Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ливерпульдік шабуыл – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Люфтваффе әскерімен Ливерпуль қаласының және оның төңірегінің ауыр және үздіксіз бомбалауы. Ливерпуль, Лондоннан басқа, елдің ең көп бомбаланған аймағы болды, себебі қала, Біркенхедпен бірге, батыс жағалаудағы ең ірі портқа ие болды және британдық соғысқа зор үлес қосты. Немістерден ақпаратты жасыру үшін келтірілген зиянның сипаттамалары тұманды ұсталды және үгіт мақсатында газеттерде азайттылды; осылайша көптеген ливерпудлиандар өздерінің қайғы-қасіреттерінің басқа жерлерге қарағанда көбінесе назардан тыс қалғанын сезінді.
German bombing of British port city during WWII
The Liverpool Blitz was the heavy and sustained bombing of the English city of Liverpool and its surrounding area, during the Second World War by the German Luftwaffe. Liverpool was the most heavily bombed area of the country, outside London, due to the city having, along with Birkenhead, the largest port on the west coast and being of significant importance to the British war effort. Descriptions of damage were kept vague to hide information from the Germans, and downplayed in the newspapers for propaganda purposes; many Liverpudlians thus felt that their suffering was overlooked compared to other places.
Шабуыл басталды
Ливерпульге жасалған алғашқы ірі әуе шабуылы 1940 жылдың тамызында болды, 28 тамыз түнінде 160 бомбалаушы қалаға шабуыл жасаған кезде. Бұл шабуыл келесі үш түнде жалғасты, содан кейін жыл бойы үнемі қайталанды. Осы үш айдың ішінде қалаға 50 рейд жасалды. Олардың кейбіреуі шағын болды, бірнеше ұшақтан тұрып, бірнеше минутқа созылды, ал басқалары 300 ұшаққа дейін жететін және он сағаттан астам уақытқа созылатын шабуылдар еді. 18 қыркүйекте Уолтон түрмесіндегі 22 тұтқын, жоғары жарылғыш бомбалар түрменің бір бөлігін қиратып жіберген кезде қаза тапты. 28 қарашада қалаға ауыр шабуыл жасалды, сондай-ақ ең ауыр оқиға болды: Дурнинг-роудтағы әуе шабуылынан қорғаныс бекінісіне тиген бомба салдарынан 166 адам қаза тапты. 1940 жылғы әуе шабуылдары 20-22 желтоқсан аралығында үш түнге созылған Рождестволық бомбалаумен өзінің ең жоғары шегіне жетті.
The first major air raid on Liverpool took place in August 1940, when 160 bombers attacked the city on the night of 28 August. This assault continued over the next three nights, then regularly for the rest of the year. There were 50 raids on the city during this three month period. Some of these were minor, comprising a few aircraft, and lasting a few minutes, with others comprising up to 300 aircraft and lasting over ten hours. On 18 September, 22 inmates at Walton Gaol were killed when high explosive bombs demolished a wing of the prison. 28 November saw a heavy raid on the city, and the most serious single incident, when a hit on an air raid shelter in Durning Road caused 166 fatalities. The air assault in 1940 came to a peak with the Christmas Blitz, a three night bombardment from 20–22 December.
Рождестволық жарылыс
1940 жылдың желтоқсан айында «Рождестволық шабуыл» деп аталған бірқатар ауыр шабуылдар болды, оның салдарынан 20-22 желтоқсан аралығында 365 адам қаза тапты. Шабуылдар кезінде әуе шабуылынан қорғаныш алаңдарына бірнеше тікелей соққылар тиді; 20 желтоқсанда біреуіне бомба тигенде 42 адам, ал тағы 40 адам Бентинк көшесіндегі теміржол аркаларына бомба тигенде қаза тапты, сол жерде жергілікті тұрғындар паналаған еді. Бірінші бомба 1 мамырда сағат 22:15-те Сикомб, Уоллси, Уирралға түсті. Бомбалаудың шыңы 1941 жылдың 1-7 мамырында болды. Оған 681 «Люфтваффе» бомбалаушысы қатысты; 2315 жоғары жарылғыш бомба және 119 басқа да жарылғыш заттар, мысалы, отты бомбалар тасталды. Шабуылдар 144 жүк тиейтін орнының 69-ын істен шығарды және 2895 адам зардап шекті. Ливерпуль соборына жоғары жарылғыш бомба тиді, ол оңтүстік-шығыс трансептісінің шатырын тесіп, ішкі кірпіш қабырғаға соғылып, ауада жарылып, көптеген витражды терезелерге зақым келтірді. Тағы біреуі жарылмай-ақ баспалдаққа құлады, бірақ отты бомбалар батыс жағындағы мердігердің алаңындағы жабдықтарды жойды. 3 мамырдағы бір оқиғада Huskisson Dock-те тоқтаған, оқ-дәрі тасымалдаған кеме қатысты. Оның кейінгі жарылысы көбінесе жанып жатқан балонға байланысты болғанымен, бұл өрт сөндірілді. Алайда, бомбаланған док шектерінен шыққан жалын «Малакандқа» тарады, және осы өртті тоқтату мүмкін болмады. Өрт сөндірушілердің күш-жігеріне қарамастан, жалын кемедегі 1000 тонна бомбаға жетті, ол шабуыл аяқталғаннан кейін бірнеше сағаттан соң жарылды. Бүкіл Huskisson No. 2 догы мен айналасындағы кемежайлар қирады, 4 адам қаза тапты. Жарылыс соншалықты күшті болды, кеме корпусының бөліктері 2 километрден астам қашықтықтағы саябаққа ұшып кетті. Өрттің толығымен сөнуіне 74 сағат кетті. Жеті түндік шабуылдың нәтижесінде 6500-нен астам үй толығымен қирады, ал тағы 190 000 үй зақымдалып, 70 000 адам үйсіз қалды. Қаланың солтүстігіндегі Бутль қаласы ауыр зақымдарға және адам өліміне ұшырады. Ерекше оқиғалардың бірі – Эш-стрит пен Стэнли-роудтың қиылысындағы «Ко-оп» әуе шабуылынан қорғаныш алаңына тікелей соққы тигені. Қаза тапқандардың нақты саны белгісіз, бірақ ондаған денелер табылып, уақытша мәйітханаға жеткізілді, ол кейіннен 180-нен астам мәйітпен бірге өрт сөндірушілермен жойылды. 1941 жылдың 5 мамырындағы «Таймс» газетінде былай делінген: «Немістер сенбі күні түнгі Ливерпульге жасалған шабуыл олардың әуе күштері Ұлыбританияға жасаған ең ауыр шабуылдардың бірі болды. Бірнеше жүздеген бомбалаушылар қолданылды, көріну жақсы болды және доктар, өнеркәсіптік мекемелер, қоймалар мен бизнес орталықтары зардап шекті. Көптеген кішігірім өрттерден басқа, бір өрт түнгі шабуыл кезінде байқалған барлық өрттерден үлкен болды».
