Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегияның бірінші премьер-министрі
First Prime Minister of Norway
кәсіпкер және саясаткер
the businessman and politician
Педер Анкер (8 желтоқсан 1749 – 10 желтоқсан 1824) – көрнекті норвегиялық жер иесі, кәсіпкер және саясаткер. Ол 1814 жылдан 1822 жылға дейін Норвегия премьер-министрі қызметін атқарды.
Peder Anker (8 December 1749 – 10 December 1824) was a prominent Norwegian landowner, businessman and politician. He served as the prime minister of Norway from 1814 until 1822.
Өмірбаян
Педер Анкер даниялық-норвегиялық асыл отбасының мүшесі болды. Ол Кристианияда бай саудагер Кристиан Анчердің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның үш бауыры болды: Ивер (1745–1772), Бернт (1746–1805) және Джесс (1753–1798). Кристианияда білім алғаннан кейін және Копенгаген университетінде бір жыл студент болып оқығаннан соң, Педер Анкер бауырларымен бірге Ұлыбритания, Франция, Германия және Италияда жеке репетиторлармен бес жыл саяхаттады. Олар 1764 жылы Уппсала университетінде танымал швед натуралисі Карл фон Линнейдің шәкірттері болды. 1778 жылы Дания дворяндығына ие болды және 1788 жылы Бас соғыс комиссары атағын алды. Педер Анкер Богстад елімін қосымша ормандық жермен сатып алып, бұрынғы үйді кеңейтіп, сәнді сарай салды. Богстад шамамен 100 жыл бойы оның әжесінің туыстары – Леух отбасына тиесілі болған. Ол сонымен қатар темір кендерін және қорыту заводтарын, атап айтқанда Bærums Verk және Hakadal Verk иелігіне алды. Ослоның жанындағы Вэкерё уәлихаты (Vækerø gård) ағаш экспорттау порты ретінде құрылды. Анкер Норвегияның ең бай адамдарының біріне айналды. Педер Анкер 1814 жылы Эйдсволдағы Норвегия Конституциялық Ассамблеясына Акерсхус округінен делегат ретінде қатысты. Ол Норвегияның толық тәуелсіздігіне қарсы болған "одақтас" ретінде көзге түсті. 1814 жылдың 18 қарашасында Швеция мен Норвегия арасындағы одақ орналысқаннан кейін Стокгольмде Норвегияның премьер-министрі болып тағайындалды және 1822 жылдың 30 маусымына дейін осы лауазымда қалды.
Peder Anker was a member of a Danish Norwegian noble family. He was born in Christiania, the son of the wealthy merchant Christian Ancher. He had three brothers Iver (1745–1772), Bernt (1746–1805) and Jess (1753–1798). Following education in Christiania and a year as student at the University of Copenhagen, Peder Anker and his brothers spent five years traveling with private tutors in Great Britain, France, Germany, and Italy. They were pupils of the noted Swedish naturalist Carl von Linné at Uppsala University in 1764. He was granted Danish nobility in 1778 and was awarded the title of General War Commissioner in 1788. Peder Anker bought Bogstad Manor with additional forest land and extended the existing house to make a splendid mansion. Bogstad had for about 100 years belonged to members of the Leuch family, his grandmother's family. He also acquired iron mines and foundries, notably Bærums Verk and Hakadal Verk. The Vækerø manor (Vækerø gård) near Oslo was established as a port for the export of lumber. Anker rose to become one of Norway's richest individuals. Peder Anker was a delegate to the Norwegian Constituent Assembly at Eidsvoll in 1814, representing Akershus Amt. He distinguished himself as a "unionist", whose members opposed complete independence for Norway. On 18 November 1814 he was appointed Prime Minister of Norway to Stockholm after the Union between Sweden and Norway was established, and remained in this office until 30 June 1822.
Құрметтер
Педер Анкер Серафимдердің Корольдік орденімен және Карл XIII орденімен марапатталды. 1812 жылы ол Даннеброг орденінің Үлкен крестімен марапатталды. 1815 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.
Peder Anker was decorated with the Royal Order of the Seraphim and the Order of Charles XIII. He was awarded the Grand Cross of the Order of Dannebrog in 1812. In 1815, he was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences.
Мұра
Норвегияда Педер Анкердің құрметіне бірнеше көше аталған, оның ішінде Жардағы Педер Анкерс вей, Халдендегі Педер Анкерс көшесі және Ослодағы Педер Анкерс алаңы.
Several roads in Norway have been named in honor of Peder Anker including Peder Ankers vei in Jar, Peder Anker gate in Halden, and Peder Ankers Plass in Oslo.