Кіріспе

Перси Альфред Скоулз (Percy Alfred Scholes) OBE PhD (24 шілде 1877 – 31 шілде 1958) – ағылшын музыканты, жазушы және көп шығарма жазған журналист. Оның ең танымал еңбегі – «Оксфорд музыкаға серіктес» атты алғашқы басылымның құрастырылуы. 1948 жылы жазған «Ұлы доктор Берни» өмірбаянына Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығы табысталды.

Мансап

Ол 1877 жылы Лидстегі Хединглиде дүниеге келді, сауда өкілі Томас Скоулз бен Кэтрин Элизабет Пьюдың алты баласының үшіншісі болды. 1908 жылы ол талантты пианист Дора Уингейтке үйленді. Сол жылы ол "Музыка студенті" журналын құрды (1921 жылы "Музыка мұғалімі" деп аталды) және 1920 жылға дейін оның редакторы болып қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол ел ішіндегі және шетелдегі әскерлерге арналған YMCA музыка бөлімін басқарды. 1930 жылы Румыния жұлдызының офицері, ал 1938 жылы Корольдік антиквариат қоғамының мүшесі атанды.

Жұмыс

Схольс 30-дан астам кітап жазды, көбінесе музыканы бағалау туралы. Оның ең белгілі еңбегі – «Оксфорд музыкаға жолдас» (The Oxford Companion to Music), алғаш рет 1938 жылы жарық көрген. Гровстің «Музыка және музыканттар сөздігі» (1878–89) сияқты, «Жолдас» да кәсіби музыканттардан бөлек, әуесқойларға да жол ашуға тырысты. Бұл жұмыстың дайындығына алты жыл кетті, кітаптың көлемі миллионнан астам сөзді құрады (әлдеқайда Білімнен де артық). Схольске түрлі кеңсе қызметкерлері көмектесті, бірақ мәтіннің барлық бөлігін өзі жазды. Ерекшелік – тоникалық сольфа туралы мақала (өзінің бұрынғы жазбасына қанағаттанбағандықтан) және опералар сюжеттерінің қысқаша мазмұны (оны тым жалықтыратын деп есептеген). «Оксфорд музыкаға жолдас» авторитетті туынды саналса да, бірінші басылымның мәтіні Схольстің жеке стильмен, кейде ерекше әңгімелермен жандандырылған. Ол сондай-ақ «Пуритандар және Англия мен Жаңа Англиядағы музыка: екі елдің мәдени тарихына үлес» (1934) кітабының авторы. 1947 жылы ол екі томдық, 960 беттік «Музыканың айнасы» жинағын шығарды, ол 1844 және 1944 жылдар аралығында «Музыкалық Таймс» журналында жарияланған материалдарды жинақтап, кеңейтіп, түсіндірді. Схольс музыканы кең аудиториямен байланыстыруға қатты мүдделі болды, дәл осы дәстүрде доктор Бернидің ықпалын мойындады, ол өзінің өмірбаянының тақырыбы болды (1948). Фрэнк Хауес («The Times» газетінде «Біздің музыка сыншысы» атымен жазған) «Тыңдаушының музыкаға нұсқауы» (1919) кітабын «оңайлатудың шедеврі» деп атады. Ол граммофонның музыканы тану мен түсінуге көмектесетін мүмкіндіктерін ерте сезді. Оның «Граммофондық жазбаның бірінші кітабы» (1924) он алтыншы ғасырдан жиырмасыншы ғасырға дейінгі елу музыкалық жазбаны қамтиды, әрқайсысына түсініктеме берілген; 1925 жылы екінші кітап жарық көрді. 1930 жылдан бастап Схольс «Колумбияның музыка тарихы құлақ пен көз арқылы» еңбегінде «Колумбия графофон компаниясымен» бірлесіп жұмыс істеді. Бұл бес томдық жинақтан тұрды, олардың әрқайсысында түсіндірме кітапша және серия үшін арнайы жазылған сегіз 78 айналымдық пластинка бар, оның ішінде Арнольд Долмеч пен оның отбасы орындаған Ренессанс дәуірінің вокалдық және аспаптық үлгілері де болды. Ол сондай-ақ «Aeolian Company» үшін инновациялық «AudioGraphic» жобасымен айналысты, 1925 жылы Сэр Александр Маккензи төрағалық еткен пианино ойнатушы роллдерін білім беруде пайдалану жөніндегі кеңесші комитеттің хатшысы болып тағайындалды. Осы жұмыста және басқа да жазбаларында Схольс бейтараптықтан геткен жеке пікірлерін жасырудың қажеті жоқ деп есептеді. Ол клавесин музыкасын «құс клеткасындағы тост пісіру шанышқысы» сияқты дыбыстайды деп сипаттады; ал Гендель мен Бах туралы айтқанда, «Гендель – әдемі композитор, бірақ Бах – терең ойлы» деді. Схольс Артур Иглфилд Халлдың «Музыка: классикалық, романтикалық және заманауи» (1927) кітабында басқа авторлардан алынған материалдарды пайдаланғанын анықтағанда, оған қарсы көпшілік наразылық білдірді. Бұл плагиат па, әлде абайсыздықтан дереккөз көрсетпеу салдары ма, белгісіз, бірақ оқиға Халлді қатты күйзеліске түсірді. Ол 1928 жылдың 4 қарашасында Хаддерсфилд станциясында пойыздың астына секіріп, өз өмірін өзі қиды. Схольс Филип Хезельтин мен Урсула Гревиллді қамтитын «Сакбут» тобымен де жаман қарым-қатынаста болды. Схольстың Хьюберт Фосс-тың Томас Харди өлеңдеріне жазылған ән циклына сын айтуы Хезельтинды ашуландырды, ол Схольске қорлау хаттар жіберді, түнде оған телефон соғып, «Observer» газетінен жұмыстан шығару туралы петиция таратты. Схольс бұл мәселе бойынша заңгерден кеңес алды, бірақ ешқандай шара қолданбады. Кристиан Дарнтонның «Сіз және музыка» (1940) кітабына шолулар көбінесе оң болды, бірақ Схольс көптеген ауыр және айқын қателерді тапқанға дейін (мысалы, «Бинарлық форманы А. Б. А. арқылы бейнелеуге болады») кітапты абайсыз сыншыларды қақпау үшін жасалған әзіл ретінде ұсынды. «Оксфорд музыкаға жолдас» кітабында кейбір композиторлар (мысалы, Берг, Шенберг және Веберн) біршама теріс және сыни тұрғысынан сипатталды. Оның джаз туралы мақаласында «джаз – бұл маңызды музыкаға қарағанда, күнделікті журналистика маңызды жазуға қатысты» делінген; сондай-ақ, оның композитор Джон Генри Маундер туралы мақаласында Маундердің «көптеген кантаталары, Өкініш, Кешірім және Бейбітшілік және Зәйтүн тауынан Голгофаға дейін, ұзақ уақыт бойы танымал болды және әлі де аз талапты қауымдардың қарапайым аймақтарында құлшылық етуге көмектеседі» делінген.

