Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон тағамы – жаңа, шикі балық немесе еттен жұқа кесектерге кесілген және көбінесе соя соусымен желетін жапондық деликатесі.
Japanese dish of raw fish
is a Japanese delicacy consisting of fresh raw fish or meat sliced into thin pieces and often eaten with soy sauce.
Шығу тегі
Сашими сөзі "тесілген дене" дегенді білдіреді, яғни "刺身" = сашими, мұнда 刺し = саши (тесілген, қадалған) және 身 = ми (дене, ет). Бұл сөз Муромачи дәуірінен (1336–1573) бастау алады және "切る" = киру (кесу) сөзін қолданудың тым жамандыққа бастауы мүмкін деген ой болғандықтан, оны самурайлардан басқа ешкім қолданбауы ықтимал. Бұл сөз балықты анықтау үшін оның құйрығы мен қанатын тілімдерге қадау тәжірибесінен туындаған болуы мүмкін. Атаудың тағы бір мүмкін түсіндірмесі – балық аулаудың дәстүрлі әдісі. "Сашими сапалы" балық жеке қолмен балық аулау арқылы ұсталады. Балық ұсталған бойда-ақ, өткір тікенекпен миы тесіліп, мұздалған суға салынады. Бұл процеске икедзиме процесі дейді, ал дереу өлім балық етінде лактоза қышқылының минималды мөлшерде болуын қамтамасыз етеді. Бұл балық мұзда он шақты күн сақталады, ақшыл түске енбей және бұзылмай. Көптеген жапон емес адамдар сашими мен суши терминдерін шатастырады, бірақ екі тағам да ерекше және бөлек. Суши – сірке суы қосылған күріштен жасалған кез келген тағам. Шикі балық – сушидің дәстүрлі ингредиенті, бірақ көптеген суши тағамдары пісірілген теңіз өнімдерін қамтиды, ал кейбіреулерінде теңіз өнімдері мен көкөністер сияқты ингредиенттер мүлдем жоқ. Сашими керісінше, әрқашан жеке беріледі. Жапонияда балықты шикі жеу дәстүрі ұзақ уақыттан бері бар болғанымен, оны әдемі безендірілген тағам ретінде ұсыну идеясының Қытайдан келгені саналады, бұл Камакура кезеңіне (1185–1333) дейін барады. 1489 жылы жазылған ерте жапондық аспаздық кітабында шикі етті кесіп, сірке, тұз және шөптер сияқты дәмдеуіштермен араластыру керектігі айтылған. Сашими туралы батыстың алғашқы сипаттамалары 1860 жылдардың соңында Жапонияға британдық теңіз миссиясына жіберілген Корольдік теңіз күштерінің болашақ адмиралы сэр Артур Уилсонның хатынан алынған: "Бұл ерекше балық, оны өте жұқа тілімдерге кесіп, үстіне бір түрі соус құяды. Ол өте дәмді деп есептеледі. Мен оны татып көрдім және жаман емес деп таптым, бірақ идеясы ұнамады".
The word sashimi means 'pierced body', i. e., "刺身" = sashimi, where 刺 し = sashi (pierced, stuck) and 身 = mi (body, meat). This word dates from the Muromachi period (1336 to 1573) and was possibly coined when the word "切る" = kiru (cut), the culinary step, was considered too inauspicious to be used by anyone other than samurai. This word may derive from the culinary practice of sticking the fish's tail and fin to the slices for the purpose of identifying the fish being eaten. Another possibility for the name is the traditional method of harvesting. "Sashimi grade" fish is caught by individual handline. As soon as the fish is landed, its brain is pierced with a sharp spike, and it is placed in slurried ice. This spiking is called the ikejime process, and the instantaneous death means that the fish's flesh contains a minimal amount of lactic acid. This means that the fish will keep fresh on ice for about ten days, without turning white or otherwise degrading. Many non Japanese use the terms sashimi and sushi interchangeably, but the two dishes are distinct and separate. Sushi refers to any dish made with vinegared rice. While raw fish is one traditional sushi ingredient, many sushi dishes contain seafood that has been cooked, and others have no seafood at all including ingredients like seaweed and vegetables. Sashimi by contrast is always served on its own. Although Japan has long had the custom of eating fish raw, the idea of serving it as a beautifully arranged dish is thought to have come from China, probably around the Kamakura period (1185–1333). An early cookbook in Japanese, written in 1489, directs that the raw flesh should be sliced and mixed with vinegar and seasonings such as salt and herbs. An early western description of sashimi comes from a letter written by the future Admiral of the Fleet Sir Arthur Wilson of the Royal Navy, who was assigned to the British naval mission to Japan in the late 1860s: "It is a peculiar sort of fish, which they cut in very thin slices and serve up with some sort of sauce over it. It is considered a great delicacy. I have tried it and did not find it bad, but the idea is not nice."
