Кіріспе
Forsmark ядролық электр станциясы - Швецияның Forsmark қаласында орналасқан ядролық электр станциясы. Ол Швецияның жалпы электр қуатының 14% -ын қамтамасыз етеді, сонымен қатар радиоактивті қалдықтарды сақтаудың соңғы орны болып табылады. Оны негізінен Vattenfall-ке тиесілі компания басқарады. Форсмарктегі радиациялық бақылаушылар Совет Одағынан тыс жерлерде алғаш рет 1986 жылдың сәуірінде, 1000 км-ден астам қашықтықта Чернобыль апатынан туындаған жоғары радиациялық деңгейді анықтады, бұл Кеңес үкіметін екі күн бойы оны жасыруға тырысқаннан кейін оны ашық мойындауға мәжбүр етті.
Forsmark Nuclear Power Plant is a nuclear power plant in Forsmark, Sweden that provides 14% of Sweden's total electricity output, and also the site of the Swedish Final repository for radioactive operational waste. It is operated by a company mainly owned by Vattenfall. The radiation monitors at Forsmark were the first outside the Soviet Union to detect the elevated radiation levels resulting from the Chernobyl disaster in April 1986, over 1,000 km away, forcing the Soviet government to publicly acknowledge it after two days of them trying to cover it up.
Басқа құрылғылар
Форсмарк ядролық электр станциясының батысында Швеция мен Финляндия арасындағы ФенноСкан HVDC жалғастырғышының статикалық инверторы орналасқан.
Қалдықтарды жою
Forsmark - бұл KBS 3 процесін қолдана отырып, швед ядролық реакторларынан шыққан барлық пайдаланылған отынды ұзақ мерзімді көму үшін ұсынылған сайт. Жаңа нысан радиоактивті қалдықтарды сақтау үшін қолданыстағы соңғы қоймаға жақын орналасады, бірақ екеуі бір-бірімен байланыспайды. Оскаршамн мен Эстхаммардың қалалық кеңестері дерекқорды құруды қолдады, ал соңғы шешімді Швеция үкіметі қабылдауы керек. 2022 жылдың 28 қаңтарында үкімет инкапсуляция және соңғы қойма зауыттарының құрылысын мақұлдады.
2006 жылғы шілдедегі оқиға
2006 жылдың 25 шілдесінде электр сынығынан кейін бір реактор тоқтатылды. Швед ядролық энергияны тексеру органы SKI-нің мәліметінше, оқиға Халықаралық ядролық оқиғалар шкаласында 2-ші орынды иеленді. Бастапқыда ол 1 деген баға алған, өйткені екі генератор желіде қалды. Бірақ төрт генератордың да бірдей ақаудан зақымдалуы мүмкін екені анықталған соң, оқиға 2-ге дейін көтерілді. Аварияның алғашқы себебі швед желісі операторы Svenska kraftnät-тің іргелес жоғары кернеулі аулада жүргізілген жөндеу жұмыстары болды. Қате блоктау процедурасы электр станциясының жанында екі фазалы қысқа тоқ өткізетін доғаны ұстап тұрған ажырату құрылғысының ашылуына әкелді. Бұл қысқа соққы станция генераторларының желіден ажыратылуына әкелді және қосымша қауіпсіздік жүйелерінің істен шығуынан кейін бұл ажырату станцияның ішіндегі әртүрлі қоректендірулерде үлкен кернеуге әкелді. Үшкір кернеу зауыттың қауіпсіздікке маңызды жабдықтарын, соның ішінде салқындату насостарын және басқару схемаларын жеткізген төрт артық UPS жүйесінің екеуінің басқару схемасының істен шығуына себеп болды. Дизель генераторлары осы екі жүйеде дұрыс іске қосылса да, басқару схемаларының болмауы олардың тиісті схемалармен байланыса алмауына әкелді. Қалған екі UPS жүйесі дұрыс жұмыс істеді, кернеуден аман қалды, мүмкін екі бірлік жұбы арасындағы сымдардың немесе жабдықтардың анықталмаған айырмашылығынан. Реактор осы қоректендірудің бұзылуын байқағаннан кейін бірден толық және тиімді түрде бұзылып кетті, алайда персонал бақылау таяқшасының жай-күйі туралы ақпараттың жоқтығынан реактордың жай-күйін анықтау үшін нейтрон детекторларының оқуларына сүйенді. Екі жұмыс схемасында жұмыс істейтін сорғылар барлық уақытта тиімді салқындатуды қамтамасыз етті. Операторларға бірнеше нұсқалар қалдырылғанымен, егер қосымша жабдықтар істен шықса, мұндай істен шығу каскадына әкелетін