Кіріспе
Инспектор Клузо – 1968 жылы түсірілген британдық комедиялық фильм және «Розовая пантера» фильмдер сериясының үшінші бөлімі. Оны Бад Йорккин режиссерлік етті, Фрэнк Уолдман мен Том Уолдман ағайындылары сценарий жазды, ал Алан Аркин бас рөлде ойнады. «Mirisch Films» бұл фильмді «MGM British Studios, Borehamwood» және Еуропада түсірді. Сценарист Фрэнк Уолдман кейіннен «Розовая пантераның оралуы», «Розовая пантера қайтадан шабуылдайды», «Розовая пантераның кек алуы» және «Розовая пантераның іздері» фильмдерін бірлесіп жазды. Том Уолдман «Розовая пантераның іздері» сценарийін Фрэнкпен бірге жазды. Бұл фильмдер сериясының бұрынғы фильмдерінен өзгешелігі, Блейк Эдвардс режиссер болған жоқ, Генри Манчини фильмнің музыкасын жасамады, ал атаулық рөлді Питер Селлерс ойнамады. Үшеуі де сол кезде «Партия» фильмімен айналысып жатқандықтан, «The Mirisch Company» бұл жобаны жалғастыруды қалады. Селлерс пен Эдвардс қатысудан бас тартқан соң, Мириш оларсыз фильмді түсіруге шешім қабылдады. Фильм ұзақ уақытқа дейін белгісіз күйде қалды. «VHS», «DVD» және «Blu-ray» форматтарында үйде көрсетілгенімен, 2004 жылғы «Розовая пантера» жинағына кірмеді, бірақ 2008 жылы шыққан «Ultimate Collection» жинағына қосылды. Фильм көбінесе жағымсыз пікірлер алды және прокатта сәтсіз болды.
Inspector Clouseau is a 1968 British comedy film, and the third installment in The Pink Panther film series. It was directed by Bud Yorkin, written by brothers Frank Waldman and Tom Waldman and stars Alan Arkin as the title character. It was filmed by Mirisch Films at the MGM British Studios, Borehamwood and in Europe. Screenwriter Frank Waldman would later co write The Return of the Pink Panther, The Pink Panther Strikes Again, Revenge of the Pink Panther, and Trail of the Pink Panther. Tom Waldman would co write Trail with Frank. Unlike the previous instalments in the film series, Blake Edwards was not the director, nor did Henry Mancini write the film's score, and the title role was not portrayed by Peter Sellers. All three were involved at that time with the film The Party. Nonetheless, The Mirisch Company wanted to proceed with this project, so when Sellers and Edwards declined to participate, Mirisch decided to proceed without them. The film languished in obscurity and although it has been released to home video on VHS, DVD and Blu ray, it was not included in 2004's Pink Panther Collection but was later added to the Ultimate collection released in 2008. The film received mostly negative reviews and performed poorly at the box office.
Сюжет
Лондон қаласында, Скотланд-Ярд комиссары сэр Чарльз Брейтуайт Еуропа бойынша тонаулар жасап жүрген қылмыстық топқа қатысты ұйымдасқан қылмыс ісін шешуге тырысады. Англия Премьер-министрі істі шешу үшін сыртқы көмек сұрауға шешім қабылдайды, бұл баспасөз тарапынан наразылық тудырады. Көмекке француз инспекторы Жак Клузо жіберіледі. Сэр Чарльз Клузоға іс бойынша толық мәлімет береді. Үш күдікті ұсталған, бірақ екеуі – Френчи ЛеБек және Стивен Фрей қашып кетті. Қамауда қалған жалғыз күдікті – Адисон Стил. Сэр Чарльз Клузоны ешкімге сенбеуге, тіпті Скотланд-Ярдтың өзіндегілерге де сенбеуге ескертеді, өйткені олардың қатарында тыңшы бар деген күдігі бар. Темірқазықта Стил түрме шаштаразы болып жұмыс істейді. Клузо келгенде Стил түрме бастығы Клайд Харгривстің ұлының шашын қырқып жатыр. Клайдтың шашы