Кіріспе

Себастьян Каппен (4 қаңтар 1924 – 30 қараша 1993) – үнді иезуит діни қызметкері және азаттық теологы.

Тәрбие және оқу

Британдық Радж кезінде Траванкордың Кодикулам қаласында дәстүрлі Насрани отбасында туған Каппен 20 жасында (1944 жылы) Иса қоғамына қосылды және 1957 жылғы 24 наурызда дін қызметкеріне бекітілді. Ол Грегориан университетінде (Рим) оқып, 1961 жылы теология ғылымының докторы дәрежесін алды, диссертациясы Маркстің 1844 жылғы "Экономикалық және философиялық қолжазбалары" негізінде діни бөтендіру және практика туралы болды. Бұл Марксизмнің оның туған штаты Кералада, Үндістанда, ықпалы артып келе жатқан дәуір еді. Школастика мен оның мәнділігінен (эссенциализмінен) алшақтаған ол Маркс берген әлеуметтік талдау құралдарын халықтың бостандықтан шеттелуін және қоғамның игілігіне үлес қосу мүмкіндігінен айырылуын түсіну үшін тиімді деп санады.

Ой мен іс-әрекеттің дамуы

Бұдан былай Фрейд, Маркс және Марк Ізгі хабары Каппеннің ой-пікірі мен өмірінің диалектикалық полюстеріне айналды, адам тұлғасын жасырын қысымшы психологиялық және әлеуметтік күштерден азат ету ниетімен. Сауығу мен толықтық Иса Мәсіхте, Құдайдың Ұлында табылады. Оның теологиялық көзқарастары шіркеудің дәстүрлі орталарында күшті сынға ұшырады. 1972 жылы Каппен иезуиттердің үлкен мекемелерінен шығып, қайда тағайындалса да, кедейлермен бірге өмір сүре бастады: Кочинде, кейін Тривандрумда, Мадраста және Бангалорда. Оны иезуит қауымының қалыпты өміріне қайтаруға жасалған үнемігі әрекеттерге қарамастан, оның басшылары ақырында оған шығармашылық жазуға ыңғайлы өмір салтын қабылдауға келісім берді. Оның теологиялық ортасы – халық, әсіресе кедейлер. Оның зерттеулері Үндістандағы трансформациялық әлеуметтік әрекеттерге бағытталған. Бұл оны Исаның бастапқы үйретімдерінің азат ету және адамгершілікке жеткізу әлеуетін зерттеуге, сондай-ақ Марк Ізгі хабарына ерекше назар аударуға жетеледі. Ол сонымен қатар Үндістан дәстүрлерінен, әсіресе Будда және орта ғасырлық Бхакти қозғалысы көрнекілеген діни қарсылық дәстүрінен де пайдаланды. Ол Үндістан қоғамының мәдени құрылымын өзгерту туралы көп жазды және лекция оқыды. Жүйелерге, құрылымдарға және институттарға үнемі сын көзбен қараған Каппен өзінің ізденісі оны конфессиялық және діни жатақтардан, сондай-ақ саяси идеологиядан тысқары алып бара жатқанын сезінді. Каппеннің пікірінше, ешқандай саяси, діни немесе экономикалық жүйе абсолютті емес, олардың барлығы тек халыққа қызмет еткен жағдайда ғана құнды. Сондықтан ол партиялар мен олардың идеологиялары, тіпті діни идеологиялар да рухани түрмеге айналуы мүмкін деп ойлады, ал Иса бостандық сыйлады. Осы көзқарасы оны Риммен қақтығысқа түсірді. 1977 жылы ол бельгиялық діни қызметкер және Лувен университетінің профессоры Франсуа Хутарттың кіріспесімен «Иса және бостандық» атты кітабын жариялады. Кітап шіркеудің ресми қарауына алынды. Каппен «Цензура және Азия теологиясының болашағы» атты памфлетпен жауап берді. Ол былай деп жазды: «Мен жауапкершілікпен жазамын. Менің жұмысымда кемшіліктер мен қателіктер болуы мүмкін. Мен қателеспеймін. Әлемнің жауапты ойшылдары мен ғалымдары менің жұмысымды бағалап, сынамақ. Қоғамдық талқылауларда біз бір-бірімізге көмектесеміз және бір-бірімізден үйренеміз. Шындық тарихта осылай өседі: құпия цензура арқылы емес, әлеуметтік үдеріс арқылы». Каппен жариялағаны үшін сынға алынды. Каппен Пунедегі Паптық теология факультетінде, Делидегі Видьяджоти теология колледжінде, Лувендегі католик университетінде (Бельгия) және Нью-Йорктегі Марикнолл семинариясында қонақ профессор болып жұмыс істеген. Каппен 1980-ші жылдары жүрек ауруларымен ауыра бастады. Ол бірінші темекі шегуді тоқтатты, содан кейін зиялық ізденісін баяулатты. Дегенмен, ол 1990-1991 жылдардағы шығанақ соғысында Иракты бомбалаудан қатты ашуланды. Бұл күшті эмоционалдық жағдай 1993 жылдың 30 қарашасында жүрек талмасына себеп болған болуы мүмкін. Каппен Бангалорда қайтыс болды; оның денесі Кожикодке қайтарылды, онда ол жерленген.

Өлгеннен кейін жарық көрген еңбектері

Дәстүр, Қазіргі заман, Контрмәдениет, 1994. Хиндутва және үнді діни дәстүрлері, 2000. Құдайдың сынағы және адамның жауабы, 2001. Иса және қоғам, ISPCK, Дели, 2002. Иса және мәдениет, ISPCK, Дели, 2002. Бүтіндей мәдени парадигмаға қарай, 2003.

ағылшын тілінде

Филип Матью және Ажит Мурикан (ред.), Дің, идеология және қарсы мәдениет; С. Каппеннің құрметіне арналған мақалалар, Бангалор, 1987.

малаялам тілінде

Prathi samskruthiyilekku (Пр. Себастьян Каппеннің ойлары), Манушам басылымы, Эттуманур, 2008.