Кіріспе

Бұрынғы бразилиялық қорғаныс өнеркәсібі компаниясы Engesa (Engenheiros Especializados S. А.) 1958 жылы мұнай, кейін автомобиль және әскери салаларда жұмыс істейтін бразилиялық компания ретінде құрылды. 1970-80 жылдары Avibras және Embraer компанияларымен қатар Бразилияның қару-жарақ өнеркәсібіндегі "үштікке" кірді. Ол EE 25 жүк көлігі, EE 9 Cascavel және EE 11 Urutu бронетранспортерлері сияқты 6818 әскери көлікті өндірді, оларды Бразилияға және тағы 18 елге сатты, олар бүгінге дейін қақтығыстарда қолданылып келеді. Оның технологиялық жетістігі EE T1 Osório негізгі ұрыс танкысының прототиптері болды. Компанияның негізін қалаушы Хосе Луис Уитакер Рибейро "азаматтық қаруландыру сардары" деп аталды. Азаматтық нарықта ол Engesa 4 джипімен танымал болды. 1980 жылдардың соңында басқарудағы кемшіліктер мен жауыздық ортаның салдарынан құлдырап, 1993 жылы банкротқа ұшырады.

Нарыққа шығу

ЕNGESA 1958 жылы Хосе Луис Уитакер Рибейро, USP политехникалық мектебінің механика инженері және USP-дің басқа инженерлер құрған микрокәсіпорын ретінде пайда болды. Компанияда акционерлерді қоса алғанда, сегіз адам жұмыс істеді. 1963 жылы Сан-Паулудан капитал тартқан компания ретінде тіркелді. Оның бастапқы қызметі – мұнай өнеркәсібі жабдықтарының бөлшектерін жөндеу және өндіру. Клиенттері – Капуавадағы União Refinery, одан кейін Кубатао, Duque de Caxias және Матарипе (соңғысы Баияда) болды. Баияда мұнай өндірісінің дамуымен сұраныс артты, нәтижесінде құрылғаннан кейін төрт жыл өткен соң штат саны екі жүзге дейін өсті, машина жасау жабдықтары сатып алынды және өз өнімдері әзірленді. Бастысы – мұнай сорғыштары. Жаңа клиенттер пайда болды: Мадре-де-Дьюс (Баия) және Илья-д'Агуа (Рио-де-Жанейро) теңіз терминалдары. Бразилияның солтүстік-шығысындағы қиын жолдарда жүк көліктері мен арнайы көліктер жиі бұзылып, Engesa компаниясын "өздігінен жасалған шешімге" – аспа және жетектеу жүйесін жасауға итерді. Бұл Petrobras қызметкерлеріне ұнады, олар жаңбырлы маусымда қиыр және сылғақ жерлерде пайдалану үшін көліктерді сұрап ала бастады. 1966 жылы компания өзінің 4x4, содан кейін 6x4 және 6x6 жетектеу жүйесін «Тоталь жетектеу» деп патенттеді, бұл Chevrolet, Ford және кейінірек Dodge жүк көліктері мен пикаптарына жолдан тыс өту қабілетін арттырды. 1969 жылы «Бумеранг» екі артқы дөңгелекті жетектеуі ұсынылды, ол артқы дөңгелектерді жермен тұрақты байланыста ұстауға мүмкіндік берді. Бұл жолдан тыс технологиялық жетістік болды және келешек жобаларда қолданылды, бұл бәсекеге қабілетті артықшылықты қамтамасыз етті, әйтсе де ол қымбат, ауыр және үлкен жүк көтергіштігіне ие болған жоқ. Бұл мемлекеттік компанияға «мемлекеттік департамент сипатына» ие болуға және оған қуат берудің бір жолы болды. IMBEL компаниясы Engesa компаниясымен «симбиоз» қағидасы бойынша жұмыс істеуге басталды.

