Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта ағылшын лирикасы – ағылшын әдебиетінің жанры, оның қысқалығымен және эмоционалдық тереңдігімен ерекшеленеді. Көбінесе лирика "бір сәт" сезімін береді, әдетте бірінші жақта айтылады немесе орындалады. Кейбір лирикалық туындыларда оқиғалар бар болғанымен, сюжеттері көбінесе қарапайым, жалпыға ортақ тәжірибелерді баса көрсету үшін құрылған. Лирика жеке және дербес болғанымен, ол "жаңалық" емес; керісінше, лирика жалпы көңіл күйді білдіреді. Осы көңіл күйлердің спектрі кең. Бірқатары Иса мен Марияға қатысты діни тақырыптарды қамтиды, Мәсіхтің құрбандығы мен құтқарылуына, немесе Марияның аналық және ұлыстық рөліне назар аударады. Басқа діни тақырыптар Адам мен күнәға түсу, немесе сенімнің қажеттілігіне арналған. Тағы басқалары жеңіл ойын-сауыққа, әйелдерге және қарапайым өмір қуаныштарына толы. Ал кейбіреулері сарказмға, сатираға, юморға, тіпті ұятсыздыққа толы болады.
Middle English lyric a genre of English literature, is characterized by its brevity and emotional expression. Conventionally, the lyric expresses "a moment," usually spoken or performed in the first person. Although some lyrics have narratives, the plots are usually simple to emphasize an occasional, common experience. Even though lyrics appear individual and personal, they are not "original"; instead, lyrics express a common state of mind. Those states of mind are wide in range. Some deal with religious topics pertaining to Jesus or the Virgin Mary, focusing on Christ's sacrifice and salvation, or Mary's roles as a mother and intercessor. Other religious topics focus on Adam and the Fall, or the necessity of faith. Others are secular, focusing on ale, women, and the simple joys of life. Some are sarcastic, satiric, humorous, or even crude.
Шығу тегі
Орта ағылшын тіліндегі лириканы нақты мерзімге дейін анықтау өте қиын. Бұл лирикалық дәстүрлер жазылғанға дейін-ақ көне болған болуы мүмкін. Олар ауызша таратылған деп есептелетіндіктен, оларды мерзімдеу одан да қиындады, себебі олардың ауызша қанша уақыт бойы бар екенін білмейміз. Ғалымдар ең ерте лирика 12 ғасырға, ал ең кеш лирика 15 ғасырға дейін жете алатынын айтады. Басқа ғалымдар лирика Франциядан шыққан болуы мүмкін деп санайды, себебі кейбір аудармалары француз нұсқаларымен тым ұқсас. Олар мұндай тұжырымға әлемдік лириканың көңілді жанрлары – жақсы ішімдік пен жақсы махаббат туралы әндер арқылы келеді.
Middle English lyrics are almost impossible to date accurately. These lyrical traditions could have already been old when they were written down. Since they are thought to have been passed down orally, dating it is complicated further, as we don't know for how long they had been orally in existence. Scholars believe that the oldest lyric could have dated from as far back as the 12th century, and the newest dating from the 15th century. Other scholars believe that the lyric could have originated from France, as some of the translations closely mirror the French versions. They also draw this conclusion from the comical genres of the secular lyrics: those of good drink and good lovers.
Аудитория
Орта ағылшын тіліндегі өлеңдер оқылмай, тыңдау үшін жаратылған. Тыңдаушы аудиторияны ескере отырып, өлеңдер көбінесе поэтикалық тәсілдермен құрылады: айқын ұйқас схемасы, ішкі ұйқас, сөз ойындары, аллегория, қайырма және кейде музыкалық эффектілер. Ұйқас схемасы, ең алдымен, аудитория үшін есте сақтау құралы ретінде қызмет етеді. Дегенмен, қайырманың бірнеше маңызды қызметтері бар. Қайырма өлеңге біртүтастық береді және түсіндірме ұсынады (бұл «Сэр Гауэн және Жасыл рыцарь» поэмасындағы боб пен дөңгелекке ұқсас). Қайырма тақырыптық мағынасымен қатар, аудиторияны өлеңді ән салуға қатысуға шақырады. Соңында, музыкалық эффектілер де аудиторияның қатысуын ынталандырады және олар ырғақ пен дыбыс түрінде көрінеді (мысалы, ономатопея жиі қолданылатын тәсіл). Олардың музыкаға қойылған-қойылмағанын білмейміз, бірақ мұндай мүмкіндік бар, себебі кейбіреулеріне музыкалық сүйемелдеме қосылған.