Қызмет көрсету
Сашими көбінесе ресми жапон тағамының алғашқы тағамы болып табылады, бірақ оны күріш пен мисо шорпасымен бөлек табақтарда берілетін негізгі тағам ретінде де ұсынуға болады. Жапондық шеф-аспаздар сашимиді жапонның салт-дәстүрлі тағамдарының ең тамашасы деп санайды және оны басқа күшті дәмдер дәм сезу қабілетіне әсер етпес бұрын жеуді ұсынады. Басты ингредиентті құрайтын кесілген теңіз өнімдері әдетте гарнирмен безендіріледі. Әдетте, бұл азиялық ақ түйін, дайкон, ұзын, жіңішке жіптерге кесілген немесе шисо (перилла) шөбінің жалғыз жапырақтары болады. Сонымен қатар, жаңа сарымсақ немесе ет сашимиі үшін понзу, шисо және ұсақталған дайкон түйіні сияқты гарнирлер де қолданылады. Васаби пастасын кейде соя соусына тікелей қосып, соустың құрамына араластырады, бірақ мұны суши жегенде жасамайды (өйткені сушидің өзінде әдетте васаби болады). Сашимиге және гариге васаби ұсынудың себебі, оның дәмінен бөлек, шикі теңіз өнімдерінде кездесетін зиянды бактериялар мен паразиттерді жою деп есептеледі.
Sashimi is often the first course in a formal Japanese meal, but it can also be the main course, presented with rice and miso soup in separate bowls. Japanese chefs consider sashimi the finest dish in Japanese formal dining and recommend that it be eaten before other strong flavors affect the palate. The sliced seafood that composes the main ingredient is typically draped over a garnish. The typical garnish is Asian white radish, daikon, shredded into long thin strands, or single leaves of the herb shiso (perilla). grated fresh garlic, or ponzu for meat sashimi, and such garnishes as shiso and shredded daikon radish. Wasabi paste is sometimes mixed directly into soy sauce as a dipping sauce, which is generally not done when eating sushi (which itself normally includes wasabi). A reputed motivation for serving wasabi with sashimi and also gari, besides its flavor, is killing harmful bacteria and parasites that could be present in raw seafood.
Дайындық
Балықтың нәзік дәмі мен текстурасын жақсарту үшін, әр балық түріне, жасына және маусымға қарай аспаз балықты әртүрлі қалыңдықпен кеседі. Хира зукури кесімі (сөзбе-сөз "жазық кесім") – көптеген сашими түрлері үшін стандартты кесім. Әдетте, бұл стильдегі кесім доминодай мөлшерде және қалың болады. Тунец, лосось және лақ ең көп бұл стильде кесіледі. Усу зукури кесімі (сөзбе-сөз "жіңішке кесім") – өте жұқа, диагональды кесім, көбінесе қатаң балықтарды, мысалы, ақбалық, минтай және камбала кесу үшін қолданылады. Бұл кесімнің өлшемдері әдетте ұзын және кең болады. Каку-зукури кесімі (сөзбе-сөз "төртбұрыш кесім") – сашимиді әр жағынан шағын кубиктерге кесу стилі. Ито-зукури кесімі (сөзбе-сөз "жіп кесім") – балықты диаметрінен кіші, жіңішке жолақтарға кесу стилі. Ито-зукури стилімен кесілетін балықтарға шоқ балық және кальмар жатады; Ито-зукуриде дайындалған кальмар тағамын ика сомен деп атайды және оны сомен кеспесіндей даши немесе мен цуюға мақтап жейді.