Өнімдер

1971 жылдың маусым айында VBB, қазір "Дөңгелекті барлау машинасы" (CRR) деп аталады, оның зерттеулері, жобалары және өндірістік үлгілері өндіріске кірісу үшін Engesa-ға берілді. Бұл тәжірибе дамыған елдерде кең таралған, бірақ Бразилияда бұл маңызды кезең болды. Бронды көлікті Бернардини емес, Engesa-ны таңдауының себебі Уайтакердің Бразилияның диктатурасына ашық ұлтшылдық көзқарасы мен ықыласы, сондай-ақ Автомобиль инженерлерінің жұмыс тобының командирі, подполковник Педро де Мелломен жақын қарым-қатынаста болуы болды. Мұрагерлік технология 6x6 EE 9 Cascavel барлау машинасына айналды, бастапқыда 37 мм, кейін 90 мм пушкамен жабдықталды. 2-ші әскери аймақтың (PqRMM/2) аймақтық моторлы механикаландыру паркінде бастама көтерілген технологияны берудің тағы бір түрі – 6x6 амфибиялық әскер тасымалы машинасы (CTTA), автомат мұнарасымен қаруланған. Ол Engesa-ның EE 11 Urutu машинасына айналды, ол екеуін де "Бумеранг" аспасымен жабдықтады. Бірлескен өндіріс мыңдаған көлікке жетіп, компанияның ең көп саудаланатын бронетранспортты құралы болды. Олар қазіргі қақтығыстарда, мысалы, Ирак азаматтық соғысында (2011–2017 жж.) және Ливия азаматтық соғысында (2014 ж. – қазірге дейін) қолданылды. 1970-ші жылдардың соңында жүк көліктеріне арналған бейімделу жиынтықтарының сатылымы төмендеді, соңғы табыстар Scania модельдері үшін көлік платформалары және Mercedes үшін тіркемелер болды. Алынған тәжірибе Engesa-ға GMC жүк машинасының EE 25 нұсқасын әзірлеуге мүмкіндік берді, ол Cascavel және Urutu сатылымымен бірге, "толық пакет" ұсынысы ретінде шашылып, EE 15-пен бірге ұсынылды. Олар 1974 жылы іске қосылды және жолсыз жағдайда 1,5-2,5 тонна, ал тұрақты жолда одан екі есе артық жүк көтере алды. EE 25 ең көп сатылған көлік болды, ол Cascavel немесе Urutu өндірісін басып өтті. Әскери "пайдалы құралдар" желісі EE 50 арқылы аяқталды, ол бес тонналық (6x6) сыйымдылығы бар (құжатта он тонна) 1970-ші жылдардың соңында; EE 34, 1983 жылы сатып алынған Envemo технологиясын қолданатын пикап; және EE 12 немесе Engesa 4, 1984 жылы ұсынылған джип. Сапасы жақсы болғандықтан, ол компанияның азаматтық нарықтағы ең табысты өнімдерінің біріне айналды. EE 15-тің де азаматтық нұсқасы болды, бірақ оның бағасы бәсекеге қабілетті емес еді. Бұл нарыққа арналған EE 510 1976 жылы жарияланды, ол он тонна сыйымдылығы және жеті метрлік ағашпен жабдықталған орман тракторы. Ол көп сатылған жоқ, өйткені ол Aracruz Celulose және Klabin S. A. сияқты қағаз және целлюлоза өндірістерінің орманды қалпына келтіруіндегі нишалық өнім болды. 