Кіріспе

Белгілі бір жолмен қанша көлік жүретінін өлшеу. Жылдық орташа тәуліктік трафик, немесе AADT (қысқартылған), көлік жоспарлау, көлік инженериясы және бөлшек сауда орнын таңдауда негізгі өлшем ретінде қолданылады. Дәстүрлі түрде, AADT – жыл ішіндегі тас жол немесе жол арқылы өткен көліктердің жалпы санының 365-ке бөлінген шамасы. AADT – жолдың қаншалықты жүйлі екенін анықтаудың қарапайым, бірақ пайдалы тәсілі. AADT – жолдың бір бөлігіндегі көлік жүктемесін стандартты өлшеу құралы және көлік жоспарлауға, сондай-ақ жол көлігіне байланысты қоршаған ортаға қауіпті ластану мәселелеріне қатысты шешімдерді қабылдаудың негізі болып табылады.

Қолданылуы

AADT-нің ең маңызды қолданыстарының бірі – автомобиль жолдарын күтіп ұстау және жақсартуға арналған қаржыландыруды анықтау. АҚШ-та штатқа бөлінетін федералдық қаржыландыру көлемі штаттың автомобиль жолдары желісінде өлшенген жалпы трафик көлеміне байланысты. Жыл сайын 15 маусымда әрбір штаттың көлік департаменті (DOT) Автомобиль жолдарының өнімділігін бақылау жүйесі (HPMS) есебін ұсынады. HPMS есебі штаттың жол сегменттері туралы, жол сегменттерінің үлгісі (барлық емес) негізінде әртүрлі ақпаратты қамтиды. Есепте AADT көлікпен жүрілген шақырымдарға (VMT) айналдырылады. VMT – бұл AADT-ні жол сегментінің ұзындығына көбейту нәтижесі. Штаттың трафик көлемін анықтау үшін AADT-ні барлық жол сегменттері бойынша қосуға болмайды, себебі AADT – бұл көрсеткіш. VMT қосылады және штаттың трафик көлемін көрсететін индикатор ретінде қолданылады. Федералдық қаржыландыру үшін VMT және басқа да автомобиль жолдары статистикасын ескеретін формулалар қолданылады. Ұлыбританияда AADT – жергілікті автомобиль жолдары органдары, Ұлттық автомобиль жолдары және Көлік департаменті техникалық қызмет көрсету қажеттіліктерін және шығыстарын болжау үшін пайдаланатын бірнеше трафик өлшемдерінің бірі болып табылады.

Деректерді жинау

AADT-ны жеке жол сегменттерінде өлшеу үшін, автоматты көлік санағышы арқылы көлік деректері жиналады, көлік қозғалысын тіркеу үшін бақылаушы жалданады немесе GPS деректерін ұсынатын провайдерлерден шамамен алынған сандар лицензияланады. Автоматты көлік санағыштары бар жол сегменттері үшін AADT өлшеудің екі әртүрлі тәсілі бар. Бір тәсіл – үздіксіз деректерді санау әдісі. Бұл әдіс жолға бекітілген сенсорларды қамтиды және 365 күн бойы көлік деректері өлшенеді. AADT – жыл бойы тіркелген жалпы көлік ағынының 365 күнге бөлінген қосындысы. Бұл әдіспен AADT есептеуде қиындықтар туындауы мүмкін. Мысалы, үздіксіз санау жабдығы техникалық қызмет көрсету немесе жөндеу жұмыстарына байланысты толық 365 күн жұмыс істемесе. Осы мәселе салдарынан, маусымдық немесе апта күніне байланысты ауытқулар есептелген AADT-ны бұрмалауы мүмкін. 1992 жылы AASHTO «Жол қозғалысы деректері бағдарламалары бойынша AASHTO нұсқаулары» жариялады, онда «орташалардың орташасы» құру арқылы маусымдық немесе апта күніне байланыссыз AADT-ны анықтау жолы көрсетілді. Әр ай мен апта күні үшін айлық апта күнінің орташа саны (ААЖК) есептеледі (жылына 84). Апта күнінің әрбір ААЖК-сы жылдық апта күнінің орташа саны (AADW) есептеу үшін айлар бойынша есептеледі (жылына 7). Соңында, AADT есептеу үшін AADW-лер орташаланады. АҚШ Федералдық тас жол басқармасы (FHWA) осы әдісті FHWA Жол қозғалысын бақылау нұсқаулығында басымдық әдіс ретінде қабылдады. Үздіксіз санау станцияларын орнату және күтіп ұстау әдісі ең дәл AADT-ны қамтамасыз етеді, бірақ қымбатқа соқтырады. Көптеген мемлекеттік органдар осы әдіс арқылы жолдың өте шағын бөлігін ғана бақылай алады. Көптеген AADT деректері қысқа мерзімді деректерді жинау әдістерімен жасалады, кейде олар қамту деректерін жинау әдісі деп те аталады. Көлік деректері көшпелі сенсорлармен жиналады, олар жолға бекітіледі және әдетте 2–14 күнге көлік деректерін тіркейді. Бұл әдетте пневматикалық жол түтіктері, бірақ радар, лазер немесе сонар сияқты басқа, қымбат технологиялар да бар. Көлік деректерін тіркегеннен кейін, сол жол сегментіндегі көлік санағы үш жылдан кейін қайтадан жүргізіледі. FHWA Жол қозғалысын бақылау нұсқаулығы.