To highlight the delicate flavor as well as for texture, the chef cuts fish into different thicknesses by variety of the fish, its age and by the season. The hira zukuri cut (literally 'flat slice'), is the standard cut for most sashimi. Typically this style of cut is the size of a domino and thick. Tuna, salmon, and kingfish are most commonly cut in this style. The usu zukuri cut (literally 'thin slice'), is an extremely thin, diagonally cut slice that is mostly used to cut firm fish, such as bream, whiting, and flounder. The dimensions of this cut are usually long and wide. The kaku zukuri cut (literally 'square slice'), is the style in which sashimi is cut into small cubes that are on each side. The ito zukuri cut (literally 'thread slice'), is the style in which the fish is cut into fine strips, less than in diameter. The fish typically cut with the ito zukuri style include garfish and squid; squid dish prepared in ito zukuri is also called ika sōmen and is dipped in dashi or men tsuyu like eating sōmen noodle.
Қауіпсіздік
Шикі азық ретінде сашимиді тұтыну бактериялар немесе паразиттер болған кезде тағам арқылы берілетін ауруларға әкелуі мүмкін; мысалы, анисакиаз – Anisakidae туысына жататын личинкалы нематодалардың кездейсоқ жұтуынан болатын ауру, негізінен Anisakis simplex, сонымен қатар Pseudoterranova decipiens. Сонымен қатар, дұрыс дайындалмаған фугу балықтарында күшті нейротоксин – тетродотоксин болуы мүмкін. Тағамның басқа бір түрі – ластанған сашимиді жегеннен кейін пайда болатын дифиллоботриаз. Бұл ауру – Diphyllobothrium latum тасқабықты жегенде пайда болатын ішек инфекциясы. Бұл паразиттік личинкалар көкбалық, лосось, пик, теңіз басы сияқты балықтардың бұлшық еттерінде болады. Салқындатылған тасымалдау жүйесінің енгізілуінен бастап, лосось пен форельді тұтынумен қатар, осы аурудың таралуына байланысты Жапонияның солтүстігінде жыл сайын аурулардың саны артып келеді. Дәстүр бойынша, өмірінің кем дегенде бір бөлігін тұщы немесе тұзды суда өткізетін балықтар паразиттер болуы мүмкін болғандықтан, сашимиге жарамсыз деп саналды. Мысалы, сальмон, анадромалық балық, дәстүр бойынша өзеннен тікелей жей алмайды. Сиэтл қаласында (Вашингтон штаты) жүргізілген зерттеуде барлық жабайы лососьте адамдарды жұқтыра алатын дөңгелек құрт личинкалары бар екені, ал фермада өсірілген лососьте дөңгелек құрт личинкалары жоқ екені анықталды. Алайда Pew Foundation тапсырысы бойынша жүргізілген зерттеуде жалпы органикалық ластаушы заттардың өсірілген лосось тұқымдарында бір топ ретінде табиғи лососьқа қарағанда тұрақты түрде және айтарлықтай жоғары шоғырланғандығы анықталды. Паразиттерді өлтіру үшін оларды тоңазыту жиі қолданылады. Еуропалық Одақтың ережелеріне сәйкес, балықты 24 сағат бойы -20 °C (-4 °F) температурада тоңазыту паразиттерді өлтіреді. АҚШ-тың тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) -35 °C (-31 °F) температурада 15 сағат немесе -20 °C (-4 °F) температурада 7 күн бойы тоңазытуға кеңес береді. Канадада балықты мұздатуды федералды реттеу жоқ болса да, Британдық Колумбия мен Альберта FDA-ға ұқсас нұсқауларды ерікті түрде ұстанады. Онтарио шикі азық-түліктерді өңдеу талаптарының бір бөлігі ретінде мұздатуды заңдастыруға тырысты, бірақ бұл өндірістің шикі балықтың нәзік дәмдері мен текстурасы мұздату арқылы жойылады деген наразылықтарына байланысты көп ұзамай кері қайтарылды. Оның орнына Онтариода шикі балықты асханаға әкелгенге дейін қалай өңдеу керектігін реттейтін ережелерді қарастыру туралы шешім қабылданды. Сашими үшін кейбір балықтарды көмірқышқыл газымен өңдеп, етін ұзақ уақыт бойы қызыл күйінде сақтайды. Бұл әдіс нашарлаған балықты жаңадан піскендей етіп көрсетеді. Тауық етін сашими ретінде жеу – тамақтан уланудың қаупі зор. Бұл тағамдар менюде болса да, оны табу қиын, ал көптеген аспазшылар оны дұрыс пісірмейді. Тауық сашимиі кейбір мейрамханаларда көбінесе жамбас, бауыр және сыртқы көксектен алынады.