1981 жылы EE 1124 - 14,5 тонналық 4x4 ауыл шаруашылығы тракторы шығарылды, EE 1128 нұсқасы турбо қозғалтқышымен, ал келесі жылдары кабинасыз EE 1428 эквивалентімен. Ауыл шаруашылығы өнімдері нарықтағы ең үлкен, қымбат және жоғары сапалы өнімдер еді. Орман шаруашылығы мен ауыл шаруашылығы өндірісі жоғары деңгейде ұлттықтандырылды. 1981 жылғы дағдарысқа әкеп соққан әскери экспорттың төмендеуі әртараптандыруға бағытталған күш-жігерді тудырды. Finep және коммуналды шаруашылық компаниялары қаржыландыратын бірнеше жыл бұрын жобаланған тракторларды өндіру 1983 жылдан бастап ішкі нарықтың сату үлесін арттырды. Алайда, азаматтық желілер жоғары басшылардан аз көңіл бөлді, компанияның сұхбаттасушысы айтқандай, "жаман қаздар" болды. Дөңгелекті бронетранспорттардың желісі EE 17 Sucuri танк жойғышымен жалғасты, ол Cascavel шассиіне 105 мм пушка орнатты. 1977 жылы ұсынылған, басқа тіректі көлік EE T4 Ogum, жеңіл әуе тасымалданатын көлік, прототип кезеңінен тыс орынға жеткілікті қызығушылық туғызған жоқ. Cascavel және Urutu сияқты табыстар "жеңіл және икемді дизайн тұжырымдамалары, арзан баға, жақсы өнімділік және сенімділік, оңай басқару және қарапайым техникалық қызмет көрсету" арқылы сипатталды, бұл Бразилияның өнеркәсіптік жағдайларының нәтижесі; төмен баға азаматтық компоненттерді, әсіресе жүк көліктерін пайдаланудың нәтижесі болды. Олардың Мысыр-Ливия соғысындағы (1977) және әсіресе Иран-Ирак соғысындағы (1980–1988) көрсеткен қызметі "нағыз маркетингті" қамтамасыз етті. Иран-Ирак соғысы басталғанға дейін бронетранспорт құралдарының болуы келесі партияларды қамтамасыз етті. Үшінші әлемнің сатып алушыларының қажеттіліктеріне сәйкес келетін және шайқаста сыналған өнімдермен Engesa құндылықты иемденуге қабілетті болды. Алайда 1980 жылдары оның азаматтық желілері шектеулі нарықтарды жаулап алды. Әскери секторда ол жоғары технологиялық деңгейге жетті (Osório), бірақ сатуды қол жеткізе алмады. Engesa сериялы түрде өндірген сегіз әскери көлік – EE 3, EE 9 және EE 11 бронетранспорт құралдары және EE 12, EE 15, EE 25, EE 34 және EE 50 коммуналдық көліктері – барлығы 6818 дана. Бұл сол кезде жарияланған саннан төмен, мысалы, 1979 жылы Уайтакер Рибейроның оның секторындағы әлемдегі қолданыстағы жабдықтың жартысын өндіргенін, "еркін әлемдегі дөңгелекті бронетранспортты машиналарды өндіретін ең ірі компаниясы" және 1985 жылға қарай 5000 дана сатқанын айтуы (Defence & Armament журналы одан аз, 1700-ге жуық санды бағалады, бұл жоққа шығарылмады).

