Кіріспе

Кристофер Симпсон (1602/1606–1669) – ағылшын музыканты және композиторы, ең әйгілісі – виола да гамбаға арналған музыкасымен байланысты.

Өмір

Симпсон 1602 және 1606 жылдар аралығында, шамасы, Солтүстік Йоркширдегі Эгтон қаласында дүниеге келген. Ол Йоркширлік Кристофер Симпсонның үлкен ұлы болды, ол көбінесе аяқ киім жасайтын шебер ретінде сипатталған, бірақ сонымен қатар Йоркширдің бай католиктері демеушілік еткен театр труппасының басқарушысы да болған. Симпсон аға кейде өзін қарапайым қолөнерші ретінде көрсетуді қалаған болуы мүмкін, Англияда католиктерге қатысты қысым күшті болған кезде, өзін діни көзқарасымен көзге түсетін тұлға ретінде көрсетпеу үшін. Музыкант Кристофер Симпсон (кіші) континенттік Еуропада иезуиттермен білім алып, 1629 жылы католик дін қызметкеріне инабаттандырылған Симпсон (немесе Сампсон) болуы мүмкін деген теория бар (бұл теорияны Уркуарт ұсынған). Алайда, Симпсонның 1669 жылы қайтыс болуы иезуит Симпсонның 1674 жылға дейін өмір сүргені туралы мәліметтерге қайшы келеді. Симпсон Англия азамат соғысында патшашылдар тарапында шайқасты және 1642 жылы Ньюкасл графының (кейін герцог) армиясында төртінші рангтағы офицер болды. Йорк қаласының қоршауынан кейін Симпсон Скамптондегі сэр Роберт Боллстың (1619–1663) сарайына паналады, онда Боллс оны тұрақты музыкант ретінде және ұлы Джонға ұстаз ретінде жұмысқа алды. Симпсон өмірінің соңына дейін Боллстердің отбасымен бірге болды (Линкольнширде немесе Лондондағы олардың үйінде). Оның өсиетнамасы 1669 жылдың 5 мамырында жасалып, 1669 жылдың 29 шілдесінде Лондонда расталды. Ол Лондонның Холборн ауданындағы сэр Джон Боллстың үйінде немесе Скамптон Холлда қайтыс болған болуы мүмкін.

Шығармалары

Симпсон Джон Плейфордтың «Музыка өнеріне кіріспе» еңбегіне шағын үлес қосты, бірақ ол «Дивизиондық виоль, немесе тақырып бойынша ойнау өнері» (1659 жылы жарық көрген) кітабымен әйгілі. Бұл кітап үш бөлімнен тұратын практикалық нұсқаулар жинағы: Виольдің өзі және оны ойнау туралы нұсқаулар; Конкордтарды қолдану, немесе Дескант жинағы; және Тақырыпқа дивизионды құру әдісі. Екінші басылым (1665 жылы жарық көрген) ағылшын және латын тілдерінде параллель мәтін түрінде шығарылды, осылайша британдық және континенттік Еуропа нарықтарына арналды. Бұл кітаптың жарылуы үлкен жетістікке ие болды және авторының қайтысынан кейін алпыс жыл бойы жаңа басылымдары шығарылып тұрды. 20-шы ғасырда ежелгі музыканың қайта жаңғыруы және виольға қызығушылықтың артуымен Симпсонның кітабы аспапта ойнаудың «нағыз» техникасын қайта табуға тырысқандар үшін қайта оқылды. Симпсонның суреті «Дивизиондық виоль» кітабында жарияланды. Алғашқы басылымда ол шляпа киген күйінде бейнеленген, бірақ кейінгі басылымдарда сурет өңделіп, ол бас киімсіз бейнеленді, мысалы, осы жерде көрсетілгендей. Сурет виоль ойнаудың ерекше техникаларын көрсетеді. Мысалы, садақ қазіргі виолончель немесе скрипкада қолданылатын техникадан айырмашылығы, қол астынан (алақан жоғары қаратылып) ұсталатыны анық көрінеді. Сондай-ақ, оң қолдың екінші және үшінші саусақтары садақтың иісіне тиеді, осылайша олар ойнау кезінде садақтың кернеуін өзгертуге мүмкіндік береді. Симпсон 1665 жылы музыкалық композицияға қатысты қысқаша нұсқаулық жазды: «Практикалық музыка қағидалары» (оның тағы бір шәкірті Сэр Джон Сент-Барбқа арналған), ал 1667 жылы оны «Практикалық музыка жинағы» деп кеңейтті. Симпсонның өмірінде оның музыкалық шығармаларының өте аз бөлігі кітаптарындағы мысалдар ретінде жарық көрді. Оның кейбір шығармалары қолжазба түрінде сақталған. Мысалы, ол «Айлар» және «Маусымдар» атты екі фантазия жинағын жазды, олардың әрқайсысы бір скрипка және екі бас виоль бөлімінен, сонымен қатар континуодан тұрады. «Маусымдар» 2016 жылы Хилле Перл (Sirius Viols тобының мүшесі ретінде) жазды, шығарма туралы кеңейтілген жазбалармен бірге. Оның барлық сақталған аспаптық шығармалары виоль ансамбльдеріне немесе соло виольге арналған, ол туралы ол «тамаша виольшінің қолында виоль (әрине) ең жақсы музыкалық аспаптардың бірі болып саналады. Тақырып бойынша импровизациялау – оның ең жоғары жетістігі» деді.