As a raw food, consuming sashimi can result in foodborne illness when bacteria or parasites are present; for example, anisakiasis is a disease caused by the accidental ingestion of larval nematodes in the family Anisakidae, primarily Anisakis simplex but also Pseudoterranova decipiens. In addition, incorrectly prepared Fugu fish may contain tetrodotoxin, a potent neurotoxin. Another type of food borne illness that could occur after consuming tainted sashimi is Diphyllobothriasis. This disease is an infection within the intestines that occurs when the tapeworm Diphyllobothrium latum is consumed. Common fish such as trout, salmon, pike, and sea bass harbor this parasitic larva in their muscles. Since the innovation of the chilled transport system paired with the salmon and trout consumption, an increasing number of cases have been recorded annually in northern Japan due to the spread of this disease. Traditionally, fish that spend at least part of their lives in brackish or fresh water were considered unsuitable for sashimi because of the possibility of parasites. For example, salmon, an anadromous fish, is not traditionally eaten straight out of the river. A study in Seattle, Washington, showed that all wild salmon had roundworm larvae capable of infecting people, while farm raised salmon did not have any roundworm larvae. However a study commissioned by the Pew Foundation found that total organic contaminants were consistently and significantly more concentrated in the farmed salmon as a group than in wild salmon. Freezing is often used to kill parasites. According to European Union regulations, freezing fish at −20 °C (−4 °F) for 24 hours kills parasites. The U. S. Food and Drug Administration (FDA) recommends freezing at −35 °C (−31 °F) for 15 hours, or at −20 °C (−4 °F) for 7 days. While Canada does not federally regulate freezing fish, British Columbia and Alberta voluntarily adhere to guidelines similar to the FDA's. Ontario attempted to legislate freezing as part of raw food handling requirements, though this was soon withdrawn due to protests by the industry that the subtle flavors and texture of raw fish would be destroyed by freezing. Instead, Ontario has decided to consider regulations on how raw fish must be handled prior to serving. Some fish for sashimi are treated with carbon monoxide to keep the flesh red for a longer time in storage. This practice can make spoiled fish appear fresh. Eating chicken sashimi is a serious food poisoning risk. Despite it being on menus, it is hard to find, and many chefs cook it incorrectly. Chicken sashimi is also often sourced at certain restaurants from the thigh, liver and outer breast.
Қоршаған ортаны қорғау
Балық аулаудың үнемі бір деңгейде болуына байланысты, көкпарлы туның популяциясы үздіксіз төмендеп келеді. Осы мәселені шешу үшін көкпарлы туды балық шаруашылықтарында өсіру ұсынылып отыр. Дәстүрлі түрде, бұл қиындық тудыратын, себебі шаруашылықта өсірілетін балықтар уылдырықтан емес, көбінесе Жерорта теңізінде ауланып, фермаларға тасымалданатын жабайы, кішкентай балықтардан өсіріледі. Алайда, жапон ғалымдары балықты толығымен шаруашылық жағдайында өсірудің сәтті жолын тапты.
With the constant amount of fishing, bluefin tuna population rates have been steadily declining. A proposed solution has been farming bluefin tuna in fisheries. Historically, this has posed a problem in that the captive fish are not raised from spawn, but rather from small wild fish that are netted and transported to the farms, mostly in the Mediterranean. However, Japanese scientists have found a way to successfully breed and raise the fish entirely in captivity.