Клиенттер

1970-1980 жылдары әлемдік қару-жарақ нарығы, әдетте жоғары технологиялық мүмкіндіктерге ие ірі державалардың қолында шоғырланған, салыстырмалы түрде әртараптанды: басқа державалар, тіпті үшінші әлемнің кейбір елдері экспорттық келісімдерді жеңіп ала бастады. 1973 жылғы мұнай дағдарысы Таяу Шығыстағы сатып алушылардың сұранысын арттырды. Оның жеткізушілерінің арасында Бразилия индустриясы болды. Бразилия қарулы күштерінің сұранысы шектеулі болғандықтан, экспортқа бағытталған өндіріс дамыды. Бразилия қару-жарақ жеткізушілері арасында оныншы орынға ие болды, бұл жалпы экспорттың 1% азын құрады. Ірі державалардың қару-жарағының «жоғары жетілгендігі» нарықтағы бір нишаны жасады: бронетехника саласында технологиялық жетілгендікке аса қажеттілік болған жоқ. Дамытпаған елдер бюджеттік шектеулермен ғана емес, техникалық персоналды оқытуға қажетті білім мен уақытпен де шектелді, сондықтан бразилиялық өнімдердің жоғарыда сипатталған «қарапайымдылығы» оларды осы санаттағы сатып алушылар үшін тартымды етті. Бұл нарыққа көп көңіл бөлмеді, бразилиялықтарға орын қалдырды. Engesa 1970-ші жылдардың басында Cascavel және Urutu моделі бар кезде ішкі сұраныстың жеткіліксіз екенін түсінді. Сонымен қатар, ол ұзақ уақыттан бері шетелдік нарыққа көз тіккен, 1967 жылғы алты күндік соғысты талдау нәтижесінде кеңестік техникамен бәсекелесе алатынын түсінді. Алғашқы келісімшарттар Ирак және Ливиямен жасалды, ал Бразилия армиясы бюрократиялық жұмыстарды жүргізуде және Уитакерді Ливия диктаторы Муаммар әл-Қаддафиге жақындатуда маңызды рөл атқарды. Өмір бойында Бразилиядан басқа 18 елмен серіктестік орнатылды. Шетелдік нарыққа енуі жан-жақтылықпен ерекшеленді. Бастапқыда келісімшарттар технология әлі толыққанды емес кезде жасалды, тіпті алғашқы ливиялық Cascavel-дері бронясыз келді; бұл Бразилия армиясының қолдауымен мүмкін болған тәуекел. Келіссөздер «бейресми» сипатта болды және содан кейін сатудан кейінгі қолдау көрсетілді. Иракта, ресми емес арналар арқылы келіссөздерді жеделдету, ресми тұлғаларды елшілерге, министрлерге және генералдарға тікелей қатыстырудың тәуекелдеріне қарамастан, жұмыс істеу әдісі болды. Өнімді клиенттердің талаптарына сәйкес өзгертуге дайындық еуропалық жеткізушілерге қарағанда жоғары болды, сондай-ақ басқа шығу тегі бар қару-жарақ бөлшектері де сатылды, мысалы, кеңестік Т танкілері мен МиГ истребительдері. Бразилиялықтар мен ирактықтардың арасындағы идеологиялық қашықтық аз болды: клиенттер қателік жасағанда, «бразилиялықтар ирактықтарды сынамай, өздері осыдан бес жыл бұрын осындай қателік жасағанын еске алып, «түзейік, жағдайды түзетуге тырысайық» деді», - деді компанияның бір өкілі. Cascavel-ді пайдаланатын ирактық сарбаздардың сауатсыздығын ескере отырып, оқ-дәрілерді анықтауды жеңілдету үшін түрлі түстерге бояды және оқу материалдары бейнеге түсіріліп, жеткізілді. Уитакер мен Дельфим Нето тіпті елге сапар жасады, ал Engesa президенті бірінші қатардағы жағдайды тексерді. Ливия, Ирак және Иран сияқты бірнеше үшінші әлем елдері бірінші әлем елдерінен қару-жарақ сатып алуда қиындықтарға тап болды, себебі олардың «күмәнді әрекеттері», мысалы, 1970-ші жылдары Ливиядан Уақытша ИРА-ға қару жеткізу. Engesa компаниясы сатып алушыларының кім екеніне мән бермеу арқылы, тіпті халықаралық санкцияларға ұшыраған елдерге де, табысқа жетті. АҚШ бұл сатуларға күмәнмен қарады, өйткені олар пайдалану шарттарысыз жүзеге асырылды — Ливияға сатылғандардың бір бөлігі Батыс Сахара мен Чадтағы көтерілісшілерге жетті және технология жау елдеріне, тіпті Кеңес Одағына таралу қаупі туды. ЦРУ спутник арқылы Engesa өндірісін бақылады. Ливия оны Иранға да жеткізді. Өнімді пайдалануды шектемеу және соңғы пайдаланушы сертификаттарын талап етпеу саясаты туралы сөйлескенде, Уитакер қайта сатудың «бақылана алмайтын егемендік актісі» екенін мәлімдеді. Ірі экспорттаушылардың өзі де осы қағиданы бұзады. АҚШ-тың Ливияға сатуды сынағанына жауап ретінде Уитакер Каддафиді «өте зиялы және салмақты адам» деп атады.

