Кіріспе

Италия академиялық дәрежесі

Италияда laurea – жоғары білімнен кейінгі негізгі академиялық дәреже. Бұл атау бастапқыда лавр гүл шоғына сілтеме жасады, ежелгі заманнан бері құрмет белгісі болып саналады және қазір итальяндық студенттер оны ресми бітіру рәсімінен кейін және кейде бітіру тойында тағады. Бітіруші адам лауреат деп аталады, сөзбе-сөз "лаврмен тәжделген".

Ерте тарих

Ерте орта ғасырларда итальян университеттері бакалавр және докторлық дәрежелерін тағайындады. Дегенмен, кейінгі орта ғасырларда итальян университеттері берген бакалавр дәрежелері туралы өте сирек жазбалар кездеседі, ал 1500 жылдан кейін мүлдем тіркелмеген. Студенттер университетте оқымай-ақ докторлық емтиханды тапсыруға мүмкіндік алды. Бұл солтүстік еуропалықтар тарапынан сынға ұшырады, олар мұны жылдар бойы университетте оқуды талап ететін ережелерді «бір секіріспен» (per saltum) бұзу деп есептеді.

ХХ ғасыр

Лауреа (диплом) алу үшін студенттер төрттен алты жылға дейін университет курстарын аяқтауға және соңында диссертация қорғауға міндетті болды. Лауреаттарды әдетте доттор (еркектер үшін) немесе дотторса (әйелдер үшін) деп атады, сондай-ақ кем дегенде лауреа дипломы барлар да осылай аталады (Legge n. 240/2010 бап. 17 тармақ 2 Riforma Gelmini). Бұл доктор ғылымының атағын PhD (немесе кейбір жағдайларда медициналық дәрігерлерге) иелерімен шектелетін елдердегі қағидамен қайшы келеді. 1980-ші жылдардың ортасында dottorato di ricerca (PhD деңгейіндегі білім) енгізілгенге дейін лауреа Италиядағы ең жоғары академиялық дәреже болып саналды және оның иелеріне жоғары академиялық қызметтерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. Энрико Ферми, Эмилио Сегре, Джулио Натта, Карло Руббия және Джорджио Паризи сияқты Нобель сыйлығының лауреаттары осы дәрежеде білім алған. Болонья процесінен бұрынғы лауреа дәрежесі (ресми атауы Diploma di laurea немесе Laurea vecchio ordinamento немесе Laurea) қазір Италия заңнамасына сәйкес Laurea magistrale деп аталатын жаңа итальяндық магистр дәрежесімен теңестірілген.

Болон процесінен туындаған реформалар

Болон процесінің ықпалымен 1999 жылы бағдарламаларын бакалавриат (бакалавр) және магистратура (магистрлік және докторлық) деңгейлерімен үйлестіру үшін ауқымды реформа жүргізілді. Бұл АҚШ және Ұлттар Достастығы елдері сияқты шетелдерге студенттер алмасу бағдарламалары арқылы оқушылардың еркін қозғалуына жағдай жасады. Бұрынғы лауреа бітіруге дейінгі және бітіруден кейінгі білім беруге бөлінді, олардың оқу бағдарламалары жаңаланды.

Бірінші цикл: Лауреа

Laurea (180 ECTS кредиті), бакалавр дәрежесімен тең бірінші циклдық білім деңгейі, бакалавр деңгейіндегі курстарды қамтиды, бұл курстар ескі laurea деңгейіне қарағанда оңайырақ, ал оны аяқтауға кеткен орташа уақыт үш жылды құрайды (Ескеріңіз, Италиядағы орта мектеп, яғни scuola secondaria superiore немесе Lyceum, бес жылдық білім беру жүйесінде болады, сондықтан оқуды 19 жасқа келгенде аяқтауға болады). Laurea алу үшін студент дипломдық жұмысты қорғауы керек, бірақ ол ескі laurea үшін қажетті дипломдық жұмыстан қарапайым болады (көбінесе зерттеу жұмысын қамтамайтын дипломдық жұмыс).

Екінші цикл: Laurea magistrale

Laurea magistrale (бұрынғы атауы Laurea Specialistica, 2002–2006) – магистр дәрежесіне балама екінші циклдік білім беру деңгейі (120 ECTS кредиті), ол Laurea-дан кейін екі жылдық бағдарлама аясында алынады және кең көлемді диссертацияны (әдетте 150–250 бет) талап етеді. Кейбір салаларда (әсіресе медицина, құқық, инженерлік және сәулет) Laurea magistrale a ciclo unico тағайындалады. Бұл бес немесе алты жылдық екінші цикл (магистрлік) білім беру деңгейі (300 немесе 360 ECTS), оған түсу үшін бұрынғы бірінші циклдік білім беру деңгейі қажет емес (Ұлыбританиядағы біріктірілген магистрлік дәреже сияқты). Laurea magistrale-ні итальяндық Мастермен шатастыруға болмайды, себебі Мастер – бұл магистр дәрежесі емес, бір жылдық диплом (60 ECTS), ол неғұрлым практикалық білім беруді қамтамасыз етеді, бірақ оқудың келесі деңгейлеріне жол ашпайды (оны аспирантураға ұқсас деп санауға болады). I деңгейлі Мастер (Master di I livello) – Laurea дәрежесінен кейін алуға болатын диплом; II деңгейлі Мастер (Master di II livello) Laurea magistrale дәрежесінен кейін алынады және докторлық бағдарламаға түсу (PhD сияқты) немесе кәсіби жетістіктерге қол жеткізу үшін пайдалы.

Үшінші цикл: Докторлық ғылыми дәрежесі

Философия докторы дәрежесіне тең келетін "Dottorato di ricerca" – бұл үшінші цикл дәрежесі, оны тек "Laurea magistrale" дәрежесін алғаннан кейін ғана алуға болады. Ол 1980-ші жылдардың ортасында енгізілген және үш-төрт жылдық докторлық деңгейдегі курстар мен тәжірибелік жұмыстан тұрады, соның ішінде жаңалыққа толы диссертацияны қорғау. Докторлық дәрежесінен басқа, үшінші циклдің тағы бір атағы – "Diploma di Specializzazione", ол екі жылдық (заң, заңгерлік мамандықтар бойынша мамандану дипломы) немесе үш жылдан алты жылға дейінгі (медицина, нақты саласына байланысты) оқу және зерттеу курсын аяқтағаннан кейін беріледі. "Diploma di Specializzazione" бағдарламасына түсу үшін "Laurea magistrale" (заң немесе медицина) білімі қажет. Заңгерлік мамандықтар бойынша мамандану дипломы судьялық лауазымға конкурсқа қатысудың бір жолы болып табылады, ал медицинаның нақты бір саласындағы мамандану дәрігер ретінде мойындалуы үшін қажет.