Өлім және мұра

1958 жылы ол Швейцарияның Веве қаласында, көп жылдар бойы тұрған жерінде сексен бір жасында қайтыс болды. Өліміне аз уақыт қалғанда, оның "кәсіби" кітапханасын Канаданың Ұлттық кітапханасы сатып алды. Ол шамамен 50 метрлік зерттеу материалдары мен хаттардан тұрды. Оның бұрынғы ассистенті Джон Оуэн Уорд 1970 жылы "Компаньонның" он бірінші басылымын жаңартты. Уорд "Доктор Скоулз стиліне тән, көркем әңгімелеуге құштарлықты түбегейлі өзгертуге болмайды" деп санайтын және Скоулздың ерекше еңбектерінің көп бөлігін өзгеріссіз қалдырды. 1983 жылы Оксфорд университетінің баспасы Денис Арнольд редакциялаған "Музыкаға жаңа Оксфорд энциклопедиясы" атты кітапты шығарды, ол Скоулз еңбегіндегі кейбір жетіспейтін жерлерді жоюға тырысты. Бұл музыка таңдауындағы көзқарасты кеңейтуді қамтыды, нәтижесінде 2000 беттен тұратын екі томдық еңбек пайда болды. 2002 жылғы басылымды Элисон Латем редакциялап, бастапқы атауын және бір томдық форматқа қайтарды.