Ұйымдастыру мәдениеті

Адам ресурстары белсенді түрде тартылды: компания нарықтағы ең білікті мамандарды іздестірді және оларға алған жалақысынан екі-үш есе жоғары жалақы ұсынды. Басымдық USP политехникалық мектебіндегі бакалавр дәрежесі және Getúlio Vargas Foundation (FGV) аспирантурасы болды; президенттің кіші інісі Жозе Гильерме политехникалық мектепті бітіріп, 1969 жылы компанияға қосылды және келесі жылдары әріптестерін жұмысқа шақырды. Кейбір зерттеушілер шетелде докторлық диссертация қорғады. Оқу-жаттығулар сол кездегі қажеттіліктерге сәйкес ұйымдастырылды. Техниктер, дизайнерлер және инженерлердің саны 600-ге жетті. Инженерлік тәжірибелік, прототиптерді жасау және өндіріс, "сызбалар, материалдар тізімі, стандарттар мен техникалық талаптар" бөлімдеріне бөлінді. Инженерлерді басқарушылық лауазымдарға өтуден алдын алу үшін "Y тәрізді мансап жолы" қабылданды: техникалық лауазымдар басқарушылық лауазымдармен тең жалақы алу мүмкіндігіне ие болды. Сондай-ақ, менеджерлер өз орнын баса алатын өте қабілетті техниктерді жалдаудан қорқа алмады. 1970 жылдары басқару, әсіресе қаржы, инженерлік дамумен бірқадамда жүре алмады. Шетелде, мысалы, Иракта жұмыс істейтін қызметкерлерге денсаулыққа қауіпті және/немесе зиянды жағдайлар үшін 300%-ға дейін қосымша төлем берілді. Олар көп салалы командалар ретінде жұмыс істеді. Медициналық сақтандыру және автомобиль сияқты әлеуметтік пакеттер, әсіресе жоғары басқарушылық қызметкерлер үшін кеңиесіз болды, тіпті "жақсырақ мейрамхана, есігі бар немесе есігі жоқ, шынымен немесе шынысыз бөлме" сияқты мәртебелік белгілер де болды. Компания берген мүмкіндіктерге риза болған қызметкерлер мақсаттарға адал болды және ұжымдық күш-жігерге қатысты. Кәсіби одақтардың қызметі туралы ақпарат 1983-1985 жылдар аралығында жұмыс істеген Параиба алқабының қауіпсіздік орталығы арқылы әскерилерге жеткізілді. Жоспарлау, орындау және бақылау жүйелі емес еді; басқару жағдайға қарай шешім қабылдауға негізделді, "проблемаларды шешуге жеткілікті дайындық болмады, жылдам талдау жасалды, бірақ тәжірибеден сабақ алынбады". Оның негізінде Уитакердің "кәсіпкерлік, саяси және сату дағдылары" жатты. Ол өзінің харизмасы мен амбициясымен қызметкерлерге зор әсер етті, жеке ерекшеліктерін компания мәдениетіне сіңірді. 80-жылдардың ортасында ол өз шешімдерін қабылдап, вице-президенттер мен директорлардың пікірлеріне қайшы келді. Ad hoc басқару компания қарапайым болғанда және жағдай қолайлы болғанда сәтті болды, бірақ 1980 жылдары күрделене түскен жағдаймен күресе алмады және Уитакер практикалық басқаруды жоғалтты. Дұрыс емес бағалаулар жасалды.

