Кіріспе

White Ladies Priory (көбінесе Whiteladies Priory), бұрынғысы Бревудтағы Сент-Леонард монастыры, қазір Шропширде, Боскобел приходында, М54 тас жолының 3-шы қиылысына жақын, Вулвергемптоннан солтүстік-батысқа қарай шамамен сегіз миль (13 км) жерде орналасқан, қираған ағылшын августиндік канониссалар монастыры. 1536 жылы таратылған бұл монастырь, 1651 жылы Вустер шайқасынан кейін Англия королі II Карлдың қашуына көмектескен рөлімен танымал. "Ақ әйелдер" деген ат, онда тұрған және ақ діни киім киген канониссаларға сілтеме жасайды.

Шығу тегі

Монастырдың негізі мен нақты құрылу күні белгісіз: XII ғасырдың соңы құрылу кезеңі ретінде қабылданады. Сақталған қираған үй-жайлар 12 ғасырдың соңына тән жұмыстарды көрсетеді, ал алғашқы құжаттық деректер 1186 жылға немесе одан ертерек жатады. Онда Пулвербэтчтің Рейнольд қызы Эмма, Шрусбери маңындағы Хогмонд аббаттығына жер берген кезде, Брюудтағы ақ монахынға Беобридждегі жердің бір бөлігін бұрын бергенін айтады. 1856 жылы маңызды Шропшир тарихшысы Роберт Уильям Эйтон бұл ақпаратты жариялағанда, бір жыл бұрын жарияланған өзінің Англияның Ричард I немесе Джонның билік кезеңінде құрылған деген сеніміне тікелей қайшы келді. Сондай-ақ, ол монастырды архиепископ Губерт Уолтермен байланыстыратын ескі дәстүрлерге күмән келтірді. Эйтон монастырды цистерциандық үй деп ойлады, бірақ оның құжаттамалық зерттеулері құрылған ең ерте белгілі мерзімді көрсетті. Эмманың сыйы монастырды Шропшир емес, Стаффордширдің көршілес бөлігіндегі Брюудқа орналастырды: ол жақын маңдағы ең үлкен ауыл болды және монастырь ешқашан Брюуд приходінің шекарасында болған жоқ. Монастырь ескі аймақта орналасқан, ал оның орналасқан жері негізін қалаушының кім екеніне ешқандай ақпарат бермейді. Монастырь тарихының басында Монтфордтағы шіркеу мен оннан бір бөлігін алды. Сондықтан Лейси әулеті немесе олардың орнын басып, Фортонмен бірге Монтфорд иелері болған ФицАлан әулеті монастырь құрылуында маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. Уильям ФицАлан, Освестри лорды, күшті шекара лорды, Анархия кезінде императрица Матильданың ісімен тығыз байланысты болды және Шропширдің августин үйлерінің көрнекті және жомарт қолдаушысы болды. Ол Хогмонд аббаттығының құрылысымен тығыз байланысты болды, ал Уомбридж монастырын оның вассалдары оның қолдауымен құрды. Ол сондай-ақ Лиллешалл аббаттығының дамуына көмектесті. Лиллешалл аббаттығының адвокаты Зуш әулетіне тиесілі болды, олар да Ақ ханымдармен байланысты болды. Алайда, Ақ ханымдардың құрылуымен байланысты белгілі бір тұлғаны көрсететін құжаттық деректер жоқ: тек тарихи контексттегі меңзеулер бар. Ешбір шенеунік преорессаны тағайындауға немесе бекітуге, немесе бос орындар кезінде мүлікті пайдалануға құқық талап етпеді: тек Ковентри және Личфилд епископы ғана араласты. Қазір монастырь августин орденіне тиесілі екені қабылданды. 1533 жылы Генрих VIII Джон Лиландқа Англиядағы діни үйлердің кітапханаларын зерттеуді тапсырды. Осы міндеттерінің бір бөлігі ретінде ол 1536 жылы таратылғаннан кейін көп ұзамай Ақ ханымдарға барды. Ол Ақ ханымдардың цистерциандық үй екені туралы жалған ойды тудырды. Әрине, цистерциандар ақ киім киген, ал августиндік киімнің түсі әр түрлі болуы мүмкін, бірақ негізгі элемент – канонға ұқсас ақ, зығыр рошет кию болды. Алайда, 14 ғасыр епископы Ричард Суинфилдтің тіркелімі, құқықтарды преоресса мен конвентуи альбарум мониялиум Санти Леонарди де Брювод, Ковентренсис және Личефелденсис диоцездеріне, ординис Санти Августиниге беру туралы нақты айтады: "Брюудтағы Сент-Леонардтың преорессасы мен монастыры, (Ковентри және Личфилд епархиясында), Сент-Августин ордені". Лиландтың қателігі Уильям Дагдейл және кейбір кейінгі авторларды оны осы орденнің үйлеріне қосуға итермеледі. Ақ киім Сент-Леонард монастырының канониссаларын және Брюуд приходінің, Стаффордширдегі шығысқа қарай орналасқан Бенедиктин үйінің қара киім киген монахтарын ажыратуды жеңілдетті, ол Қара ханымдар монастыры деп белгілі болды.

