Кіріспе

Коммерциялық емес ұйым Транс-Еуропалық ғылыми-зерттеу және білім беру желілері қауымдастығы (TERENA, /t//ə//'//r//eɪ//n//ə/ təRAYnə) – Нидерландының Амстердам қаласында тіркелген Еуропалық ұлттық ғылыми-зерттеу және білім беру желілерінің (NREN) коммерциялық емес қауымдастығы. Бұл қауымдастық бастапқыда 1986 жылдың 13 маусымында Réseaux Associés pour la Recherche Européenne (RARE) деп құрылған, ал 1994 жылдың қазанында TERENA деп өзгертілді. 2015 жылдың қазанында тағы да GÉANT деп аталды және сонымен бірге GEANT Limited (бұрын DANTE деп белгілі болған) акцияларын иеленді.

ЖЕЙІК

TERENA 1986 жылғы 13 маусымда Réseaux Associés pour la Recherche Européenne (RARE) деген атпен құрылды. Ол бірнеше еуропалық желілік ұйымдардың күшімен ашық компьютерлік желілік стандарттарды (әсіресе OSI протоколдарын) ілгерілету мақсатында құрылған. Алғашқы жылдар "Еуропадағы ашық жүйелерді өзара байланыстыру желісі" (COSINE) жобасымен басылды. COSINE алғашқы стандартталған желілік қызметтердің, мысалы X.400 электрондық поштасы мен X.500 каталогтық қызметінің іске асырылуына әкелді. Қосылу үшін көбінесе X.25 технологиясы қолданылды. Бұл технология IXI (International X.25 Infrastructure Backbone Service) деп аталатын желіде де пайдаланылды, ол Еуропадағы ұлттық зерттеу желілерін байланыстырған негізгі желінің бірінші буыны болды және қазір GÉANT деп белгілі. Еуропалық магистральды желіні басқару үшін RARE-тің операциялық бөлімі кейіннен бірлестіктен бөлініп, DANTE деп аталды. Осы уақытта OSI протоколы мен Интернет протоколы (IP) арасында таңдау жасау мәселесі "Протокол соғыстары" деп белгілі ұзаққа созылған дауға айналды. 1990 жылдардың басында IP деректерді желілеуде басым протоколға айналды. 1991 жылы Ebone жобасы Еуропалық зерттеу желілері қауымдастығы OSI-ден IP-ге көшу кезеңіндегі уақытша шешім ретінде ұсынылды. Réseaux IP Européens Network Coordination Centre (RIPE NCC) 1992 жылы RARE арқылы құрылды және бес жылдан кейін жеке заңды тұлға ретінде бөлінді.

Табыс

1983 жылдың соңында IBM Еуропалық академиялық және ғылыми-зерттеу желісін (EARN) құруға бастама көтерді, ол Еуропадағы таңдалған компьютер орталықтарын жалға алынған арналар арқылы байланыстыратын болды. Ол АҚШ-тағы BITNET сияқты технологияны пайдаланды және электрондық пошта шлюзі мүмкіндігін қамтыды. EARN қауымдастығы 1985 жылы Францияда заңды тұлға ретінде тіркелді. 1993 жылға қарай EARN қауымдастығының RARE-пен бірігу қажеттігі анық болды, және ол 1994 жылдың 20 қазанында жүзеге асты. Осы орайда RARE өз атауын TERENA деп өзгертті.

Қатысу

TERENA Еуропадағы ұлттық ғылыми-зерттеу және білім беру желілері туралы TERENA анықтамалығын жыл сайын жариялайды, онда ҰҒЖ-ның ұйымдастырылуы, штаттық құрамы, қаржысы, пайдаланушылар базасы, сыйымдылығы, қызметтері және дамуы туралы ақпарат келтіріледі және бұл анықтамалық салыстыру құралы ретінде қолданылады. TERENA Еуропаның ішінде және оның төңірегіндегі нашар дамыған елдер мен аймақтардағы ғылыми-зерттеу және білім беру желілерін дамытуға олардың қажеттіліктерін зерттеу, сондай-ақ кеңес беру, консультациялық қызметтер және оқыту арқылы қолдау көрсетеді. TERENA Еуропалық ғылыми-зерттеу және білім беру желілерінің болашақ дамуын зерттеу үшін болжамдық зерттеулер жүргізеді. Осы зерттеулердің қатарында SERENATE (2002–2003), EARNEST (2006–2008) және ASPIRE (2011–2012) бар.