қырқылғаннан кейін Стил Клузоға топтың басшысын білмейтінін, оны тек «Джонни Рейнбоу» деген атпен танитынын айтады. Содан кейін Стил Клузоны қырынуға мәжбүр етеді. Ыстық сүлгімен процедура кезінде Стил Клузоны естен шығару үшін хлороформ қолданып, қашқысы келеді. Скотланд-Ярдта инспектор Уивер Клузоға тергеуге көмектесу үшін жаңадан жасалған маскировкалық қару-жарақтарды ұсынады. Кейін Френчи Клузоны өлтіруге тырысады, бірақ Клузо Уивер берген қарудың бірімен оны қаза қылады. Сэр Чарльз Клузоның Френчиді өлтіргеніне ашуланып, оны сұраққа алу мүмкіндігінен айырылыпты. Өзінің тағамына у берілгенін сезген Клузо Френчидің денесінен жақын маңдағы «Тюдор Армс» атты қонақүйдің спичкасы табылады. Қонақ үйде Клузо жаңа іздер іздейді және екі әйелдің құрсауына түсіп, олар оны ұрлап кетеді. Олар Клузоның бетіне резеңке құйып, одан оның бейнесінің қалыбын жасайды. Клузо қатысып қалған жағдайда қонақ үй иесін төсекпен басып өлтіреді және оның денесінде «Джонни Рейнбоу» татуировкасы бар екенін байқайды. Клузо Францияда Френчидің жерлеу рәсіміне қатысып, жаңа іздер іздейді, бірақ оған топ шабуыл жасайды. Уивердің қызметшісі Лиза Морелл келіп, оны құтқарады. Шындығында ол Интерпол агенті, оған көмек көрсету үшін жіберілген. Клузо Лизаның сөзіне сенбей, оны тұтқындайды. Бірақ оның жоғары лауазымды әріптесі, Полиция префекті Джеффрион оның айтқанының рас екенін растайды. Топтың жасырын орнында Джонни Рейнбоудың Клайд Харгривс екені анықталады. Ол Клузоның бетіне ұқсайтын бірнеше маска жасау үшін резеңке қалыпты пайдаланған. Рейнбоудың жоспары – топтың бірден 13 швейцариялық банкты тонауы, ал Клузо бұл қылмыстың кінәсін өз мойнына алуы керек. Клузо жоспарды біліп, жасырын орнына барып тергеу жүргізеді. Рейнбоудың екі адамы – Бомбер ЛеБек және Стоктон Клузоны қуалайды және оны ұрлауға тырысады, бірақ Уивер келіп, олардың жолын кеседі. Шындығында тыңшы болған Уивер Клузоның қалтасына Франциядағы Ле-Хаврден Швейцариядағы Цюрихке баратын пойыз билетін салып, кетеді. Пойызда Уивер Клузоны өлтіруге тырысады, кейін Цюрихте оның орнына өзін Клузо ретінде таныстырады. Лиза оны Уивер туралы ескертеді, бірақ олардың шындығында маскировкамен Уивермен сөйлесіп жатқанын білмейді. Лизаны топ ұрлап алады, ал Рейнбоу Клузоның кейпіне кіреді. Уивер мен Рейнбоу швейцариялық билік органдарына тонау туралы жалған ақпарат береді және банк президенттеріне барлық қаражатты «сақтау үшін» сыртта күтіп тұрған бронеавтомобильдерге салуға бұйрық береді. Содан кейін ақша Lindt & Sprüngli фирмасының жалған фургондарына ауыстырылады. Олар Lindt шоколад фабрикасының біріне ақшаны алып барып, ұрланған ақшаны шоколад таяқшалары сияқты қаптап, Лиммат өзенінде кемеге тиеп жібереді. Шын Клузо тонау үшін тұтқындалады және билікті шындыққа көндіре алмайды. Уивер Клузо болып жамылып қашып құтылуға тырысады, бірақ шын Клузомен болған төбелес кезінде қаза табады. Бұл Клузоның кінәсіз екенін дәлелдейді. Ол Лизаны құтқаруға барады, Стилді қуалайды және ақырында Рейнбоудың адамдары оны ұстайды. Клузо Уивердің қаруының бірін пайдаланып қашып кетеді және кемені батырады. Ұрық бұзылады, бірақ Рейнбоу мен оның адамдары қашып құтылады. Клузо риза болған сэр Чарльзбен қоштасқаннан кейін Францияға оралады.
Қалыптастыру жазбалары
Аркин бас рөлге қоса, олар Клузо болып киген кезде, топ мүшелерін де ойнады, ал басқа актерлердің дауыстарын дыбырақауға (саундтрекке) жазды.
