Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Валенбергия – Campanulaceae тұқымдасына жататын, шамамен 260 түрді қамтитын гүлді өсімдіктер туысы. Осы туысқа жататын өсімдіктер – қарапайым жапырақтары бар көпжылдық немесе біржылдық шөптесін өсімдіктер, гүлдері көк немесе күлгін түсті, қоңырау пішіндес және әдетте бес тісті қанаты бар. Валенбергия түрлері Солтүстік Американы қоспағанда, барлық құрлықтарда және кейбір шалғай аралдарда табиғи түрде өседі, бірақ ең көп түрлілігі Оңтүстік жарты шарды қамтиды.

Сипаттама

Валенбергия тұқымдасына жататын өсімдіктер бір жылдық немесе көп жылдық шөптер, сирек бұталар, кейде тамырсабақтары болады. Сабақтары тік, көлденең қимасы дөңгелек және қарапайым жапырақтары бар. Жапырақтары сабақ бойымен жоғары қарай кішірейеді және әдетте шеттерінде ұсақ, сиресіп орналасқан тістері болады. Гүлдері сабақтың ұшында, жеке-жеке немесе қысқа гүлшоғыры (цим) түрінде орналасады. Жеміс пісетін кезеңге дейін бес тостаған жапырақшасы сақталады. Гүлдің жапырақшалары көк немесе күлгін түсті, олардың негізі қоңырау немесе түтік пішіндес түтік құрап, бес бөліктен тұрады. Әдетте бес аталық мүшесі болады, аналық бағаны ұшы көбінесе тармақталған және жемісі – елуға дейін тұқымды қамтитын қапшық.

Таксономия және атау беру

1814 жылы Генрих Шредер Валенбергия элонгата деген атауды қолданды, бірақ бұл атау номен нудум еді. Бұл туысты алғаш рет 1821 жылы Альбрехт Вильгельм Рот ресми түрде сипаттады және оның сипаттамасы Роттың Novae Plantarum Species praesertim Indiae Orientalis кітабында жарияланды. Рот Шредердің Валенбергия деген атын сақтап қалды. Бұл атау Гёран Валенбергтің (Уппсала университетінде оқытқан швед ботанігі) құрметіне берілген.

Тарату

Бұл туыс кеңінен таралған, және Валенбергияның түрлері Солтүстік Американы қоспағанда, барлық континенттерде өседі. Түрлердің ең жоғары әртүрлілігі оңтүстік умеренді аймақтарда, әсіресе Африка мен Австралия-Океанияда байқалады, тіпті мұхит аралдарында да кездеседі. Сент-Хелена аралынан төрт түр белгілі, оның ішінде қазір құрып кеткен W. roxburghii түрі де бар.