Мүлік және қаржы

Ақ ханымалар Джон патшаның тұсында патшалық жомарттығынан едәуір пайда көрді. Ол Брейвудқа кем дегенде үш рет сапар шекті және олардың бірінде ол Бриджнорт маңындағы Северн өзенінде Витлэйксвер деп аталатын бөгетті сыйлады, бұл балық аулау құқығын қамтамасыз етті. Кейіннен ол 1225 жылы 5 шиллингке Алдита приорессаның жартысын және Сецилия приорессаның 5 шиллингке екінші жартысын жергілікті Генри ФицРобертке жалға берілді. Ақ ханымалар тарихының басынан бері Ноттингемширдегі Калвертон жерінде 12 боват жерге ие болған болуы мүмкін, бірақ 1212 жылы король Джонның жарлығымен одан туындайтын барлық зайырлы талаптар мен міндеттемелер алынып тасталды. Интердикт кезінде шығарылған бұл корольдің құлшынысының куәсі болғандардың қатарында Арундельдің 3-графы Уильям д'Обиньи болды. 1241 жылы ол монастырьге олардың иелігінде болған, бірақ жартысы өлі емендерге толы тағы үш акр жерді өңдеуге және өсіруге рұқсат берді. Бұл жерлер қалдықтардан алынып, патшалық орман қызметкерлерінің бақылауынан босатылып, құндылығы артты. Ақ ханымалардың басқа бір алыс иелігі – Дербиширдегі Тибшельф шіркеуі, оның адвокаты монастырь тарихының басында берілген болуы керек. 1291 жылы Папа Николай IV-нің Taxatio Ecclesiastica-сы ректорияның құнын 8 фунтқа бағалады, сонымен қатар Бревуд монахшаларына 1 фунт берілгенін тіркеді. Келесі ғасырдың басында монастырь шіркеуді өзіне иеленуге кірісті: негізінен оннан бір бөлігін алып, шіркеу мен қауымға қызмет ету үшін викарийді жұмысқа алды. Эдуард II-ден шіркеуді мортменге иеленуге лицензия алу үшін приоресса мен монастырь 10 фунт стерлинг айыппұл төлеуі керек болды, бұл монастырь тарихының кез келген кезеңінде өте үлкен сома. Лицензия 1315 жылдың 1 қарашасында берілді. Бұл келісімнің нақты деректерін анықтауға біраз уақыт кетті, өйткені 1319 жылдың 7 шілдесінде ғана епископ Уолтер Лэнгтон жерді діни қызметкерге бөлу туралы жарлық шығарды және оған жыл сайын 40 шиллинг төлеп, Пасха мен Михайлода тең бөліп төлеуді бұйырды. Бұл паптық жарлықпен күшейтілді, ол қате түрде монастырға Сент-Лоуренске арналған бағыштауды жүктеді. Тибшельф ұзақ мерзімді инвестиция ретінде жақсы нәтиже көрсетті: таратылу алдында "Valor Ecclesiasticus" газетінде Тибшельфтің £5 6 әкелгені туралы хабарланған. 8d. Алайда, ректорияны ұстап тұру үшін, монастырь Личфилд соборының викарийлеріне жылына 20 шиллинг зейнетақы төлеуі керек болды, бұл Лэнгтонның жарлығында айтылмаған, бірақ 1402 жылы күшіне енген, өйткені сол жылы Стаффордтың архидиаконов соты оның төлемін заңдастырды. Шығыс Мидлендс аймағындағы иеліктерінен басқа, монастырьде көптеген шағын мүліктер болды, көбінесе жергілікті отбасылар сыйға тартқан, Бревудтың айналасында және Шропширдің оңтүстігінде және батысында шашырап жатыр. Мысалы, 6 қазан 1254 жылы Филипп де Бекбери Вестминстерде салынған айыппұлға жауап ретінде Бекберидегі екі диірменнің жалдамасы ретінде монастырға жыл сайын бір марка төлеуге келісті. 1256 жылы Уильям де Эрколл мен Приоресса Агнес күрделі сот процестеріне қатысты, соның ішінде жердің айыппұлын, монастырға өте аз рентаны (үш карукатта жердің тоғызыншы бөлігі) және бөгеуге арналған жердің кішкентай бөлігін беру үшін. Бұл Уомбридж монастырының кез келген бәсекелестік талаптарын реттеуді қамтиды. Кейбір шағын аударымдар қауымға қабылданған кездегі канонисттердің қарындысын білдірді. Бартоломей Террет Лоулиде қызды әпкесі Гундредке қалыңдық ретінде берді. Ричард де Харли мен оның әйелі Бурга монастырға мүлік пен құқықтарды тарту үшін едәуір қиындық пен шығындарға ұшырады, ең маңыздысы - оңтүстік Шропширдегі және Херефорд епархиясының бір бөлігі болған Болд шіркеуінің адвокаты. 