Өндіріс
Блейк Эдвардс режиссерлік еткен және Питер Селлерстің басты рөлде ойнаған екі бұрынғы «Ал қызғылт пантера» фильмі («Ал қызғылт пантера» және «Қараңғыда ату») сәтті болғанымен, Селлерс пен Эдвардс өндіріс барысында келіспей, енді бірге жұмыс істемейміз деп уәде берді. Продюсер Уолтер Мириш үшінші «Ал қызғылт пантера» фильмін жасауға ниет білдірді, бірақ Селлерс рөлден бірнеше рет бас тартты. Алан Аркиннің «Орыстар келеді, орыстар келеді» фильміндегі табысынан кейін Мириш Аркинге Клузо рөлін берді. Блейк Эдвардс режиссерлік ұсыныстан бас тартқандықтан, Мириш Бад Йорккинды жалдады. Өндіріс басталмас бұрын Селлерс Миришпен хабарласып, Клузо рөлін тек ол ғана ойнай алатынын және сценарийге өзгеріс енгізуге рұқсат берілсе, фильмде қатысатынын мәлімдеді. Мириш оның талабын қабылдамады. Фильмді Льюис Дж. Рахмил «Мириш Филмс Юнайтед Кингдом» кинокомпаниясының Eady Levy қорынан қаржы алуға мүмкіндік беретін туындысы ретінде өндірді. Инспектор Клузоға қатысты түсірілімдер Еуропада жүргізілді. Анимациялық титрлерді DePatie Freleng Enterprises жасап, суреттеді, ал Лондондағы TVC анимациялады, бұл ретте DePatie Freleng-тің сол аттас мультсериалдағы Инспектордың кейіптік дизайны қолданылды. (DePatie Freleng «Ал қызғылт пантера» мультсериалдарын, сондай-ақ Эдвардс пен Селлерстің Клузо фильмдерінің көпшілігінің титрлерін де анимациялады).
Қабылдау
Рената Адлер газеті The New York Times киноны «эпизодтық, кез келген мақсатқа сай, еріксіз комедиялардың бірі, онда бәрі рұқсат, бірақ ештеңе жұмыс істемейді» деп сынады. Variety басылымы фильмді «банк тонаушылары туралы жанды, көңілді және эпизодтық оқиға» деп мақтады. Жақсы сценарий, одан да жақсы актерлік және сапалы режиссура материалдың ең жақсы жақтарын ашады. Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 2,5 жұлдызын берді, «Аркин кейбір күлкілі көріністерді ұсынады», бірақ олар «көбінесе ерекшелік, ереже емес. Көп бөлігінде оқиғалар өте баяу дамиды, ал камера Аркинге тігіліп, ешқашан келмейтін шабыт сәттерін күтеді». Time журналы «Аркин өзінің ізашарының қадамдарымен мұқият жүреді, бірақ нәтиже – пародияның пародиясы ғана» деп жазды, сондай-ақ «Бад Йорккиннің бейберек режиссурасы фильмді барлық шығындар үнемделгендей етіп көрсетеді, Аркинге әдет-ғұрыптың әзіл-қалжыңына түсіреді, бұл Клузоны ұмытылуға ұшыратады – бір суреттен кейін кеш». Лос-Анджелес таймс газетінің Кевин Томас оны «жарыққаннан тез құрғақтайтын, көңіл көтермейтін комедия» деп атады. «Бұл жоғары дарынды Аркиннің кінәсі емес. Ол тырысады, тырысады (кейде сәтті де шығады), бірақ шабыттандырмаған сценарий басынан-ақ үмітсіз». The Washington Post газетінің Лео Салливан оны «күлкісіз сәтсіздік» деп сипаттады. The New Yorker журналының Пенилопа Джиллиат оны «өте нашар фильм, бірақ Алан Аркин кейде өте күлкілі, әсіресе ол күлкілі болуға тырыспағанда» деді. The Monthly Film Bulletin жазды: «Бұл фильм жеткілікті жылдамдықпен дамиды және «Ақ түнектегі оқ» фильмінен гөрі шығармашылықпен режиссураланған (Бад Йорккин өзінің әсем декорацияларын және қымбат құралдарын жақсы пайдаланады), бірақ Клузо сериясындағы бұл үшінші фильм әзілдің күші таусылғанын көрсетеді. Оның жұмыс істеуіне Алан Аркиннің Клузо рөліндегі өнері себеп, ол Китон мен Селлерстің керемет үйлесімі болып көрінеді».