Кіріспе

1977 жылы түсірілген ғылыми-қияли қорқыныш фильмі

"Құмырсқалар империясы" – Берт И. Гордонның бірлесіп жазған және режиссерлік еткен 1977 жылғы ғылыми-қияли қорқыныш фильмі. Х.Г. Уэллстің 1905 жылғы "Құмырсқалар империясы" атты әңгімесіне өте еркін негізделген бұл фильмде жер сатып алуға ниеттенген топ, жетекшісі – жерді игеруші, үлкен мутацияға ұшыраған құмырсқалармен күреседі. Бұл A.I.P.-нің Х.Г. Уэллс фильмдер циклындағы үшінші және соңғы фильм, оған "Құдалардың тамағы" (1976) және "Доктор Моро аралы" (1977) кіреді.

Сюжет

Алғашқы әңгіме көрерменді құмырсқа мен оның мінез-құлқымен қысқаша таныстырады. Онда құмырсқалардың феромондарды қалай пайдаланатыны, олардың тудыратын міндетті жауапқа бағыну қажеттігі айтылады. "Бірақ біз (адамдар) осыдан уайымдамаймыз". Бастапқы титрлер аяқталғанда, бір кемеден радиоактивті қалдықтар теңізге төгіліп жатыр. Көп ұзамай, біреуі жағаға шығып, жергілікті құмырсқаларды қызықтыратын күміс түсті қою затты шығара бастайды, олар осы заттан тамақтанады. Осы уақытта көлеңкелі жер сатушы Мэрилин Фрайзер (Джоан Коллинз) жаңа клиенттерді жақын аралдағы "жағажай жанындағы жерді" көруге алып келеді. Шындығында, бұл жердің құны жоқ, бірақ сапар үлкен құмырсқалардың қонысына тап болғаннан кейін қысқарып қалды. Құмырсқалар олардың қайығын қиратып, топты орманға қуады. Өмірі үшін қашып, жол бойы көптеген адамдардан айырылып, аман қалғандар аралдағы жергілікті қаланы табады. Бірақ олардың қауіпсіздігі ұзаққа созылмайды, себебі үлкен құмырсқалар жергілікті қант зауытындағы қантты ғана емес, сонымен қатар адамдардың шақыруымен жеп жатқанын түсінеді. Патшалық құмырсқа феромондарды пайдаланып, бүкіл қаланы толық бақылауға алады. Алайда аман қалғандар қашып, қант зауытын өртеп, үлкен құмырсқаларды өлтіріп, жылдам қайықпен аралдан кетеді.

Арнайы әсерлер

Берт И. Гордонның көптеген фильмдеріндегідей, режиссердің өзі көптеген арнайы эффекттерді бақылады. Ірі құмырсқалардың әсерін жасау үшін режиссер көбінесе процесс кадрларын пайдаланды, онда тірі құмырсқалардың жақыннан түсірілген кадрлары түсірілім алаңындағы актерлердің суреттерімен біріктіріліп, олар қауіпті жәндіктерге реакция жасайтын көрінетін. Гордон қолданған тағы бір қарапайым әсер – бұл оның бұрынғы «Соңның басы» фильмінен алынған тәсіл. Ол тірі жәндіктерді миниатюралық декорацияға, оның қабырғалары жергілікті жердің суреттерімен жабылған, орналастырып, оларды еркін қозғалуға жіберді. Бұл техниканың кемшіліктері қант фабрикасының қабырғаларымен көтеріліп бара жатқан құмырсқалар көрінісінде анық көрінді, онда кейбіреулері ғимараттан кенеттен түсіп, тік көкке қарай жүретіндей болып көрінеді. Фильмде актерлерге құмырсқалардың шабуылдауы қажет болғанда, үлкен резеңке макеттер пайдаланылды, оларды операторлар камера алдында алып реквизиттерді қозғалту арқылы жандандырды. Джоан Коллинз кейіннен құмырсқа макеттерімен жұмыс істеуі ұнамайтынын айтты, себебі олар актерлерді, оның өзінің де ішінде, соққылап, сырқыратты.

Түсірілім

Негізгі суретке түсіру 1976 жылдың күзінде Флорида штатындағы Эверглейдс, Сент-Люси және Мартин округтерінде өтті. Алыстағы батпақ жерлерде түсіру кейде қиындық тудырды, әсіресе әйелдер үшін, себебі олардың әбденетханалары жылдам қайықпен шамамен жарты сағаттық жерде болды. Актриса Памела Сюзан Шуп еске алады: «Жол жарты сағатқа созылғандықтан, дәретханаға барғанда, біздің команда бір сағаттап күтуге мәжбүр болды. Бұл қиын жағдай еді, бірақ түсіру қызықты өтті». Локацияның тағы бір мәселесі – болжамсыз жабайы жануарлар. Актер Роберт Пайнның айтуынша, бір сахнада актерлер қайықтан өзенге құлап түседі, ал онда тірі аллигаторлар болған. Режиссер бұрын актерлерді қорғау үшін тор орнатуға уәде берген, бірақ белгісіз себептермен ол ешқашан жеткізілмеді. Сонымен қатар, Флоридада түсіріліп жатқан күзге қарамастан, ауа райы суықтап, температура нөлге жуықтады. Бір күні суық соншалықты күшті болды, Шуптың жақ сүйегі шығып қалды және оны ауруханаға жеткізуге тура келді.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмге қатысты 19 рецензия негізінде мақұлдау көрсету деңгейі 5% құрайды, ал салмақты орташа бағасы 2,72/10. Джоан Коллинз осы фильмдегі басты рөлі үшін 5-ші жылдық Сатурн сыйлығының «Үздік әйел ойыншысы» номинациясына ие болды.