Бөлімдер

Өндірістік қызмет компанияның Сан-Паулудағы бас кеңсесінде 1974 жылдың қыркүйегінде Сан-Хосе-дос-Кампос қаласымен келісілген жерге салынған жаңа фабрикаға көшкенге дейін жүргізілді, кейіннен Engesa Viaturas деп аталды. Осыған дейін компания Сальвадордағы тағы бір зауытты сатып алған болатын. 1980 жылдары сатып алулар, қызметкерлер саны және нысандар артты. Engesa көптеген басқа компаниялар немесе еншілес компаниялар тобының холдингтік компаниясы болды, олар өнеркәсіптік өндіріс бөлімдері (IPD) және қызмет көрсету бөлімдері (SD) ретінде жіктелді. 1985 жылдан кейін еншілес компаниялар шешім қабылдауда көбірек тәуелсіздікке ие болды. 1985–86 жылдары 1111 қызметкерге жетті. Engesa Química S. A. (Engequímica) (1979, Juiz de Fora): Каскавель үшін 90 мм оқ-дәрілерді бельгиялық және Engesa технологиясымен, сондай-ақ IMBEL зауытында өндірді. Ол өндірісті айына 20-30 мың оқ-дәріге дейін арттырды және минометтік және 105 мм оқ-дәрілер сияқты басқа да оқ-дәрілерге өсті, сонымен қатар Кипр, Венесуэла және Замбияға экспорттауға қол жеткізді. 1984 жылы 754 қызметкері болды. Engesa FNV (1983, Cruzeiro): FNV (Fábrica Nacional de Vagões) Veículos e Equipamentos S. A., теміржол саласындағы дәстүрлі компания, сонымен қатар жүк көліктері мен автобустармен жұмыс істеді және тіркемелер, жартылай тіркемелер және жүк көліктері мен контейнерлерге арналған жабдықтарды өндіретін Fruehauf компаниясын бақылады. 1981 жылдан бері бәсекеге қабілетсіздік күйінде болды. Ол 20 миллион долларға сатып алынды. Engesa басшылығымен 1986 жылы 3866 қызметкерге жетті. Engesa Eletrônica S. A. (Engetrônica) (1982 немесе 1983, Сан-Паулу): 70% үлесі Engesa-ға және қалған 30% Philips do Brasil компаниясына тиесілі, Osório және AMX және Tucano сияқты ұшақтарға арналған кіріктірілген жүйелерді өндіру үшін құрылды. 1985 жылы 212 қызметкері болды. Оның өнімдері азаматтық және әскери мақсатта қолданылды, сондай-ақ тактикалық радио және навигациялық жүйелерді қамтыды. Engesa Equipamentos Elétricos S. A. (Engelétrica) (1982, Jandira): Жыл басында Engesa 1911 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Bardella Borriello Eletromecânica S. A компаниясының бақылау үлесін сатып алды, ол крандар мен сымтарту саласындағы жұмыстарға жауапты болды, бұл салаларда Engesa-ның тәжірибесі болмады. 1984 жылы FNV-ге бағынышты болды. Электр моторларын өндірді және 1986 жылы 692 қызметкері болды.

SD-ның

Engeagro (1977): Ауыл шаруашылығы техникасын сату. Transgesa Transportes Engesa Ltda. (Трансгеза Транспортес Энгеза Лтда.) (1983 немесе 1984): 1984 жылдың қараша айында Transportadora Comercial FNV Ltda. қайта атау. Ол жүк тасымалын автомобильмен жүзеге асырды. Engevideo (1977): Ирак әскеріне қызмет ету үшін құрылған, бейнетаспалар мен оқу бағдарламаларын өндірді. Aero Brasil (1983): Transbrasil компаниясымен бірлесіп құрылды, оның негізін қалаушы Омар Фонтана ұзақ жылдар бойы Engesa компаниясына әуе жүгін тасымалдау жөніндегі кеңесші болды. Олардың 707 ұшағы VIP-көлік ретінде қайта жабдықталды, "ұшақ кілем" деп аталды және ақшаның ысырабына байланысты жаман репутацияға ие болды. Axial (1980): Сақтандыру брокерлік қызметін және басқаруын жүзеге асырды. Engexco Exportadora S. A. (1976 немесе 1977): Petrobras сауда компаниясының қамтымаған нарықтарына тәуелсіздік алу және кеңейту үшін құрылды, бұрын экспортты жүзеге асыру үшін делдалдық қызметке пайдаланылған. Экспорт 1981 жылға дейін Engesa және Engexco арқылы бірігіп жүргізілді. Сол жылдан бастап экспорт тек жаңа сауда компаниясы арқылы жүзеге асырылды. 1985-86 жылдары 91 қызметкерге жетті. Оны басқа бразилиялық экспорттаушылар, әсіресе әскерилер де пайдаланды. Casa da Moeda, Embraer, IMBEL, Companhia Brasileira de Cartuchos, Arco flex және Villares үшін келісімдер жасады. Үшінші тараптар Бағдадта тауық етін сатуға тырысты, бірақ бұл сәтті болмады. Мұндай келісімдер ірі қару-жарақ сатумен үйлеспеді.