1309 жылы 11 мамырда епископ Суинфилд Херефорд соборының деканы мен бөлімінен адвокатты Харлиден Ақ ханымаларға ауыстыруды мақұлдауды сұрады. Ол осыған байланысты 3 тамызда жарлық шығарды. Бұл кейінірек приоресса болған Алиса де Харлиге сыйлық ретінде берілуі мүмкін. Ұзақ мерзімде Болдтың құны қатты төмендеді, мүмкін халықтың азаюы салдарынан, ал табысы діни қызметкерді ұстауға жеткіліксіз болып шықты, бұл епископ Томас Миллингті 1481 жылы 10 қазанда шіркеуді көрші Астон Боттерллдің шіркеуімен біріктіру туралы жарлық шығаруға итермеледі. Ақ ханымаларға Майклмас сайын төленетін он шиллингтік зейнетақы уәде етілгенімен, Болд тек 6 шиллинг әкелді. 8d. 1536 жылы. Белмейс отбасы, 12 ғасырда Лиллехолл абатшылығының негізін қалауға тығыз қатысқан, 13 және 14-ғасырда ақ ханымаларға кеңпейілділік көрсетті. Олардың монастырьдегі иеліктері 13 ғасырдың ортасында белгілі болған, өйткені Вальтер де Белмейстің жесірі Джоанна 1256 жылы 100 акрдың үштен бірін алу үшін приорессаға сот процесін қозғады. Джон де Белмейс Эдуард I-ге монастырьге Донингтонде 10 акр жер мен 10 акр орман беруге рұқсат беру үшін өтініш жасады және король 1304 жылдың 1 мамырында тергеу тапсырды. Тергеу көрсеткендей, жер Алан ла Зуштан Джон ұстаған әлдеқайда үлкен меншіктің бөлігі болды және оның құны жылына 3 шиллинг 4 пенниге бағаланды. Айыппұл төленгеннен кейін, 18 мамырда Стирлингтен мортменге берілген рұқсат берілді, онда король қамалға шабуыл жасап жатқан. 1315 жылдың шілдесінде оның ұлы Хью да 30 акр орман беру туралы тергеуді қамтамасыз етті. Тергеу көрсеткендей, жердің құны жылына 5 шиллингке бағаланды. 1 қарашада, Тибшельф шіркеуін өзіне иеленуге рұқсат берген күні, Эдуард II сонымен қатар Хью де Бемейстің монастырьге 30 акр жер беруіне 5 фунт айыппұл төлеп рұқсат берді. Бұл Ақ ханымалар сияқты шағын жер иеленушілер мен жалдамалы жұмыскерлер үшін қауіп тудырды. Монастырь 1292 жылға дейін Паттингемге жақын, бірақ Шропширдегі Раджде шағын меншік алған болуы керек, өйткені сол жылы Приоресса Сарра (Сара) Радж манының иесі Уильям де Ругге оның ортақ жайылымды пайдалануын жоққа шығарғаны үшін сотқа шақырды. Басқа да сотқа берілген істер сияқты, бұл жазба жасау үшін жасалған ойдан туған мәселе емес. Төре шешімі бойынша Уильям өз жалдамалы жұмыскерлерінің тарихи құқықтарын бұзған және олардың малдарына қажетті жайылымды оның меншігін жақсартуға арналған қоршаулар арқылы тартып алғанын анықтады. Ол приоресса мен басқаларын қоршауды бұзғаны үшін қайта сотқа шақырды. Алайда, Сара мен басқа жалдамалы жұмыскерлер өз істерін жеңіп алды. Ақ ханымалар ортақ жайылымды қорғауда жақсы нәтиже көрсеткен сияқты. 1305 жылы сол кездегі приоресса, мүмкін әлі де Сара, Уильям Уичерге қарсы жаңа сот процесін бастады, ол Блимхилл манының иесіне үйленгеннен кейін ортақ жайылымды қоршауда белсенді болған сияқты. 1315–22 жылдардағы аграрлық дағдарыстан және 1349 жылғы көктемде Шропширдегі қара өлімнің басталуынан кейін жағдай күрт өзгерді. Нәтижесі жалпы жалдауға ынталандыру болды, бұл монахтардың меншігіне де, жер иеленушілеріне де әсер етті. Бұл бір ғасырдан астам сақталды және 16 ғасырда бағалар өсуімен Ақ ханымалар, басқа діни үйлер сияқты, өзінің жерлерінің көп бөлігін ұзақ мерзімді жалдауға төмен, бекітілген жалдау ақысымен берді, оларға шығындарды жабуға жеткіліксіз. 1540 жылы монастырь мүлігі сатылғанда, осы ұзақ мерзімді жалдаулардың кейбіреулері ашыққа шықты: 1471 жылғы жалдау шарты Эдуард IV тұсында 99 жылға жасалған, сондықтан ол Елизавета I тұсында ғана аяқталар еді. Таратылу кезінде Ақ ханымалар Бревуд, Бриджнорт, Бекбери, Беррингтон, Чатвулл (Кардингтонда), Донингтон, Хай Эркалл, Кли Сент-Маргарет, Хампфрестон (Донингтонда), Ингардин (Стоттесдонда), Хайли, Радж, Хотон (мүмкін Шифналда), Саттон Мэддок, Тонг, Шрусбери, Монтфорд және Батыс Мидлендс ауылдарында жерлерге, мүлікке немесе құқықтарға ие болды...

