Кіріспе

Эдмонтон Инвесторлар Тобы Шешікті Серіктестігі (EIGLP) – Ұлттық хоккей лигасының «Эдмонтон Ойлерс» және Батыс хоккей лигасының «Эдмонтон Ойл Кингс» командаларына иелік еткен шектеулі серіктестік. Отыздан астам жеке акционерлері бар EIGLP НХЛ-дегі ең ірі меншік тобы болды. Солтүстік Американың төрт ірі спорт лигасының ішінде тек «Грин-Бэй Пэкерс» командасының ғана меншік тобы үлкен. EIG команданы сол кездегі иесі Питер Поклингтоннан 107 миллион (канад доллары) сатып алып, оны 90 миллион АҚШ доллары (американ доллары) немесе 127 миллион канад долларына (канад доллары) сатып алу арқылы басқа қалаға көшірілмейтін етіп, «Эдмонтон Ойлерс» командасын Канаданың Альберта штатындағы Эдмонтон қаласында ұзақ мерзімге сақтап қалуға үлкен үлес қосты.

Эдмонтоннан бұрынғы инвесторлар тобы

1990 жылдардың ортасында Эдмонтон Ойлерс клубының иесі Питер Поклингтон қиын қаржылық жағдайға түсті. Поклингтонның басты кредиторы, Альберта қазыналық басқармасы, 1980 және 1990 жылдардың басында ATB Поклингтонға берген миллиондаған долларлық қарызды қайтаруды талап етті. Күні кеше ғана танымал болған Поклингтонның Эдмонтон тұрғындарымен қарым-қатынасы нашарлаған еді, себебі ол Уэйн Гретцкиді сату туралы шешім қабылдады, сондай-ақ басқа да бизнес және саяси мәмілелері болды. Осының салдарынан, Нортлендс Колизейіне келушілер саны азайды – бұл команданың мұз үстіндегі жетістіктерінің төмендеуіне және иесіне деген жеке қарсылыққа байланысты болды. Бұл қарсылық 1996 жылғы маусымдық билеттерді сатуға кедергі келтірді, бұл команданы Эдмонтонда ұстап тұру үшін қажет болды. Бұл, көбінесе болашақ EIG серіктесі Кал Николстің табандылығының арқасында мүмкін болды, ол «Ойлерс достары» билеттерін сату арқылы маусымдық билеттер базасын 6200-ден 13400-ге дейін кеңейтті, бұл команданың болашағын қысқа мерзімге қамтамасыз етуге жеткілікті болды. Дегенмен, Поклингтон ұзақ уақытқа қала алмайтыны анық болды. 1997 жылдың басында Поклингтон команданың 45%-ын қор нарығында сатуға ниеттенгенін жариялады. ATB-нің қысымы оны бұл жоспардан бас тартуға және команданы сатуға мәжбүр етті. «Ойлерс» сатылымға шығарылғанда, көптеген адамдар жергілікті меншік иесі табылатынына күмәнданып, 1995 жылы Квебек қаласында және 1996 жылы Виннипегте болғандай, мақтанышпен аталатын франшиза американдық қалаға көшіріледі деп ойлады. 1997 жылы Эдмонтон қалалық аймағының халқы әлі де миллионнан аз болды, көптеген жанкүйерлер бұл санды Солтүстік Американың ірі спорт командасының қаржылық тұрғыдан өмір сүруі үшін қажетті ең төменгі көрсеткіш деп есептеді. 1997 жылы Хартфордтағы бұрынғы Әлемдік хоккей лигасының жалғыз командасы көшіп кеткендіктен, көптеген сарапшылар «домино әсерінің» 1998 жылы «Ойлерстің» көшуімен аяқталады деп болжады. Алайда, Поклингтонның сол кезде Эдмонтон Колизейі деп аталған аренамен жасасқан шарты, оған команданы бір жақты түрде көшіруге немесе оны көшіруді ниеттенген адамға сатуға тыйым салды. Шарты бойынша, команданы Эдмонтонда қалдыруға дайын меншік тобы, мұндай ниет білдірілген сәттен бастап алты апта ішінде команданы 70 миллион АҚШ долларына сатып алуға құқылы болды. Сонымен қатар, ATB Альберта үкіметіне тиесілі мемлекеттік корпорация, бірақ олар бұл мәселені саяси емес деп қарады. Альберта премьер-министрі Ральф Клейн «Ойлерсті» астанада қалдыруды қаласа да, ол 1980 жылдары оның ізашары Дон Геттиді мазалаған ATB-дегі жақсылыққа ұмтылысқа байланысты бірқатар жанжалдардан сақтанды. Клейн сайлаушылардың хоккей клубына мемлекеттік қолдау көрсетіліп жатыр деп қабылдауы мүмкін кез келген қадам жасағысы келмеді, бұл клуб миллиондаған долларлық жалақы төлейтін ойыншыларды жұмысқа алған. Алайда, 2000 жылы Клейннің туған қаласы Калгари Флеймз қаржылық қиындыққа тап болғанда, ол дереу оларға көмектесу үшін провинциялық лотерея құруға көшті.