Ендеше

Алғашқы "Каскавел" машиналарын Ливияға жеткізгеннен кейін, 1975 жылы, тәжірибелік инженерлік бөлім жекелендірілді, оның қызметкерлері Сан-Жозе-душ-Кампус қаласынан Сан-Паулуға (кейін Баруэриге, компания бас кеңсесімен бірге орналасты) қайта оралды. Олар зерттеу компанияларына берілген салық жеңілдіктерін пайдаланып, өз зерттеулері үшін Finep ұйымынан қаржыландыру іздеді. Бөлім 1980-ші жылдардағы жобаларда қолданылған CAD/CAM жүйелерін пайдаланды. Әрбір ӨЗБ-да (IPD) 220 техникалық қызметкер және өнімдік инженерия бөлімі жұмыс істеді.

Басқа

Engesa-дан бөлек, бірақ басқа жерге көшірілген қызметкерлермен, Уитакер Рибейро 80-жылдардың ортасында Ensec Engenharia em Sistemas de Segurança компаниясын құрды. Casa da Moeda жаңа бас кеңсесі үшін қауіпсіздік жүйесін ұсыну мақсатында жасалған ол, сондай-ақ Vale do Rio Doce және Correios компанияларына да қызмет көрсетті. Avibras компаниясының ASTROS II зымырандық жүйесімен жеткен табысына байланысты, 1986 жылдың сәуір айында осы салаға қатысты жұмыстарды жүргізу үшін Engemíssil құрылды. Итальяндық Oto Melara компаниясымен серіктестікте MSS 1.2 танкіге қарсы зымыранын әзірлеу басталды. Мемлекеттік компанияның Avibras-қа бәсекелесуі жалғасты. Осылайша, 1987 жылдың қаңтар айында Órbita Sistemas Aerospaciais S. A. құрылды, оның акцияларының 40% Engesa, 40% Embraer және қалған 20% IMBEL, Esca (CINDACTA құрамына енген) және Parcom (бригадир Уго Пивамен, Órbita вице-президентімен бірге жұмыс істеген инженерлердің азаматтық қауымдастығы) арасында бөлісті. MSS 1.2 жобасынан өзге, British Aerospace компаниясымен бірлесіп әзірленген Piranha әуеден әуеге зымыраны және Thunderbolt ұшаққа қарсы портативті зымыранының жобаларын да іске асыру жоспарланған. Алайда, отыз айдан кейін Engesa және Embraer компанияларындағы дағдарысқа байланысты, ол "жай ғана қарапайым қоймалар мен шеберханалар жиынтығынан аспады". 1991 жылдың қазан айында ол таратылды.

