Кіріспе

Леондағы шіркеу, Испания

Сан-Исидоро-де-Леон базиликасы – Испанияның Кастилия және Леон қаласындағы шіркеу. Оның христиандық тамыры 10 ғасырдың басында, осы жерде Жақын Иоаннға арналған монастырь салынған кезде басталады. 1063 жылы базилика Севильялық Исидор қасиеттісіне қайта бағышталды. Исидор Севилья архиепискобы және араб шапқыншылығынан бұрынғы кезеңде Вестгот Испаниясының ең танымал ғалымы және теологы болды. Севильяның мұсылман билеушісі Аббад II аль-Мутадидтің келісімімен Исидордың қабірлік қалдықтары Леонға әкелінді, онда олар христиандық топыраққа жерленді. Әулие қабіріне бүгінге дейін көптеген саяхатшылар келеді. Фасадтың жоғары бөлігінде маврларды жеңгендей киінген Исидор қасиеттісінің атқа мінген мүсіні және тағы да көптеген мүсіндерді көруге болады. 1188 жылы Леон Кортесі осы жерде өткізілді. ЮНЕСКО мен Джон Киннің «Демократияның өмірі мен өлімі» кітабында айтылғандай, бұл Еуропа тарихындағы ең алғашқы заманауи парламентаризм үлгісі болып саналады.

Тарих

Бастапқы шіркеу арабтарға дейінгі кезеңде римдік Меркурий құдайының ғибадатханасының қираған жерінде салынған. Х ғасырда Леон патшалары бұл жерде бенедиктиндік сестер қауымын құрды. Ал Мансур ибн Әби Әмір (938–1002) аймақты жаулап алғаннан кейін алғашқы шіркеу қиратылды және аймақ қиратылды. Леон халқы қайтадан қоныстанды, ал XI ғасырда Альфонсо V Леон патшасы жаңа шіркеу мен монастыр құрды. Альфонсоның қызы, Леон инфантасы Санча, Кастилия графы Фердинандқа үйленді. Санчаның ағасы Бермудо III Кастилияға және кастилиялық әскерлерге қарсы соғыс жариялады, Наварраның көмегімен Леон патшасын өлтіріп, Фердинанд I Леон патшасы болды. Ол және оның патшайымы өз есімдерін бейнелейтін айқыш мүсінін Сан-Исидороға сыйлады. Шіркеу сонымен қатар Сантьяго-де-Компостеллаға баратын танымал қажырлы саяхат жолында орналасқандықтан да пайда көрді. Монастырь құрылысына Еуропаның түкпір-түкпірінен келген мүсіншілер, тас қалаушылар мен суретшілер жиналды. Шіркеу базилика ретінде қайта салынды және 1063 жылы Фердинанд I мен Санча оны қайта бағыштады. Олар оны киелі Исидордың құрметіне Сан-Исидоро деп атады, оның денесі Леонға жеткізілді. Санча патшайым жаңа монастырды патшалық жерлеу шіркеуінің орны ретінде таңдады. Бүгінде он бір патша, көптеген патшайымдар және көптеген ақсүйектер ортағасырлық «патшалық пантеонның» түрлі түсті күмбездерінің астында жатыр. 1063 жылы киелі Исидордың қабірлері шіркеуге көшірілді, ал монастырды күтіп-ұстау және қабірлерді сақтау үшін канондар қауымы құрылды. Ғимараттың апсидасы мен трансепті готикалық стильде, ал ғимараттың басқа бөліктері романдық немесе Ренессанс дәуіріне жатады. 1072 жылы Санчо қайтыс болғаннан кейін, Леон және Кастилияның Урракасы Альфонсо VI-ны жер аударылудан шақырып, оны патша етіп қайта орнатты. Олар бірге базиликаны кеңейтуді жоспарлады, бірақ базиликаны кеңейтудің ерекшеліктері туралы заманауи мәлімдемелер дәл болмауы мүмкін. Базилика әлі де коллегиялық негіз болып табылады және канондар кеңсесі күн сайын тойланады.

Базилика

Негізінен роман стилінде салынған базилика, готикалық стильді қоса алғанда, көптеген келесі ғасырларда маңызды толықтыруларға ие болды. Трансепт қиылысындағы аркалар ислам өнеріне сілтеме жасайды. Дегенмен, көптеген стильдер үйлесімді бірлікке бірігеді. Пуэрта-дель-Кордеро есігінің оюлы тимпаны базиликаның ең танымал ерекшеліктерінің бірі болып табылады. 1100 жылға дейін жасалған бұл роман стиліндегі тимпан Ибраһимның құрбандық әрекетін бейнелейді.

Патшалық пантеон

Немесе Леон патшаларының Пантеоны. Леон патшаларының бұл жерлеу қапшығы – Леондағы сақталған романдық өнердің бірінші мысалы. Бағаналар гүлді немесе тарихи суреттері бар сирек кездесетін вестготтардың бас қалаларымен безендірілген. 12 ғасырдағы боялған қабырға суреттері өте жақсы сақталған және Жаңа өсиеттің сюжеттерінен, сондай-ақ сол заманғы ауылдық өмірдің көріністерінен тұрады.

Мұражай

Мұнда ерте ортағасырлық өнердің көптеген мысалдары, оның ішінде әшекейлі тостағандар мен пил сүйегінен және қымбат металдардан жасалған туындылар бар. Кітапханада 300 ортағасырлық еңбек, көптеген қолжазбалар, сондай-ақ 960 жылға дейінгі мосарабтық Киелі кітап және VII ғасырда көшірілген латын нұсқасы сақталады. Бұдан бөлек, Испанияны жаулап алудан бұрын визиготтардың билеушілерінің VII ғасырдағы заң кодексі де бар. Дона Урраканың тостағаны осы мұражайдағы ең маңызды туындылардың бірі болып табылады.