Кіріспе

Оның ұлы, америкалық геолог Фрэнк Клиффорд Уитмор (1 қазан 1887 – 24 маусым 1947), "Роки" деген лақап атымен белгілі болған көрнекті химик, органикалық химияда карбокация механизмдерінің болуын дәлелдейтін маңызды мәліметтер ұсынды. Ол 1887 жылы Массачусетс штатының Солтүстік Атлборо қаласында туған.

Академиялық мансап

Уитмор Гарвард университетінен бакалавр дәрежесін (1911) және философия докторын (Ph.D.) (1914) алды, онда оның Ph.D. жетекшісі Чарльз Лоринг Джексон болды. Гарвардта Уитмордың бірнеше көрнекті замандастары Э. К. Болтон, Фаррингтон Дэниелс, Роджер Адамс, Джеймс Б. Самнер және Джеймс Брайант Конант болды. Гарвардты бітіргеннен кейін ол профессор болып, Миннесота университетінде, Солтүстік-Батыс университетінде және Пенсильвания мемлекеттік университетінде сабақ берді. Пенсильвания штатында Уитмор 1929–1947 жылдары Химия және физика мектебінің деканы қызметін атқарды, бұл лауазымға бұрынғы Гарвард әріптесі Джеральд Вендт ішіндегі орнын басты. Ол Рассел Маркер және Меррелл Фенске сияқты бірнеше көрнекті ғалымдарды профессорлық-оқытушылар құрамына қабылдады. Уитмор бірнеше академиялық қоғамдардың мүшесі болды, атап айтқанда Америка өнер және ғылым академиясы (1939), Америка философиялық қоғамы (1943) және АҚШ Ұлттық ғылым академиясы (1946).

Зерттеу және жарияланымдар

Пенсильвания мемлекеттік университетінде Уитмор карбокациялар туралы зерттеулер жүргізді. Органикалық химия саласы қос байланысы бар көміртекті, алкенді, галоидты қосылыстармен қалай реакцияға түсетінін түсіндіруде қиындыққа тап болды. Уитмор басқалардың нәтижелеріне сүйене отырып жұмыс істеді және галоген элементін қосу процесінде аралық қадам ретінде оң зарядталған көміртек атомынан – карбокатионнан тұратын молекулалар туралы ұғымды жүйеледі. Уитмор өз зерттеулерін "Интрамолекулалық өзгерістердің ортақ негізі" деген мақаласында жариялады. Бұл жарияланым сол кезде көптеген дау тудырды, себебі көптеген химиктер, әсіресе танымал химик Роджер Адамс, Уитмордың қарсыласы, карбокатион сияқты молекуланың өмір сүру үшін жеткілікті тұрақты бола алмайды деп есептеді. Бірақ, Уитмор осы нәтижелерді жариялады, және бүгінде олар аталған реакциялардың ең логикалық түсіндірмесі ретінде қабылданады. 1937 жылы Уитмор ағылшыл тілінде жазылған алғашқы жоғары деңгейдегі органикалық химия оқулығы – "Органикалық химия" кітабын жариялады. Уитмор кітапты қайта қарау жұмысын бірнеше жыл бойы атқарды, алайда екінші дүниежүзілік соғыс бұл жұмысты тоқтатты. "Органикалық химияның" екінші басылымы 1951 жылы, Уитмордың өлімінен кейін жарық көрді.

Американдық химиялық қоғам

Уитмор Америка химия қоғамында (АХҚ) өте белсенді болды, өмір бойы ұйымда түрлі лауазымдарды атқарды. 1938 жылы ол АХҚ президенті болып сайланды. Президенттік кезеңінде ол АХҚ-ның 104 жергілікті бөлімшесінің 72-сіне сапар шекті. 1937 жылы Уитмор АХҚ-ның Нью-Йорк бөлімшесі табыстаған Уильям Х. Николс медалін жеңіп алды. 1945 жылы Уитморға АХҚ-ның Чикаго бөлімшесі Уиллард Гиббс медалі (Америкадағы ең жоғары химиялық награда саналады) табысталды. Уитмор көбінесе ұйықтамайтын. Оның күніне жиырма сағат жұмыс істеуі және шаршағанда бір сағатқа ұйықтауы жиі кездесетін.

Жеке өмір

1914 жылы Уитмор Мэрион Гертруд Мейсонға үйленді (ол 1912 жылы Радклифф колледжін химия мамандығы бойынша бітірген). Уитморлардың төрт баласы болды: Фрэнк кіші, Мейсон, Гарри және Марион кіші ("Марионет"). Уитмор 1947 жылы 59 жасында жүрек сырқатынан қайтыс болды. Пенсильвания штатының Уитмор зертханасы Уитмордың құрметіне аталған.