Кіріспе

Шелби Футтың еңбегі

«Азамат соғысы: Повесть» (1958–1974) – Шелби Футтың Америка Азамат соғысы туралы үш томдық, 2968 беттік, 1,2 миллион сөзден тұратын тарихы. Бұрын романшы ретінде танымал болса да, Фут осы көркем емес тарихи повесімен ең көп танылды. Онда саяси және әлеуметтік тақырыптар қамтылғанымен, еңбектің басты назары әскери тарихқа арналған. Жеке томдарына «Форт Самтерден Перривиллге дейін» (1958), «Фредериксбургтен Меридианға дейін» (1963) және «Қызыл өзеннен Аппоматтокске дейін» (1974) кіреді.

Жазу

"Шило" романының табысымен "Рэндом Хаус" баспасы Футтан Азамат соғысы тарихының қысқаша нұсқасын жазуды сұрады. Фут бұл жобаға көп уақыт және күш-жігер қажет екенін тез түсінді, сондықтан соғыс туралы толыққанды тарихи очерк жазуды ұсынды. "Рэндом Хаус" келісім берді, ал Фут 1955 жылғы Гуггенхайм стипендиясынан алған қаражатты (Фут 1956 және 1959 жылдары да Гуггенхайм стипендиясын жеңіп алды) пайдаланып, трилогияның бірінші томын – "Форт Самтерден Перривиллге" жазуға кірісті. Бұл 400 000 сөзден тұратын еңбек 1958 жылы жарық көрді. 1963 жылы Фут екінші томды, "Фредериксбургтен Меридианға дейін" аяқтады. 1964 жылы ол үшінші томды, "Қызыл өзеннен Аппоматтокска дейін" жазуға кірісті, бірақ елде болып жатқан оқиғалар оны жиі алаңдатып, 1974 жылға дейін оны аяқтап, жариялай алмады. Үшінші томды жазуға кеткен уақыт алғашқы екі томды жазуға кеткен уақыттан асып түсті.

Форт Самтерден Перривиллге дейін

Бірінші том 1862 жылғы 8 қазандағы Перривилл шайқасына дейінгі соғыстың бастауларын қамтиды. Бұл жерде Булл-Раннан бастап Шило, Жеті күндік шайқастар, Екінші Булл-Ран, Антиетам және 1862 жылдың күзіндегі Перривилл сияқты барлық маңызды шайқастар келтірілген. Сонымен қатар, құрлықта да, теңізде де болған кішірек, бірақ көбінесе бірдей маңызды ұрыстар да бар: Баллс Блафф, Форт Донелсон, Пи-Ридж, Он нөмірлі арал, Нью-Орлеан, «Монитор» мен «Мерримак» арасындағы шайқас және Стоунволл Джексонның Аңғар кампаниясы.

Фредериксбург - Меридиан

Екінші томда ұлы әскерлердің дерлік үнемі қақтығысуы басым. Бұл томның бастапқы нүктесі – 1862 жылдың 13 желтоқсанында генерал Роберт Лидің Солтүстік Вирджиния армиясы мен генерал-майор Амброуз Бернсайд басқаратын Потомак армиясы арасында болған Фредериксбург шайқасы. Потомак армиясы төртінші рет Ричмондты басып алуға тырысады, нәтижесінде Фредериксбургте қанды шайқас болады. Содан кейін Джозеф Хукер тағы да әрекеттенседі, бірақ Стоунволл Джексон оның қанатын айналып өткендіктен Канцельорсвиллде жеңіліске ұшырайды, бұл Джексонның өлімге әкелетін жарақатына себеп болады. Батыста соғыстың ең күрделі және шешімді қоршауларының бірі басталды. Мұнда Улисс С. Гранттың Виксбургке қарсы жасаған жеті талмайтын әрекеті Линкольн мен Гранттың нық қадамдарына куә. Виксбург толығымен қоршауға алынғаннан кейін, Ли тағы да Солтүстікке жорық жасайды. Геттисбергте үш күнге созылған шайқасқа толық мәлімет берілген. (Геттисбург туралы ұзақ тарау жеке кітап ретінде жарық көрді, «Жұлдыздар өз жолымен»: Геттисбург науқаны, маусым-шілде 1863; ал Виксбург туралы есебі жеке басылды – «Қоршалған қала: Виксбург науқаны, желтоқсан 1862 – шілде 1863».)

Қызыл өзеннен Аппоматтокске дейін

Соңғы том соғыстың екі маңызды, соңғы қақтығысының басталуымен ашылады: Вирджинияда Грант Лиге қарсы, ал Шерман 1864 жылы солтүстік Джорджияда Джонстонға қарсы күш салады. Бұл томда Шерманның теңізге жасаған жорығынан бастап Линкольннің қазасына және Лидің Аппоматтокста капитуляциялауына дейінгі оқиғалар мен шайқастар сипатталады.