A series of heavy raids took place in December 1940, referred to as the Christmas Blitz, when 365 people were killed between 20–22 December. The raids saw several instances of direct hits on air raid shelters; on 20 December, 42 people died when a shelter was hit, while another 40 died when a bomb struck railway arches on Bentinck Street, where local people were sheltering. The first bomb landed upon Seacombe, Wallasey, Wirral, at 22:15 on 1 May. The peak of the bombing occurred from 1–7 May 1941. It involved 681 Luftwaffe bombers; 2,315 high explosive bombs and 119 other explosives such as incendiaries were dropped. The raids put 69 out of 144 cargo berths out of action and inflicted 2,895 casualties. Liverpool Cathedral was hit by a high explosive bomb which pierced the roof of the south east transept before being deflected by an inner brick wall and exploding mid air, damaging many stained glass windows. Another landed on the front steps without exploding but incendiaries destroyed equipment in the contractor's yard at the west end. One incident on 3 May involved the , a ship carrying munitions which was berthed in the Huskisson Dock. Although its eventual explosion is often attributed to a burning barrage balloon, this fire was put out. However flames from dock sheds that had been bombed spread to the Malakand, and this fire could not be contained. Despite valiant efforts by the fire brigade to extinguish the flames, they spread to the ship's cargo of 1,000 tons of bombs, which exploded a few hours after the raid had ended. The entire Huskisson No. 2 dock and the surrounding quays were destroyed and four people were killed. The explosion was so violent that some pieces of the ship's hull plating were blasted into a park over 1 mile (2 km) away. It took seventy four hours for the fire to burn out. The seven night bombardment resulted in over 6,500 homes being completely demolished by aerial bombing and a further 190,000 damaged leaving 70,000 people homeless. Bootle, to the north of the city, suffered heavy damage and loss of life. One notable incident here was a direct hit on a Co op air raid shelter on the corner of Ash Street and Stanley Road. The exact total of casualties is unclear, though dozens of bodies were recovered and placed in a temporary mortuary which itself was later destroyed by incendiaries with over 180 corpses inside. The Times on 5 May 1941 carried the following report: "The Germans stated that Saturday night's attack on Liverpool was one of the heaviest ever made by their air force on Britain. Several hundred bombers had been used, visibility was good and docks and industrial works, storehouses and business centres, had been hit. In addition to many smaller fires, one conflagration, it was claimed, was greater than any hitherto observed during a night attack."
Жарыстың соңы
1941 жылдың мамыр айындағы шабуылдардан кейін Гитлердің назары Кеңес Одағына шабуыл жасауға ауысқандықтан, неміс әуе шабуылдары азайды. Неміс әуе шабуылының Ливерпульге жасалған соңғы шабуылы 1942 жылдың 10 қаңтарында болды, оның салдарынан Үстіңгі Стэнхоп көшесіндегі бірнеше үй қирады. Кездейсоқ жағдайға байланысты, қираған үйлердің бірі – 102-ші үй Адольф Гитлердің жартылай бауыры Алоис Гитлердің үйі және Гитлердің шөбересі Уильям Патрик Гитлердің туған жері болатын. Бұл үй қайта салынбады, ал тұтас учаскедегі үйлер бұрынғысынша алынып тасталып, орнына шөп егілді. Соңында неміс бомбалары Ливерпульде 2716 адамның, Биркенхедте 442 адамның, Бутледе 409 адамның және Уоллсиде 332 адамның өмірін қиды.
After the raids in May 1941, the German air assault diminished, as Hitler's attention turned towards attacking the Soviet Union. The last German air raid on Liverpool took place on 10 January 1942, destroying several houses on Upper Stanhope Street. By a quirk of fate one of the houses destroyed was number 102, which had been the home of Alois Hitler, Jr, half brother of Adolf Hitler and the birthplace of Hitler's nephew, William Patrick Hitler. The house was never rebuilt and the whole site was eventually cleared of housing and grassed over. By the end German bombs had killed 2,716 people in Liverpool, 442 people in Birkenhead, 409 people in Bootle and 332 people in Wallasey.