бір себеп (бір қысқа тұйықталу) артықшылық пен терең қауіпсіздік қағидатына қарсылық ретінде қаралды. Швеция үкіметінің өтініші бойынша МАГАТЭ Форсмаркке OSART миссиясын іске қосты. Ларс Олов Хоглунд, Vattenfall компаниясының бұрынғы құрылыс бастығы, бұл Чернобыль апатынан бері әлемдегі ең ауыр ядролық оқиға деп мәлімдеді және ерітудің алдын алған таза сәттілік болды. SKI мен Forsmark электр станциясының қауіпсіздік жөніндегі басшысы бұл пікірмен келіспейді және оқиғаның ауыр болғанын, бірақ Höglund берген сипаттама дұрыс емес екенін және ерітудің нақты қаупі жоқ екенін айтады. Хоглунд өзінің жеке бизнесімен байланысты бірнеше жылдан бері Форсмарк АЭС-пен сотқа қатысты дауға қатысты. Алайда, SKI-дің зерттеушісі Кьелл Олссон кейін мектеп оқушыларымен бейресми талқылау барысында оқиғадан техникалық жағынан балқыту пайда болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Кейіннен агенттік қауіпсіздік жүйесінің бұзылуы бір-бірімен өте күрделі, өте күрделі жолмен байланысты екені дәлелденді деп мәлімдеді. 2011 жылдың 14 наурызында Хоглунд Фукусима апаты Форсмарк оқиғасына ұқсас екенін, яғни UPS жүйесінің резервтік көшірмесі сәтсіз екенін айтты және 2007 жылғы "тек бақыт" швед зауытының ыдырауына жол бермеді деген сөзін қайталады.
2007 жылғы ақпандағы тоқтату
3 ақпанда Форсмарктегі екі қондырғы қауіпсіздік жүйелерінің біріндегі резеңке тұйықты тексеру үшін жабылды. Форсмарк 1-де осы пломбаны ауыстыру керек болды, бұл жұмыс шамамен бір айға созылады. 2-ші блоктың жұмысын реттеуші орган SKI-мен келісілген және оны қайта іске қосуға рұқсат етілген. Қаңтар айында Форсмарктегі бірнеше қызметкердің "қауіпсіздік мәдениетінің төмендеуіне" алаңдайтын ішкі есебі бұқаралық ақпарат құралдарына тарады, олар бұл туралы кеңінен әңгімеледі. Есепті жариялағаннан кейін Форсмарктың бас директоры отставкаға кетуді шешті. Forsmark компаниясы 2006 жылдың шілдесінде болған оқиғадан кейін көп ұзамай қауіпсіздік мәдениетін жақсартуға бағытталған 60 тармақты бағдарламаны іске асыруды бастаған болатын.
2022 жылғы қаңтарда ұшқыштармен байқау
17 қаңтарда Швед қауіпсіздік қызметі Форсмарк пен Оскаршанн және Рингалс атом зауыттарының үстінен ұшуға рұқсат етілмеген ұшқышсыз ұшақтарды тергеуді қолға алды.
Активистердің шабуылдары
2010 жылдың маусым айында Гринпис белсенділері Форсмаркка шабуыл жасап, жаңа атом электр станцияларын салуға тыйым салуды алып тастау жоспарына наразылық білдірді. 2012 жылдың қазан айында 50 ядролық қаруға қарсы белсенділер арнайы баспалдақтарды қауіпсіздік қоршауларына көтерілу үшін қолданды. Гринпис өзінің зорлық-зомбылықсыз әрекеттері Еуропалық стресс-тестілеуде қауіпсіз емес деп аталатын реакторлардың жалғасуына қарсы наразылық білдіру және стресс-тестілеу зауыттың сыртындағы қауіптерге дайындық үшін ештеңе жасамағанын атап өту үшін жасалғанын айтты. Швецияның ядролық бақылаушы органы "саботаждан қорғанудың қазіргі жалпы деңгейі жеткіліксіз" деп мәлімдеді. Швеция атом электр станцияларында күзетшілер болса да, апат жағдайларына жауап беру полицияның міндеті. Есепте ядролық нысан қызметкерлері мен полиция арасында саботаж немесе шабуыл болған жағдайда ынтымақтастық деңгейі сынға алынды.
Жергілікті геология
Форсмарк АЭС-інің геологиялық аймағын әртүрлі зерттеушілер мен зерттеу топтары егжей-тегжейлі зерттеді. Бұл аймақтың ұзақ мерзімді геологиялық тұрақтылығын түсіну ерекше қызығушылық тудырады. 2018 жылғы зерттеуде Форсмарк ауданы, оның бетін Камбрийдің төменгі жағалауы құрайды, соңғы мұздық кезеңінде эрозияға байланысты 2 - 3 метр кристалды тау жыныстары жоғалған. Бұл эрозия негізінен тау жыныстарының қатпарлануы мен абразиядан тұрады. Зерттеушілердің сол тобы соңғы миллион жылдағы эрозияның жалпы көлемі 20-40 м шамасында деп есептейді.