Кал Николс инвесторлар іздеуде

Ол өзінің жеке бизнесімен танымал болғандықтан, бірден меншік топтарын құрастыруға кірісті. Ол кезде Альбертаның экономикасы мұнайға байланысты, 1980-1990 жылдардағы баға құлдырауынан әлі қалпына келе жатқан еді. Альберталық инвесторлардың көпшілігі "шағын нарықтық" хоккей командасына емес, қайта жаңадан өркендеп келе жатқан мұнай саласына ақшаларын жұмсауды жөн көрді. Альбертаның бірде-бір бай адамдары команданы сатып алу үшін 100 миллион канад долларын беруге дайын болмағандықтан, Николс жалпы соманы құрау үшін көптеген инвесторлардан кішігірім инвестицияларды алуға шешім қабылдады. Несие берушілер сатып алу бағасының 40 пайызын қаржыландыруға дайын болды, яғни Николс шамамен 60 миллион канад долларын табуы керек болды. Команданы Хьюстонға көшіргісі келетін сатып алушыдан 85 миллион АҚШ доллары (120 миллион канад доллары) ұсыныс келгенде, Николстың 35 миллион канад доллары инвестициясы болған еді. "Ойлерс" клубын сатуға бірнеше американдық қала қызығушылық танытты, ал Николс жергілікті инвесторлар тобын жинап жатқанда, Хьюстондағы бизнесмен Лесли Александерден 85 миллион АҚШ доллары (120 миллион канад доллары) ұсынысы келді. Лига кеңейту командасына өтінішін қабылдамаған Хьюстон АҚШ-тың ең ірі қаласы болды (және әлі де солай). Александердің бастапқы ұсынысы – команданы Эдмонтонда қалдыру, бірақ жалдау шарты тоқтатылып, қатысу деңгейі қанағаттанарлық болуы, ақырында жергілікті меншік тобы табылып, Александерге Хьюстонда кеңейту командасы берілуі керек еді. Эдмонтон қалалық кеңесі бұл шарттарды қабылдамады, өйткені олар Александерге "Ойлерс" клубын Техасқа көшіру үшін тым көп еркіндік берді деп ойлады. Қалалық әкімдік Поклингтонмен келісілген жалдау шарты команданы ұзақ мерзімге Эдмонтонда ұстаудың ең жақсы мүмкіндігі деп есептеді. Содан кейін Александер ATB-ге (ол кезде команда банкроттық жағдайда болған) команданы сатып алу және оны Хьюстонға көшіру үшін 85 миллион АҚШ доллары (120 миллион канад доллары) ұсынды және 5 миллион АҚШ доллары (7 миллион канад доллары) көлемінде ақша салды. Николске 1998 жылдың 13 наурызына дейін салымға сәйкес келетін соманы төлеп, команданы 70 миллион АҚШ долларына (100 миллион канад долларына) сатып алуға міндеттенуі керек болды, әйтпесе жалдау шарты автоматты түрде тоқтатылып, команда көшірілетін еді. Николс ақырында 38 жергілікті инвестордан тұратын топты жинады. Мерзім жақындағанда, Эдмонтон инвесторлар тобы (EIG) Александердің салымға салған сомасына тең 5 миллион АҚШ доллары (7 миллион канад доллары) төлеп, сатып алуға бел буды. Қалған 70 миллион АҚШ доллары (100 миллион канад доллары) 40 күннен кейін ATB-ге төленді. 1998 жылдың 5 мамырында НХЛ сатуды мақұлдады және EIG ресми түрде НХЛ иелеріне айналды. Көптеген иеленушілерден тұратын топтардың франшизаны басқаруына қатысты көзқарасы әдетте жағымсыз болғанымен, НХЛ Хьюстонға команданы орналастырудан бас тартып, "Ойлерс" клубының EIG-ге сатылуына рұқсат берді, өйткені олар тағы бір канад командасын жоғалтқысы келмеді – бұл олардың табысты канад теледидарлық келісімшарттарына қауіп төндіретін еді. Edmonton Investors Group Ltd. негізінен жергілікті меншік тобы, бірақ оған қала сыртынан келген бірнеше бизнесмендер де кіреді. "Ойлерс" клубын сатуға тіпті Калгариде туған комикс суретшісі Тодд МакФарлейн, әйгілі "Спаун" кейіпкерінің авторы да қызығушылық танытты. Кейіннен МакФарлейн мен суретші Брент Эш "Ойлерс" клубының үшінші формасын жасады. "Ойлерс" клубының жаңа иелері жанкүйерлермен жақсы қарым-қатынаста болды. Нәтижесінде, Эдмонтон жанкүйерлері 2004-2005 жылғы лиганың тосқауылға ұшыраған маусымын қолдады, ол толық маусымды жойды, және тосқауыл аяқталғаннан кейін қайтадан қолдау көрсетті. 2005-06 жылғы НХЛ маусымында "Ойлерс" клубы барлық үй ойындарын, компьютерлік қате бірнеше жүз билеттің сатылуына кедері келтірген ойынды қоспағанда, сатты. 2005-06 жылғы сәтті маусымнан кейін, "Ойлерс" клубы Стэнли кубогын жеңуге бір жеңіс жетпеді және Альберта экономикасының өркендеуіне байланысты жанкүйерлердің қолдауы ең жоғары деңгейге жетті. Поклингтонның меншік құқығында болған кезде бұрын-соңды болмаған маусымдық билеттерді сатып алуға тізім құрылды, иелері сатылған маусымдық билеттердің санын шектеуге мәжбүр болғаннан кейін. Сондай-ақ, команда Rexall Place-те бірнеше ойынға билеттерді сатып алу құқығы үшін лотерея өткізілетінін хабарлады.

