Кіріспе

Рейли ағыны - жылу қосу немесе шығару әсерін қарастыратын тұрақты аумақты канал арқылы сүрінусіз, адьябаттық емес ағыны. Сығымдалатын әсерлер жиі қарастырылады, бірақ Рейлидің ағындылық моделі сығымдамайтын ағынға да қолданылады. Бұл модель үшін каналдың ауданы тұрақты болып қалады және каналдың ішінде масса қосылмайды. Сондықтан, Фанно ағынынан айырмашылығы, тұрақтанған температура өзгермелі болып табылады. Жылудың қосылуы тұрақтандыру қысымының төмендеуіне әкеледі, бұл Рейли эффекті деп аталады және жану жүйелерін жобалауда маңызды. Жылу қосылуының салдарынан үстіркіштік және астырқышықты Мах саны 1 Махқа жақындап, ағыны толығады. Керісінше, жылуды лақтыру дыбыстан төмен Мах санын азайтады және каналдың бойында дыбыстан жоғары Мах санын арттырады. Калорикалық жағынан кемелді ағын үшін ең жоғары энтропия M = 1 кездесетінін көрсетуге болады. Rayleigh ағысы Джон Струтттің, 3-ші Барон Рейлидің есімімен аталған.

Теория

Рейлидің ағындылық моделі Мах санының өзгеруін тұрақтандыру температурасының өзгеруімен байланыстыратын дифференциалдық теңдеуден басталады, T0. Дифференциалдық теңдеу төменде көрсетілген. Дифференциалдық теңдеуді шешу төмендегі қатынасқа әкеледі, мұнда T0* - ағысты жылумен тығыздау үшін қажетті каналдың саңылаудағы тұрақтанған температурасы. Бұл мәндер жану жүйелерін жобалауда маңызды. Мысалы, егер турбореактивті жану камерасының ең жоғары температурасы T0* = 2000 K болса, онда жану камерасының кіреберісіндегі T0 және M температурасы жылумен тұншығудың пайда болмауын қамтамасыз ету үшін таңдалуы керек, бұл қозғалтқышқа ауаның массалық ағынын шектейді және итермелі күшті азайтады. Рейли ағындылығы моделі үшін энтропия қатынасының өлшемсіз өзгеруі төменде көрсетілген. Жоғарыдағы теңдеуді Рейли сызығын Мах саны мен ΔS графигінде сызу үшін қолдануға болады, бірақ өлшемсіз энтальпия, H, және ΔS диаграммасы көбірек қолданылады. Өлшемсіз энталпия теңдеуі төмендегіде көрсетілген, сонда тұрақты қысымдағы жылу сыйымдылығы, cp, тұрақты болып қалатын калорикалық жағынан кемелді газ үшін статикалық температураны оның тұншығу орнындағы мәнімен байланыстыратын теңдеу. Жоғарыдағы теңдеуді M үшін H функциясы ретінде шешу үшін өңдеуге болады. Алайда, T/T* теңдеуінің формасына байланысты, M = M ((T/T*) үшін күрделі көп түбірлі қатынас қалыптасады. Оның орнына M тәуелсіз айнымалы ретінде таңдалуы мүмкін, онда ΔS және H 1-суретте көрсетілгендей диаграммада сәйкес келеді. 1-суретте қыздырудың жоғары ағыстағы, дыбыстан төмен Мах санын M = 1,0 дейін көбейтіп, ағыны тұншықтырады. Керісінше, жоғары ағыстағы, дыбыстан жоғары Мах саны бар құбырға жылу қосу ағыс тұншығып қалмайынша Мах санын азайтуға әкеледі. Салқындату осы екі жағдайда да қарама-қарсы нәтиже береді. Рейлидің ағындылық моделі ең жоғарғы энтропияға M = 1,0 -де жетеді. Бұл суытудың қыздырудың орнына Мах санын 0,845-тен 1,0-ге дейін көтеретінін көрсетеді. Бұл міндетті түрде дұрыс емес, өйткені тұрақтанған температура үнемі ағысты субсоникалық Мах санынан M = 1-ге дейін жылжытады, бірақ M = 0,845-тен M = 1.0-ге дейін ағыс оған жылу қосылғаннан гөрі жылдам жылдамдатылады. Сондықтан бұл жылу қосылған, бірақ T/T* сол аймақта төмендеуі мүмкін жағдай.

