Калифорнияның жергілікті халықтары: Кавайису тайпасы
Kawaiisu
Кавайсу – Калифорнияның жергілікті халқы, Техачапи алқабында және Сиерра-Невада тауларында өмір сүреді. Тарихы, мәдениеті, тұрмыс-тіршілігі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кавайису (қауы) – Америка Құрама Штаттарындағы Техачапи аңғарында және солтүстікке қарай Техачапи асуы арқылы Оңтүстік Сьерра-Невадаға, Изабелла көлі мен Уокер асуына қарай орналасқан Калифорнияның жергілікті этникалық тобы. Тарихи тұрғыдан алғанда, кавайису азық-түлік жинау үшін солтүстік Мохаве шөлінің аймақтарына, Антилопа аңғарының солтүстігіне және солтүстік-шығысына, Сирлс аңғарына, шығысқа қарай Панаминт аңғарына, Панаминт тауларына және Өлім аңғарының батыс жиегіне дейін шығысқа сапар шегіп отырған. Бүгінде кейбір кавайисулар Туле өзені үнді тайпасына тіркелген.
Native Californian ethnic group
The Kawaiisu (pronounced: ″ka wai ah soo″) are a Native Californian ethnic group in the United States who live in the Tehachapi Valley and to the north across the Tehachapi Pass in the southern Sierra Nevada, toward Lake Isabella and Walker Pass. Historically, the Kawaiisu also traveled eastward on food gathering trips to areas in the northern Mojave Desert, to the north and northeast of the Antelope Valley, Searles Valley, as far east as the Panamint Valley, the Panamint Mountains, and the western edge of Death Valley. Today, some Kawaiisu people are enrolled in the Tule River Indian Tribe.
Тарих
Еуропалықтармен байланысқа дейін кавайисулар 60-100 адамнан тұратын тұрақты қыстық ауылдарда өмір сүрді. Олар көбінесе жылдың жылы айларында кішігірім топтарға бөлініп, таулы және шөл далаларда Калифорнияның жергілікті өсімдіктерін және жануарларды азық-түлік пен шикізат алу үшін жинады. Олар екі аймақтық топқа бөлінді: "Шөлді кавайису" және "Таулы кавайису". Кавайисулар тілі мен мәдениеті бойынша Неваданың оңтүстік-батысындағы Оңтүстік пайют және Калифорнияның шығыс Мохаве шөлінің чемехуеви тайпаларымен туыс. Олар Техачапи таулары аймағына келгенге дейін, бәлкім 2000 жыл бұрын немесе одан бұрын шөлде өмір сүрген болуы мүмкін. Кавайису көршілес китанемук тайпасымен достық қарым-қатынас орнатты, сондай-ақ Сан-Хоакин аңғарында тұратын йокуттармен бірлесіп антилопаларды ұстауға қатысты (антилопалардың тобын тұраққа тігіп, оңай союға мүмкіндік жасау). Бұл аймақта нумик тілінде сөйлейтін халықтар (кавайису, тимбиша/панаминт шошоне (кохози – "косо/панаминт халқы"), Оңтүстік пайют, Оуэнс аңғарының пайют (пагазози – "су халқы") және косо халқы) петроглифтерімен және тасқа салынған өнерлерімен әйгілі. 2011 жылы кавайису жобасы кавайису тілі мен мәдениетін құжаттауға жұмсаған еңбегі үшін, соның ішінде "Кавайису туралы анықтамалық, кавайису тілін оқыту, кавайису тілі мен мәдени орталығы және Техачапи мұражайындағы кавайису көрмесі" үшін губернатордың тарихи ескерткіштерді сақтау сыйлығын алды. 2010 жылы жергілікті газетте: "Қазіргі таңда кавайису ұрпақтарының саны бірнеше жүзге жетеді, бірақ олардың бәрі жойылып кеткен деген жалған пікір кең тараған", - деп жазылған.
Before European contact, the Kawaiisu lived in permanent winter villages of 60 to 100 people. They often divided into smaller groups during the warmer months of the year and harvested California native plants in the mountains and deserts, and animals, for food and raw materials. They were divided in two regional groups: the "Desert Kawaiisu" and the "Mountain Kawaiisu". The Kawaiisu are related by language and culture to the Southern Paiute of southwestern Nevada and the Chemehuevi of the eastern Mojave Desert of California. They may have originally lived in the desert before coming to the Tehachapi Mountains region, perhaps as early as 2000 years ago or before. The Kawaiisu maintained friendly relations with the neighboring Kitanemuk and also participated in cooperative antelope drives (driving herds of antelope into traps so they could be more easily slaughtered) with the Yokuts, another group living in the San Joaquin Valley. The Numic speaking peoples of this area (Kawaiisu, Timbisha/Panamint Shoshone (Kohozi – "Koso/Panamint people"), Southern Paiute, Owens Valley Paiute (Pagazozi – "water people"), and Coso people) are famous for their petroglyphs and Rock art. In 2011, The Kawaiisu Project received the Governor’s Historic Preservation Award for its efforts to document the Kaiwaiisu language and culture, including "the Handbook of the Kawaiisu, language teaching the Kawaiisu Language and Cultural Center, [and] the Kawaiisu exhibit at the Tehachapi Museum." A local newspaper noted in 2010, "There are also several hundred living Kawaiisu descendants, even though a pervasive misconception believes them to be all gone."
Халық саны
Калифорниядағы көптеген жергілікті тайпалардың байланысқа дейінгі санына қатысты бағалаулар көптеген айырмашылықтарды көрсетті. Альфред Л. Кройбер 1770 жылы Кавайису тайпасының жалпы саны 1500 адамға жетеді деп ұсынған. Ол 1910 жылы Кавайису тайпасының қалған халқы 500 адамды құрады деп бағалаған.
Estimates for the pre contact populations of most native groups in California have varied substantially. Alfred L. Kroeber proposed the combined 1770 population of the Kawaiisu as 1,500. He estimated the surviving population of the Kawaiisu in 1910 as 500.