Кіріспе
Ферменттелген толғанған карп Funazushi - бұл наре-зушидің типтік түрі, бұл ежелгі жапондық суши түрі. Бұл Шига префектурасының (бұрынғы Оми провинциясы) жергілікті тағамдары. Бұрыннан бері бұл тағам Бива көлінің нигорубунасы (Carassius auratus grandoculis) және басқа балықтарды негізгі ингредиенттер ретінде пайдаланады.
Funazushi is a typical type of nare zushi, an ancient Japanese type of sushi. It is a local dish of Shiga Prefecture (formerly Ōmi Province), where it has been made since ancient times using Lake Biwa's nigorobuna (Carassius auratus grandoculis) and other fish as the main ingredients.
Шолу
Фуназуши - наре-зушидің бір түрі. Наре-зуши - бірнеше ай бойы шикі балықты тұздап, тұзды алып тастап, пісірілген күрішке араластырып, сүт қышқылы бактерияларымен ашытқаннан кейін дайындалатын тағам. Жалпы, ашыту үшін пайдаланылатын күріш тасталып, тек балық желеді. Қазіргі суши қышқылмен араластырылған күріштен жасалады, бірақ бұл 17 ғасырдан бері қолданылып келеді; сол кезге дейін суши сөзі наре зуши дегенді білдірді. Көптеген әдебиеттерде наре-зуши Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Юньнань таулы аймағында табылған балық сақтау әдісінен пайда болды деп айтылады, бірақ әртүрлі теориялар да бар. Жалпы, шикізат ретінде жұмыртқасы бар нигоробуна қолданылады, бірақ геноробуна да қолданылады. Оның өндірісі әр саудагерге және әр үйге байланысты. Қазіргі уақытта балық ерте көктемде тұздалады. Яғни, шикі балықтың жұмыртқалықтарынан басқа, қабыршақтары, қуырықтары мен ішкі мүшелері алынып тасталғаннан кейін, іш қуысын тұзбен толтырып, жазда ағаш құмыраларға қабат-қабат етіп сақталады. Жазда балықтарды тұзсыздандыру үшін шауып, кептіріп, пісірілген күрішпен жалғанған ағаш бөшкеге қояды. Бұған қоса, күріш таратады, балық тағы да орналастырылады. Бірнеше қабаттан кейін үстіне тамшы қақпақ қойылады, ал қақпаққа салмақ қойылады. Бұдан кейін оны қыста ашыту үшін бірнеше ай сақталады. III ғасырда Қытайдың оңтүстігінде жазылған "Шимин" кітабында тұз бен күрішке араластырылған балықты ашыту туралы айтылған, бұл осы кезде негізгі процесс әзірленгенін көрсетеді. Фуназуши және суши фуна сөздері Нагая ханзадасының (684 20 наурыз 729) сарайы Моккан мен Нижо көшесіндегі Мокканнан кездеседі. Х ғасырда жазылған "Энгисики" атты әкімшілік нұсқаулықта Жапонияның әртүрлі жерлерінде өсірілетін балықтың түрі - наре-зушидің қалай салық ретінде астанада жиналғандығы баяндалады. XI ғасырдағы Шинсаругакукиде Оми туралы айтылған. Ода Нобунага, XVI ғасырда Жапониядағы азаматтық соғыстың Сенгоку кезеңін аяқтауға көмектескен, оның бағыныстысы Акечи Мицухиде өлтірді. Қылмыстың себебі туралы әртүрлі теориялар бар, бірақ бір теорияда Мицухиде Акечи Мицухидеге реніш сақтаған, ол кісі өлтіруден бұрын Нобунага Оданың қонақжайлылық кешкі асын дайындаған, өйткені Нобунага оған ұсынылған балықтың шірігеніне шағымданған. Бұл тамақта фуназуши де ұсынылды. 17-ғасырда басталған Эдо дәуірінде Фуназуши Оми провинциясында (Шига префектурасы) көктемгі маусымда және күзгі және қысқы маусымда ұсталған қызыл жапырақты карптан жасалды. Алайда жазғы маусымның жоғары температурасына төтеп бермеген қызыл жапырақты крейсерлік карптан жасалған фуназушидің ашыту процесі баяу болды және біртіндеп қолданылмай қалды. Шига префектурасының қазіргі "фуназушиі" көктемгі крейсерлік карптан жасалады. XVII ғасырдағы "Gorui Nichiyou Ryouri Shou" (合類日用料理抄) дастарханында "Омидегі фунадан суши" қалай дайындалатыны жазылған. Қыста балықтардың ішегі құйрықтарынан алынып, басы алынып, ыдысқа құйылып тұз қосылады да, тұзда тұздалады. Содан кейін қара күрішті аз сумен пісіріп, тұзбен араластырады да, балықпен бірге құймаға салып, үстіне салмақ қояды. 20 күннен кейін салмақты сәл жеңілдетіңіз. 70 күн өткен соң оларды жеуге болады. Егер сіз жүк тегістелгеннен кейін қақпақтың үстіне ауыр салмақтарды қойып, қақпақтың үстіне тұзды су сақтасаңыз (ауаны ұстап қалу үшін), сүйектер жұмсақ болады және келесі күзге дейін қалдырсаңыз, тәмі жақсы болады. Қақпақтағы су күнделікті ауыстырылады. Өнімді қыс мезгілінде өндіру қазіргіден мүлдем басқаша, яғни өндіріс жаз мезгілінде басталады. Сонымен қатар, қазіргі кездегі фуназуши дайындау әдісі ежелгі кездегідей емес, өйткені қазіргі кездегі көптеген жағдайларда салмақ біртіндеп көбейтіледі. Сонымен қатар, осы кезеңдегі әдебиетте Оми крейсерлік карп gengorobuna деп аталады. Алайда, бұл Бива көлінде ұсталған көптеген карп gengorobuna атауымен сатылатындықтан, ол сол кезде сән-салтанат деп саналды және 1920-жылдарға дейін gengorobuna және nigorobuna бір-бірінен ажыратылып кетті. 1896 жылы жапон ақыны Масаока Шики "фуназуши жеп отырғанда, Сета кешке айналды және Миидера ғибадатханасының қоңырауы естілді" деп хаику жазды. (や瀬田の夕照三井の鐘) "Бокудзудың бір тамшысы" атты эсседе ол "бүгінде адамдар фунадзушиден алынған сөздерді оны қалай жасауды білмей қолданады" деп шағымданады. 1904 жылы басылған бір кітапта былай делінген: "Фуназушиге шұбат ыдысына аздап тұз құйып, ыстық су құйып, қақпағын жауып, аз уақыттан кейін дәмді шұбатқа айналады. 1916 жылы жарық көрген эсседе автор үй ие...