Қаржы

1972 жылы SUDENE қолдауымен Engesa-ның Сальвадордағы зауыты сатып алынып, BNDE-нің қаржылық қолдауымен жаңғыртылды. Ливияға алғашқы экспорт 1974 жылы Сан-Хосе-дос-Кампосқа өндірісті көшіру үшін қаржыландыру алуға мүмкіндік берді. Мемлекеттік қаржыландыру маңызды рөл атқарды, мысалы, 1975 жылы BNDE 80 миллион крузейро (2006 жылы 22 миллион доллар) көлемінде акцияларды сатып алып, капиталдың шамамен 400% құрады. BNDE өз кезегінде бірінші әлем елдерінен қарыз алып, делдалдық қызмет көрсетті. Франция, Cascavel-дің 90 мм-лік зеңбіректерін жеткізуші, Engesa-ны бәсекелес деп санап, бағасын көтеріп, өнімді тиімсіз етуге тырысты. Сондықтан 1975 жылдан бастап Engesa зеңбіректерге (3 миллион долларға) және оқ-дәрілерді өндіруге лицензия алды, оларды тиісінше Engex және Engequímica өндірді. Бұл вертикальды интеграция бірдей өнімді сату үшін көбірек инвестиция жасауды білдірді, бірақ ол пайда маржасын арттырып, логистиканы жеңілдетті. Экспорт көлемі мен клиенттер саны артты, сондай-ақ BNDE, Бразилияның Қаржы министрлігі және Banco do Brasil қолдау көрсетті. 1981 жылдың маусым айында қызметкерлер мен жеткізушілер жалақы алмады. Сан-Хосе-дос-Кампоста 1,500 жұмысшы ереуілге шықты, екі күннен кейін жалақыларын төлеу арқылы мәселе шешілді. Компания үкіметті кінәлады: ол өз қарыздарын төлемеді және 1979 жылдың қараша айында IPI салық жеңілдіктерін тоқтатты, экспортты валюта бағамын манипуляциялау арқылы ынталандыруды жөн көрді. Бірақ нақты себебі – сатудың 51,7%-ға төмендеуі болды. Ливиялық тапсырыстар дерлік аяқталды, Ирак ақысын кешіктіріп төледі, үшінші әлем елдерінің сатып алушылары қарыздармен жүктелді, ал BNDE қарыз беруге құлықсыз болды. Банкротқа ұшырау қаупі туды. Дағдарысқа жауап ретінде Banco do Brasil-дың Сыртқы сауда палатасынан (CACEX) және BNDE-нің акцияларынан несие алынды, бұл акциялар акционерлік капиталдың 12,7%-ын құрады және Mecânica Pesada S. A. — Embramec компаниясына тиесілі болды. Бұл акциялар Engexco арқылы шетелде жұмыс істеуге қызығушылық танытқан Odebrecht тобына сатылды. Engesa үшін бұл мемлекеттік капиталдан тәуелсіздік алғанын білдірді. Еуропалық банктер консорциумы BNDE кепілдігімен 35 миллион долларлық несие берді. Бұл 1981 жылдың желтоқсанында Уитакердің одақтастары BNDE президентімен келісімге келгеннен кейін мүмкін болды: бизнесмен Франсиско Катао және Morgan банкінің өкілі Кит Макдермот. Келесі айларда Уитакер Катаоға бірнеше рет ақша аударды және Макдермотты кеңесші ретінде жұмысқа алды. 1982 жылдың қазан айында Ирактағы қаржылық қиындықтар мен тәуелділік сақталғанда, Morgan банкінің өкілі Энтони Гебауэр Engesa-ны 130 миллион долларға бағалаған хатқа қол қойды, бұл, Engesa директорының сөзіне сүйенсек, BNDES-ті тағы бір несие беруге көндірді. Уитакер кейін бұл хатқа "5 миллион доллар жұмсағанын" айтты. Сондай-ақ, Engesa Чили диктаторы Аугусто Пиночетпен оның қызының UBS шоты арқылы, 1984 жылдан 1989 жылға дейін Үндістанның премьер-министрі болған Раджив Гандимен, Боливия президенті және Дельфим Нетомен сыбайлас жемқорлық байланыста болды деген күдік туды. Алдыңғы онжылдықта нарықтарды кеңейтуге және бәсекеге қабілетті артықшылықтарға бағытталған инвестициялардың бағыты 1980-ші жылдары нарықты басып алу және тиімдірек қызмет түрлеріне көшу арқылы "өндірістік империялар құруға" ауысты. BNDE әртараптандыруды қадағалап, 1981 жылы сезілген маусымдық құбылуларға жауап ретінде осыны ұсынды. Бұл еншілес компанияларды сатып алу және азаматтық нарыққа арналған тракторлар сияқты жаңа өнімдерді енгізу арқылы жүзеге асты. Технологиялық деңгей Osório моделімен ең жоғары деңгейге жетті, ал Ғылыми-зерттеу және әзірлеу жұмыстарына жұмсалған шығындар үш жыл қатарынан кірістің 7%-ын құрады. Танкқа 50 миллионнан 150 миллион долларға дейін қаражат жұмсалды. 2000 жылы Баруэридегі ғимарат 13 миллион реала сатылды, ал Embraer Сан-Хосе-дос-Кампостағы зауытты 10,4 миллион реала сатып алды. Ақша еңбек ақы бойынша қарыздарды өтеуге жұмсалды. 2019 жылы Engesa Бразилия үкіметінің 40-шы ірі борышкері болып тіркелді.