Тапсырмалық топтар мен жобалар

TERENA жаңа желілік, аралық және қолданбалы технологияларды әзірлеу мен сынау бойынша бірлескен еуропалық жұмысты қолдайды. Ол TERENA мүше ұйымдарының мамандары мен инженерлерін, сондай-ақ ғылыми желілер қауымдастығын біріктіреді. Бұл жұмыс тапсырмалық топтар мен жобалар арқылы ұйымдастырылады. Тапсырмалық топтар – белгілі бір саланың мамандары ақпарат алмасып, ең жақсы тәжірибелерді талқылап, ғылыми-зерттеу және білім беру қауымдастығы үшін қызметтерді әзірлеу және енгізуге арналған технологияларды зерттеу үшін бірлесіп жұмыс істейтін топтар. Әдетте, тиісті тәжірибе мен ресурстарды ұсына алатын кез келген адам тапсырмалық топтарға қатыса алады. 2011 жылға дейін TERENA сегіз тапсырмалық топты қолдады: TF CPR (коммуникация және қатынас), TF CSIRT (қауіпсіздік оқиғаларына жауап беру командаларының ынтымақтастығы), TF EMC2 (Еуропалық аралық бағдарламалық қамтамасыз етуді үйлестіру және ынтымақтастық), TF Media (медианы басқару және тарату), TF MNM (ұтқырлық және желілік аралық бағдарламалық қамтамасыз ету), TF MSP (қызметтер портфелін басқару), TF NOC (желілік операциялық орталықтар) және TF Storage (сақтау және бұлтты қызметтер). TERENA жобаларын сарапшылар мен инженерлер TERENA-мен жасалған келісімшарт негізінде жүзеге асырады. Бұл үшін TERENA мүшелерінен және/немесе басқа мүдделі ұйымдардан қаржыландыру қажет, сонымен қатар TERENA-ның өз қаражатынан қаржы бөлу мүмкіндігі де қарастырылады. Қазіргі мысал – REFEDS (Зерттеу және білім беру федерациялары). Сонымен қатар, TERENA хатшылығының қызметкерлері Еуропалық Одақпен бірлесіп қаржыландырылатын жобаларға қатысады, мысалы, GÉANT желісіне де Еуропалық Одақ қаржылай қолдау көрсететін жоба.

Қызметтер

TERENA жұмыс тобы мен жобаларының нәтижесінде бірқатар қызметтер құрылды. eduroam зерттеушілерге, оқытушыларға және студенттерге өз мекемелерінен басқа мекемелерге барғанда жеңіл және қауіпсіз желіге қол жеткізуді қамтамасыз етеді; eduroam-ның жаһандық басқаруы TERENA-ның қолдауымен жүзеге асырылады. TERENA Certificate Service қатысушы NREN пайдаланушыларына танымал браузерлер мен құрылғылар мойындайтын цифрлық сертификаттарды тиімді бағамен ұсынады. TERENA академиялық сертификаттау органының (TACAR) дерекқоры – академиялық қауымдастықтың ұйымдарының сертификаттау органдары тіркеген сенімді анкерлік сертификаттардың, сертификаттық саясаттардың және сертификаттық тәжірибе туралы ережелердің сенімді онлайн-қоймасы. eduGAIN қызметі аутентификация және авторизация инфрақұрылымдарының өзара әрекеттесуіне мүмкіндік береді, федерациялар арасында деректерді бөлісуге және бірнеше федерацияға қызметтерін, мазмұнын немесе ресурстарын ұсынуға дайын қолданбаларға өзара байланыс аясын ұсынады. NRENum.net академиялық орта үшін ENUM қызметін ұсынады. TERENA-ның сенімді таныстырушы қызметі компьютерлік қауіпсіздікке байланысты жағдайларға жауап беретін топтарға (CSIRT) аккредиттеу және сертификаттау жүйесін ұсынады.

Конференция

TERENA академиялық желілер үшін жыл сайын конференция өткізеді, ол TERENA желілік конференциясы деп аталады. Әдетте мамыр айының соңында немесе маусым айының басында өтетін бұл конференцияны NREN мүшесі қабылдайды және оған Еуропалық желілік және ғылыми-зерттеу ұйымдарының, университеттердің, әлемдік серіктес институттардың және өнеркәсіп өкілдерінен, соның ішінде желі құру мамандары мен басшыларынан шамамен 500 делегат қатысады. Конференция өткізілген орындар: Тирана (2023), Триест (2022), онлайн (2021), Брайтон (2020, жойылды), Таллин (2019), Тронгейм (2018), Линц (2017), Прага (2016), Порту (2015), Дублин (2014), Маастрихт (2013), Рейкьявик (2012), Прага (2011), Вильнюс (2010), Малага (2009), Брюгге (2008), Кгс. Лингби (2007), Катания (2006), Познань (2005), Родос (2004), Загреб (2003), Лимерик (2002), Анталия (2001), Лиссабон (2000), Лунд (NORDUnet конференциясымен бірлесіп; 1999), Дрезден (1998). TERENA желілік конференциясы 1990-1997 жылдар аралығында өткен Бірлескен Еуропалық желілік конференциясының (JENC) жалғасы болып табылады. Орындары: Эдинбург (1997), Будапешт (1996), Тель-Авив (1995), Прага (Интернет қоғамының INET конференциясымен бірлесіп; 1994), Тронгейм (1993), Инсбрук (1992), Блоис (1991), Киларни (1990). Өз кезегінде, JENC 1986-1989 жылдар аралығында өткен RARE Networkshop-тың мұрагері болды. Орындары: Триест (1989), Лес Диаблерет (1988), Валенсия (1987), Копенгаген (1986). 1985 жылғы мамыр айында Люксембургте өткен осы сериядағы алғашқы семинарда RARE құру туралы шешім қабылданды.

Семинарлар мен оқыту

TERENA ақпарат алмасу және оқыту мақсатында семинарларды үнемі ұйымдастырады. Оқу семинарларының ішінде CSIRT қызметкерлеріне арналған TRANSITS семинарлары және NREN мен кампус қызметкерлерін федерацияланған сәйкестік инфрақұрылымын жүзеге асыруға үйретуге бағытталған EuroCAMP семинарлары бар.