Қосымша қатынастар

Райли ағыны үшін ауданы мен массалық ағынды жылдамдығы тұрақты болып қалады. Фанно ағынынан айырмашылығы, Фаннинг тартылу коэффициенті, f, тұрақты болып қалады. Бұл қатынастар төмендегі * белгісімен, ал * белгісі - тұншығудың орын алуы мүмкін болатын саңырауқұлақ жерін білдіреді. Дифференциалдық теңдеулерді де әзірлеуге және шешуге болады, олар Рейлидің ағындылық қасиетінің қатынастарын тұншығу орнындағы мәндерге қатысты сипаттайды. Қысым, тығыздық, статикалық температура, жылдамдық және тұрақтандыру қысымы үшін қатынастар төменде көрсетілген. Олар алдыңғы бөлімдегі тұрақтандыру температурасы қатынасы теңдеуімен бірге графикалық түрде бейнеленген. Тұрақтандыру қасиетінде '0' субскрипті бар.

Қолданбалар

Рейлидің ағындылық моделі көптеген аналитикалық мақсаттарға, әсіресе ұшақ қозғалтқыштарына қатысты қолданылады. Мысалы, турбореактивті қозғалтқыштардың ішіндегі жану камераларының ауданы тұрақты және отын массасының қосылуы елеусіз. Бұл қасиеттер Rayleigh ағыны моделін жану арқылы ағыны үшін жылу қосуға жарамды етеді, жылу қосу ауа-отын қоспасының ажырауына әкелмейді деп болжайды. Қозғалтқыштың жану камерасында жылулық тұншығудан туындаған соққы толқынын шығару массалық ағымның жылдамдығы мен итермелеудің төмендеуіне байланысты өте жағымсыз. Сондықтан Rayleigh ағыны моделі қозғалтқыштың бастапқы геометриясы мен жану температурасының бастапқы дизайны үшін өте маңызды. Рейлидің ағындылық моделі Фанно ағындылық моделімен де кеңінен қолданылады. Бұл екі модель энтальпия энтропиясы мен Мах саны энтропия диаграммасындағы нүктелерде қиылысады, бұл көптеген қолданбалар үшін мағыналы. Алайда, әр модельдің энтропиялық мәндері соник күйде бірдей емес. Энтропияның өзгеруі әр модель үшін M = 1 кезінде 0 болады, бірақ алдыңғы мәлімдеме энтропияның бір кездейсоқ нүктеден дыбыстық нүктеге өзгеруі Фанно мен Рэйли ағындылық модельдері үшін әртүрлі екенін білдіреді. Егер si және Mi бастапқы мәндері анықталса, әр модель үшін Мах санына қарсы өлшемсіз энтропияның жаңа теңдеуін анықтауға болады. Бұл теңдеулер Фанно және Рэйли ағыны үшін төменде көрсетілген. 3-суретте Рейли және Фанно сызықтары si = 0 және Mi = 3.0 бастапқы жағдайлары үшін бір-бірімен қиылысатын сызықтар көрсетілген. Қиылысу нүктелері жаңа өлшемсіз энтропия теңдеулерін бір-біріне теңестіру арқылы есептеледі, нәтижесінде төмендегі қатынас пайда болады. Қиылысу нүктелері берілген бастапқы Мах саны мен оның қалыпты соққыдан кейінгі мәні кезінде пайда болады. 3-суретте бұл мәндер M = 3,0 және 0,4752, бұл көпшілік сығымдалатын ағынды оқулықтарында көрсетілген қалыпты соққы кестелерінде кездеседі. Осы нүктелерде тұрақты канал ауданы бар берілген ағын Rayleigh және Fanno модельдерінің арасында ауыса алады.