Middle English lyrics were meant to be heard, not read. Keeping in mind an aural audience, the lyric is usually structured with poetic devices: an obvious rhyme scheme, internal rhyme, wordplay, allegory, refrain, and sometimes musical effects. The rhyme scheme primarily functions as a mnemonic device for the audience. The Refrain, however, has several critical functions. The Refrain gives the lyric unity and provides commentary (this is not unlike the bob and wheel found in Sir Gawain and the Green Knight). In addition to functioning thematically, the refrain encourages the audience to participate in singing the lyric. Finally, Musical Effects also encourage audience participation, and they take the form of rhythms and sounds (for example, onomatopoeia is not an uncommon trope employed). We do not know if they were set to music, but it could be possible, as several include music for accompaniment.
Авторлығы
Орта ағылшын тіліндегі көптеген өлеңдер авторсыз. Өлеңдер идеялардың "ортақ мүлік" сияқты көрінісін білдіргендіктен, өлең мәтінін нақты авторға авторлық құқықпен қамту әдетте дұрыс емес. Сонымен қатар, авторларды анықтау өте қиын. Көптеген өлеңдердің жазылған мерзімін анықтау мүмкін емес, және олар көзге түспейтін жинақтарда кездеседі. Бүгінге дейін жеткен көптеген өлеңдер жазылмас бұрын әртүрлі нұсқаларда ауызша тараған болуы ықтимал. Бұған дәлел орта ағылшын поэзиясының көптеген үлгілерінде, әсіресе Джеффри Чосердің "Кентерберилік әңгімелерінде" көрінеді. Чосердің көптеген шумақтары орта ағылшын өлеңдерімен керемет үйлеседі. Бұл өлеңдер анық ортағасырлық латын тілінде жазылғандықтан, ғалымдар авторлардың басқа тілдерді де білетін дін қызметкерлері болған деген қорытындыға келеді. Өлеңдердің тақырыбы діни емес болғандықтан, дін қызметкерлері өлеңдерді өзі жазбаған, тек жазып алған болуы мүмкін. Сондай-ақ, осы өлеңдердің авторлары негізінен ер адамдар болған деген болжам бар. Кейбір өлеңдер әйел дауысымен жазылған, бірақ бұл күмәнді, себебі олар әйелдерге қарсы өткір сатирадан тұрады.
Most Middle English lyrics are anonymous. Because the lyrics reflect on a sort of "community property" of ideas, the concept of copyrighting a lyric to a particular author is usually inappropriate. Additionally, identifying authors is very difficult. Most lyrics are often un dateable, and they appear in collections with no apparent organic unity. It is most likely many lyrics that survive today were widely recited in various forms before being written down. Evidence for this appears in a variety of Middle English poetry, especially Geoffrey Chaucer's The Canterbury Tales. Many of Chaucer's lines bear an uncanny resemblance to Middle English lyrics. Since these lyrics were written in a clear medieval Latin, scholars infer that these authors were likely clerics, familiar with other languages as well. Since the topics of the lyrics are secular, it is possible that the clerics were not writing the lyrics, but simply writing them down. It has also been inferred that the authors of these lyrics were primarily male. Some lyrics are written in a female voice, but it would be unlikely since those lyrics are written in a harsh satire against women.
Тірі қалу
Орта ағылшын тіліндегі өлеңдер оқуға немесе жазып алуға арналмаған. Сондықтан, бүгінге жеткен өлеңдердің саны өте аз, бұл сақталған өлеңдердің жалпы санының шамалы бөлігі ғана болуы мүмкін. Сақталған өлеңдер көбінесе әртүрлі жинақтарда кездеседі, ең танымал мысалы – Харли 2253 қолжазбасы. Көбінесе бұл өлеңдер басқа тілдердегі туындылармен бірге табылады.
Middle English lyrics were not meant to be read or written down. Consequently, the few that survive are probably a very small sample of lyrics. Surviving lyrics appear in miscellanies, notably the Harley 2253 manuscript. The lyrics often appear with many other types of works, including writings in other languages.