Кіріспе

Гунгун Лейзер ұлттық паркі – Индонезияның Суматра аралының солтүстігінде орналасқан, 7927 км² аумақты алып жатқан ұлттық парк. Бұл парк Ачех және Солтүстік Суматра облыстарының шекарасында, олардың сәйкесінше төрттен бір бөлігі мен үштен екі бөлігін қамтиды. Барисан тау жотасында орналасқан ұлттық парк Лейзер тауының (3119 м) атымен аталып, әртүрлі экожүйелерді қорғайды. Парк ішінде Букит Лавангтағы орангутан орталығы орналасқан. Букит-Барисан-Селатан және Керинчи-Себлат ұлттық парктерімен бірге ол Суматра тропикалық жаңбырлы ормандарының Дүниежүзілік мұрасы ретінде танылған нысандарға кіреді.

География

Гунгун Лейзер ұлттық паркі 150 км-ге созылып, 100 км-ден астам ені бар және көбінесе таулы жерлерді қамтиды. Парктің шамамен 40 пайызы, негізінен солтүстік-батыс бөлігінде, тік беткейлі және 1500 метрден жоғары биіктікте орналасқан. Бұл аймақ Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі жабайы табиғат аймағы ретінде танымал және керемет трекинг мүмкіндіктерін ұсынады. Парктің оңтүстік жартысының шамамен 12 пайызы теңіз деңгейінен 600 метр төмен жатыр. Он бір шыңының биіктігі 2700 метрден аспайды. Лейзер тауы (3119 м) Лейзер жотасының үшінші ең биік шыңы болып табылады. Ең биік шыңы – Тапан Нама тауы (3466 м), ол Керинчи тауынан (3805 м) кейін Суматрадағы екінші ең биік шың.

Экология

Гунгун Лейзер ұлттық паркі – Суматра орангутандарының (Pongo abelii) қалған екі ортасының бірі. 1971 жылы Герман Рийксен орангутанды зерттеу үшін арнайы белгіленген – Кетамбе ғылыми-зерттеу станциясын құрды. Паркте Суматра пілі, Суматра жолбарысы, Суматра мүйізбұғысы, сиаман, Суматра серуы, самбар бұғысы және леопард мысығы сияқты басқа да сүтқоректілер кездеседі. 2011 жылдың шілдесінде 28 камералық қаптан орнатылғаннан кейін, 6 ай өткен соң бір еркек және алты ұрғашы табылды. Зерттеушілер Суматра мүйізбұғысының саны 27-ден аспайды деп болжады, ал Суматра мен Малайзиядағы олардың жалпы саны шамамен 200-ге жуық, бұл 15 жыл бұрынғы санының жартысы.

Сумен жабдықтау

Судың толықтылуының азаюының алғашқы белгілері Лейзер экожүйесінде және оның төңірегінде көрініс берді. Жер асты суының қоры жылдам азайып, бірнеше өзендер жылдың белгілі бір кезеңінде толығымен құрғап барады. Бұл жергілікті халық үшін ауыр салдарға әкеледі. Тұрмыстық және өнеркәсіптік тұтынушылардың су тапшылығына және су бағасының өсуіне дайындалу қажет.

Биологиялық әртүрлілік

Гунгун Лейзер ұлттық паркі жоғары биологиялық түрлерге бай аймақ ретінде белгілі.

Көміртегі тұтқындауы

Атмосферадағы парниктік газдардың (CO2 сияқты) концентрациясының адамзат қызметінен туындаған артуы климаттың өзгеруіне алып келеді. Сондықтан тропикалық орман экожүйелерінің көміртегіні сіңіруі экономикалық құндылыққа ие, себебі экожүйеде бекітілген көміртегі атмосферадағы концентрацияның артуын азайтады немесе баяулатады. Пальма майы жобасы аудан әкімшілігімен мақұлданды және саябақ басшысы жол құрылысына келісім берді. Үкіметтің кедейлікті жеңілдету бағдарламасына сәйкес, пальма майы жобасы 42,5 км² аумақты тазарта отырып жүзеге асырылды, бірақ жоба іске асырылған кезде саябақта кең ауқымды орман қырқылуына себеп болды. 1999 жылы екі университеттегі қоғамдық ұйым Медан мемлекеттік сотына сот талабын берді, ал 61 адвокаттан тұратын топ Ұлттық әкімшілік сотына параллель іс қозғады. 1999 жылдың шілдесінде Ұлттық әкімшілік соты талапты қабылдамады, ал жергілікті қоғамдық ұйымдар 30 миллион рупия көлемінде өтемақы жеңіп алды, бірақ сот процесі апелляциялармен жалғасуда.

Көшірулер

2010 жылдың желтоқсан айында 26 отбасы, барлығы 84 адам, Гунунг Леусер ұлттық паркінің аймағынан Оңтүстік Суматрадағы Муси Банюасинге көшірілді. Паркте мыңдаған адам заңсыз түрде тұрып жатыр, ал Индонезия үкіметі оларды көшіруді жоспарлап отыр. Осы тұрғындардың көпшілігі Ачех аймағындағы зорлық-зомбылық пен табиғи апаттардан қашқан адамдар.