Кіріспе
Шатоэск (немесе Франциск I стилі, немесе Канадада Шато стилі) – француздық Ренессанс архитектурасына негізделген қайта жаңғыру архитектуралық стилі. Ол XV ғасырдың соңынан XVII ғасырдың басына дейін Луара алқабындағы монументальді шатолардың архитектуралық ескертулерінің үлгісінде жасалған. «Шатоэск» терминін (сөзбе-сөз – «шато сияқты») тарихшы Маркус Уифеннің айтуынша, 1870-ші, 1880-ші және 1890-шы жылдары Вандербильт отбасы үшін де резиденцияларды жобалаған американдық сәулет тарихшысы Бэйнбридж Бантинг енгізген. Бұл стиль АҚШ-та сирек кездеседі, көбінесе солтүстік-шығыс аймағында таралған. Канаданың көптеген ірі теміржол қонақ үйлері – Джон Смит Арчибальд, Эдвард Максвелл, Брюс Прайс және Росс пен Макдональдтың жобалары бойынша Шатоэск стилінде салынған, сондай-ақ қоғамдық және тұрғын үй ғимараттары да осы стильде бой көтерген. Бұл стиль Канада архитектурасымен байланысты, себебі бұл әсем қонақ үйлер елдің ірі қалаларында және ұлттық парктерінде маңызды орындарға ие. Венгрияда Артур Майнинг Луара алқабы стилінде көптеген ел үйлерін салған, алғашқысы – 1885–1890 жылдары Тисадобтағы Андрасси қамалы, ал ең ірісі – 1893–1895 жылдары Нагикаролидегі (Карей) Кароли қамалы. Бұл стиль 20 ғасырдың басында сәл-сәл әлсіреп, 1930 жылдары жаңа құрылыстарда қолданылмады.
Châteauesque (or Francis I style, or in Canada, the Château Style) is a revivalist architectural style based on the French Renaissance architecture of the monumental châteaux of the Loire Valley from the late fifteenth century to the early seventeenth century. The term châteauesque (literally, "château like") is credited (by historian Marcus Whiffen) to American architectural historian Bainbridge Bunting, designed residences, including those for the Vanderbilt family, during the 1870s, 1880s and 1890s. A relatively rare style in the United States, its presence was concentrated in the Northeast, Many of Canada's grand railway hotels, designed by John Smith Archibald, Edward Maxwell, Bruce Price and Ross and Macdonald, were built in the Châteauesque style, with other mainly public or residential buildings. The style may be associated with Canadian architecture because these grand hotels are prominent landmarks in major cities across the country and in certain national parks. In Hungary, Arthur Meinig built numerous country houses in the Loire Valley style, the earliest being Andrássy Castle in Tiszadob, 1885–1890, and the grandest being Károlyi Castle in Nagykároly (Carei), 1893–1895. The style began to fade after the turn of the 20th century, and it was largely absent from new construction by the 1930s.
Канададағы мысалдар
Канададағы Шатоэск стиліндегі көптеген ғимараттар теміржол компаниялары мен олардың жеке қонақ үй бөлімдері салды. Оларға Canadian National Railway және Canadian National Hotels, Canadian Pacific Railway және Canadian Pacific Hotels, сондай-ақ Grand Trunk Railway кіреді.