Кесу және ыдырау

1498 жылы приоресса Элис Вуд зейнеткерлікке шыққанда, оған Tibshelf-тен түскен кірістің шамамен бестен бір бөлігі зейнетақы ретінде берілді, бірақ епископ Арундел егер ол Бревудта қалатын болса, тағамын өзі төлеуін талап етті. Осы кезден бастап, күрт құлдырау басталған сияқты – себебі кірістің көп бөлігі инфляция кезінде белгілі бір сомада жалға берілген жерлерден түскен болуы мүмкін. 1521 жылы монастырь қарызда емес екені анықталды, бірақ приоресса, шамасы Маргарет Сэндфорд, есеп беруге білмейтіні және екі канонисса айлықтарының әлі төленбегені туралы шағымданып айтты. 1524 жылы жатақхананың жағдайы нашар екені хабарланды. 1535 жылы Ақ ханымдар монастырының кірісі 31 фунт 1 шиллинг 4 пенни болды. Қаржылық шығындар 13 фунт 10 шиллинг 8 пенниге жетті. 1537 жылғы наурыз айында Стаффорд тағы да Стаффорд қамалында болды, сол кезде патшалық үйдің қызметкері Луткотт монастырды тарату туралы құжаттармен жіберілді, бірақ ол сұралған бағаны барлық тараптар үшін тым жоғары деп есептеді және Томас Кромвельге Рэнтонға деген қызығушылығын қайта білдірді. 1538 жылдың басында монастырьде әлі төрт канонисса тұрды.