Кіріспе

Багансиапиапи немесе жай ғана Баган – Индонезияның Суматра аралындағы Риау провинциясындағы қала. Бұл қала провинцияның Рокан Хилир ауданының орталығы болып табылады және Суматраның шығыс жағалауында, Рокан өзенінің дельтасында, Малакка бұғазының батысында және Думай қаласының жанында орналасқан.

Тарих

Қалаға негізінен XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында келген қытай иммигранттары қоныс аударған. Бастапқыда 18 қытай азаматы 200 жыл бұрын Багансиапиапиге кемемен барып, дельтаға қоныстанған. Олардың барлығы басқа диалекттерде (Ан; 洪) деп аталатын бір туысқаннан шыққан. Кейіннен жаңа өмір іздеп, сол кездегі Хоккиенде (Қытай) кең тараған экономикалық қиындықтардан құтылуды көздегендер де болды. Қытай қауымы жыл сайын Багансиапиапи мерейтойын, Багансиапиапиге алғашқы көшіп келушілер тобы сол күні келген деп есептегенде, Ай күнтізбесінің 5-ші айының 16-шы күні тойлайды. Қытай халқының көпшілігі Хоккьин тайпасынан, Тан Уадан (ТонгАн, қазір Е Менг / Сяменнің бөлігі), Ким Менг (Кинмен, Кэмой, Цзиньмен) және Цин Кангтан (Цзиньян / Цзиньян) шыққан. Сонымен қатар, негізінен оңтүстік бөлігінде тұратын Teochew тайпасының өкілдері де, аз саны Khek/Хакка тайпасы да қалада қоныстанған. Қытай халқының көпшілігі Хоккьиннің Тан Уа диалектісінде сөйлейді. Багансиапиапи 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында әлемдегі ең ірі балық өндірушілердің бірі болды, әлемдік рейтингте екінші орынды иеленді. Багансиапиапи құзқар ұясы шаруашылығымен де әйгілі. Индонезиядағы құс ұялары сапасымен танымал және тұтынушылар тарапынан жоғары бағаланады. Бұл сала Багансиапиапиді инвестициялардың, құрылыс саласындағы қарқынды дамудың және экспорттың өсуімен байланысты экономикалық өсудің жаңа кезеңіне бастады. Соңғы жылдары қалалықтану мәселесі туындады. Жастардың көпшілігі орта мектепті бітіргеннен кейін қаладан шығып, үлкен қалаларда жақсы өмір сүру немесе жоғары білім алу үшін кетеді. Олар әдетте Қытай Жаңа жылында отбасымен дәстүрлі кездесуге оралады.

Балық аулау қаласы

1980 жылдары Багансиапиапи Индонезиядағы ең ірі балық өндіруші қалалардың бірі болды және Норвегиядағы Бергеннен кейін әлемде балық өндірушілердің саны бойынша екінші орында тұрды. Балық аулау индустриясы Багансиапиапині заманауи қалаға айналдырды. 1934 жылы Багансиапиапиде ауыз суды тазарту орнатылымы, электр станциясы және өрт сөндіру бөлімі болды. Қаланың Бенгалистің басқа аймақтарымен салыстырғандағы дамуына байланысты Багансиапиапи «Виль Люмиер» немесе «Жарық қаласы» деп аталды. Балық аулау индустриясы қытай иммигранттарының бірінші толқынымен басталды, олар осы аймаққа мол балықтың болуына тартылды. Қаланың өркендеу кезеңі 1930 жылдар шамасында Голландтың Шығыс Индиясының билігінде болды, сол кезде балық шаруашылығы жылына 300 000 тонна балық өндірді. Жылдық өнім содан бері төмендеді, әсіресе 1970 жылдардан бастап балықтың санының күрт азаюына байланысты, сол кезде қаладағы 800-нен астам траулерлер Шунда шельфінде балық аулады. 1980 жылы Индонезия суларында трал аулауға тыйым салу қала экономикасына елеулі әсер етті. Багансиапиапиде жасалған қайықтар теңіздің әртүрлі жағдайларында жүзе алады, сондықтан олар Ява, Нуса Тенгера және Малуку аралдарында да қолданылады. Шетелде оның жұмысы Шри-Ланка, Үндістан және тіпті Американың балықшыларын қызықтырды. Багансиапиапидегі кемелердің өндірісі 3-4 тоннадан бастап 300 тоннаға дейінгі сұранысты қанағаттандырады. Кеме жасау шеберханалары 1940 жылдардан 1980 жылдардың ортасына дейін қарқынды дамыды. Өркендеу кезеңінде Багансиапиапи Пеканбару мен Риау провинциясынан да белгілі болды. Бірақ қазір ағаш шикізатының жетіспеуі және орман шаруашылығына қатысты бірқатар заңдарға байланысты бизнес тоқтап тұр. Заңға сәйкес, орман жерлерін бөлу құқығы толығымен орталық үкіметке берілген. Нәтижесінде, жергілікті ағаш іздеушілер кеме жасаушы кәсіпкерлерге сату үшін ағаш кесуге мүмкіндік алмай қалды.

Демография

2013 жылғы халық санағы бойынша Багансиапиапи қаласының халқы 73 360 адамды құрады. Қала тұрғындарының басым бөлігі – қытай ұлтынан, ал малайлар үлкен азшылықты құрайды, қалғандары – минангкабау және батак тайпаларынан. Діні жағынан алғанда, буддизм және қытай діні (даосизм мен конфуцианствоны қоса алғанда) қаладағы басты діндер, ал ислам мен христиандық азшылық діндер болып табылады. Индонезия тілі мемлекеттік тіл болғанымен, қытай халқының көптігіне байланысты Багансиапиапиде ең көп қолданылатын тіл – хоккиен тілі. Олар қолданатын диалект тайваньдық хоккиен тілімен бірдей, атап айтқанда, Баган хоккиені (t=峇眼福建話) деп аталады. Малай қауымы малай тілінде сөйлейді.

Баржаларды өртеу мерекесі

Баржаны өртеу, жергілікті тұрғындарда Бакар Тонгканг деп, ал Хоккин тілінде Го Гвек Кап Лак деп аталады. Бұл Багансияпиапи халқының, әсіресе этникалық қытайлардың, қытай күнтізбесінің бесінші айының 16-сы күні тойланатын жыл сайынғы дәстүрлі рәсімі. Әр жыл сайын бұл рәсімге Малайзия, Сингапур, Тайланд, Тайвань және Қытайдан туристер келіп тұрады. Қазіргі таңда үкімет бұл жыл сайынғы шараны Рокан Хилир туризмінің маңызды көзі ретінде белсенді түрде насихатап жатыр.

Көлік

Қазіргі уақытта әуежай болмағандықтан, көлік мәселесі үкімет үшін алаңдау тудырады. Багансиапиапиге автомобильмен баруға болады, Риу провинциясының астанасы Пеканбару қаласынан 6 сағат, ал Думай қаласынан 2,5 сағаттық жерде орналасқан. Солтүстік Суматра және Медан қалаларынан автомобильмен саяхатқа шамамен 11 сағат уақыт кетеді. Жергілікті билік қалалық инфрақұрылымды жақсарту жөніндегі саясатын жалғастырып келеді, оның ішінде жолдарды кеңейту және көшелерді жарықтандыруды жетілдіру шаралары қарастырылған.