Дарил Кац сатып алу ұсыныстары мен сату

2006–07 жылғы NHL маусымында «Ойлерс» командасы тұңғыш рет барлық үйдегі ойындарын толық сатты, бірақ плей-оффқа қатысудан айтарлықтай қалып қойды. Кейіннен, меншік тобы жергілікті миллиардер Дэрил Кацтан франшиза үшін 145 миллион канад доллары (доллармен) ұсыныс алды, бірақ Николс бұдан кейін команда сатылмайтынын мәлімдеді. Дэрил Кац ұсынысты 150 миллион канад долларына ($ долларға) көтерді, бірақ ол да қабылданбады. 7 тамызда Дэрил Кац командаға 185 миллион канад доллары ($ доллармен) үшін үшінші ұсыныс жасады. EIG өкілі Кал Николс бұл жаулап алуға ұқсайтынын және EIG ішінде дау-дамай тудырғанын айтты. 2007 жылдың 13 желтоқсанында Дэрил Кац EIG-ге франшизаны сатып алу бойынша төртінші ресми ұсынысын ұсынды. Ұсыныс EIG акционерлеріне 188 миллион канад доллары ($ доллармен) құрады, сонымен қатар Эдмонтон қаласының орталығында жаңа арена салуға 100 миллион доллар, ал Альберта университетіндегі жаңа, заманауи жаттығу кешеніне қаражат бөлуді көздейді. Кал Николс командадағы үлесіне қатысты ұсынысты қабылдауға дайын екенін, бірақ EIG акцияларының 2/3 иесінің ұсынысқа келісуі қажет екенін көрсетті. Кал Николс 2007 жылдың 14 желтоқсанында EIG директорлар кеңесінің төрағасы лауазымынан кетті. Басқарма төрағасы лауазымын аз үлесті акционер және жылжымайтын мүлік дамытушысы Билл Батлер иеленді. EIG 2008 жылдың 21 қаңтарында ұсынысты қарастыру үшін жиналды. 21 қаңтардағы отырыстан бұрын Гари Грегг, Билл Батлер, Брайан Нильсон және Якоб Амброзиус басқаратын қарсы ұсыныс немесе «В» жоспары туралы әңгімелер тарады. Бұл әңгімелер 23 қаңтарда расталды, қарсы топ жаңа акционерлерді іздеу арқылы немесе хоккей клубын кепіл ретінде пайдаланып Scotiabank-тен кредит алу арқылы Кац ұсынысына тең ұсыныс жасауға дайын екенін мәлімдеді. 2008 жылдың 24 қаңтарында The Team 1260 радиостансасы және 25 қаңтарда Edmonton Journal газеті хабарлағандай, Edmonton Investors Group-тың тағы үш директоры лауазымынан кетті. Рон Ходжсон, Нил Аллен және Брайан Гринюк отставкаға шықты, олардың да Кац ұсынысын қабылдаған болуы мүмкін деген болжамдар айтылды. Жаңа акция бағасы 20 687 канад долларын құрады ($ доллармен), ал Дэрил Кацқа жақын дереккөздер оның 7 492,5 EIG акциясының 60% ғана иеленіп, келісімді жабуға дайын болуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2008 жылдың 18 маусымында Эдмонтон «Ойлерс» командасының Дэрил Кацқа 200 миллион канад долларына ($ доллармен) сатылуы мақұлданды.