Кіріспе

Байронозаврлар (Byronosaurus) - монгол жеріндегі соңғы креда дәуіріндегі троодонтидті динозаврлар туысы.

Ашылуы және атауы

1993 жылы Американың Табиғи тарих мұражайының Гоби шөліндегі экспедициясының мүшесі Майкл Новачек Ухаа Толгодтан кішкентай тероподтың қаңқасын тапты. Бұл 1994 және 1995 жылдары қазба жұмыстары жүргізілді. Бұл табылған жер 1994 жылы жарық көрген кітапта суреттелген. 1996 жылдың 15 шілдесінде Болор төбелі жерінде, бастапқы орналасқан жерінен сегіз шақырымдай жерде екінші дана табылды, ол бас сүйегі. 2000 жылы Марк Норелл, Питер Маковикки және Джеймс Кларк Byronosaurus jaffei типті түрін атады және сипаттады. Түрдің атауы жалпы Байрон Джаффеге құрмет көрсетіп, "оның отбасының Монғолия ғылым академиясына қолдау көрсеткені үшін" Америка табиғи тарих мұражайы палеонтологиялық экспедициялар ". IGM 100/983, холотип Кампань кезеңінің аяғына жататын Djadochta формациясының қабатында табылды. Бұл - бас сүйекті жартылай сүйек. Оның құрамында төменгі жақ сүйектері бар жартылай бас сүйек, үш мойын омыртқасы, үш артқы омыртқасы, сакральдық омыртқаның бір бөлігі, төрт жартылай құйрық омыртқасы, қабырғалар, жамбас сүйегінің төменгі ұшы, бүйір сүйегінің жоғарғы ұштары және биязы сүйек, екінші метатарсаль және үш аяқ жамбашы. Паратип, үлгі IGM 100/984, 1996 жылы табылған бас сүйек, оның тек мұрны сақталған. Екі дана да ересек адамдар. 2009 жылы екі алдыңғы бас сүйектері мен төменгі жақ сүйектері өте жас, мүмкін жаңадан шыққан, жеке тұлғалар, үлгілер IGM 100/972 және IGM 100/974, бастапқыда Velociraptor үлгілері ретінде анықталғаннан кейін, Byronosaurus-қа жіберілді. Бевер мен Норелл IGM 100/972 және IGM 100/974 құлағының ұзындығы тиісінше шамамен және , болды деп есептеді.

Сипаттама

Байронозавр ұзын және биік шамамен кішкентай динозавр болған; Укха перинаттары Байронозаврдың ауыз қуысы мен терезе аралық жолақ бар екенін көрсетеді.

Палеобиология

Троодонтидтерде ұшпа динозаврлар арасында энцефализация коэффициенті (ақиқат ми мөлшері мен дене көлемі бойынша болжалған ми мөлшері арасындағы қатынас өлшемі) ең жоғары болды. Олардың үлкен көздері мен жақсы дамыған ортаңғы құлақтары олардың сезімдері өте жақсы болғанын көрсетеді. Олардың аяқтары да ұзын болған, бұл олардың шапшаң екенін көрсетеді. Лю және оның әріптестері троодонтидтердің тамақтануының бұрынғы зерттеулерін талқылап, Байронозавр мен басқа троодонтидтердің тістеріндегі тістердің жоғалуы олардың тамақтануының өзгеруіне байланысты екенін айтты. Тіс терісі ет кесу қабілетінен айырылған сияқты, сондықтан бұл троодонтидтер шөп жейтін немесе барлық нәрсені жейтін болуы мүмкін.

Көбею

Марк Норелл және оның әріптестері 1994 жылы Байронозаврдың екі "перинат" (жас балапандар немесе ұрықтандырылуға жақын эмбриондар) үлгілерін сипаттады (IGM 100/972 және IGM 100/974) Екі данасы овирапторид жұмыртқаларының ұясынан табылды. Бұл ұяның овирапторидке тән екені анық, өйткені оның бір жұмыртқасының ішінде овирапторид эмбрионы сақталған. Екі жарым-жартылай бас сүйегін алғаш рет Норэлл және басқалар сипаттады. (1994) ретінде dromaeosaurids, бірақ қосымша зерттеуден кейін Byronosaurus-қа қайта тағайындалды. Жас бас сүйектері не ұрықтан шыққан, не эмбриондардан алынған, ал жұмыртқа қабығының сынықтары оларға жабысып қалған, бірақ ол оврирапторид жұмыртқа қабығы болып көрінеді. Овирапторидтер ұясында шағын байронозаврлардың бас сүйектері бар екені құпия болып саналды. Олардың қалай пайда болғанын түсіндіретін гипотезаларға олардың ересек овирапторидтердің олжасы болғаны, овирапторидтердің нәрестелерін аулау үшін болғаны немесе ересек Байронозаврдың Citipati ұясына жұмыртқа салған болуы мүмкін екендігі кірді (орын паразиті қараңыз). Алайда, бұл түсіндірмелер дұрыс емес екені дәлелденді. 2011 жылы Норелл Байронозавр ұясы овирапторид ұясынан екі метр биікке қарай табылғанын, ал овирапторид ұясы Байронозавр ұясынан су ағызу ағынының соңында екенін, бұл Byronosaurus ұясының бас сүйегі бір ұядан екіншісіне жуылған болуы керек екенін білдірді. Norell бұл ақпаратты ресми түрде жариялауға дайындалуда. Ұя паразиті туралы мәлімдеме күмәнді болып саналады, сонымен қатар басқа зерттеушілер бас сүйектерінің морфологиясындағы айырмашылықтарды атап өтті, бұл үлгілер осы тұқымға жатпайтынын көрсетеді.