Кіріспе

Пегасо (peˈɣaso, "Пегас") – жүк көліктері, автобустар, тракторлар, бронетранспорттық құралдар және біраз уақыт бойы оқушыларды даярлау және жақсы бренд имиджін қалыптастыру мақсатында кейбір спорттық автомобильдерді өндіретін испандық компания. Аналық компания Enasa 1946 жылы құрылды және әйгілі автомобиль инженері Вифредо Рикарт басшылығымен Hispano Suiza зауытында орналасқан. 1990 жылы Iveco Enasa компаниясын сатып алды, содан кейін Пегасо атауы Iveco-ның қосалқы брендіне айналды. Enasa – мемлекеттік компания, оның негізгі қызметі жүк көліктері мен автобус нарығында болды. Пегасо Еуропа мен Латын Америкасына айтарлықтай экспорт жасайтын, Еуропаның жетекші өнеркәсіптік көлік құралдарын жасаушыларының біріне айналды; Бенилюкс, Венесуэла және Куба – оның маңызды шетелдік нарықтары болды, ал 1970 жылдардың соңында Мысыр армиясын тактикалық жүк көліктерімен жабдықтау бойынша ірі келісімге қол қойылды. Enasa компаниясының негізгі зауыттары Барселона, Мадрид және Вальядолид қалаларында орналасқан. 1946 жылдан 1990 жылға дейін Пегасо 350 000-нан астам көлік құралын жасады; 1974 жылы бір жыл ішінде 26 000-нан астам көлік өндіріліп, ең жоғары көрсеткіш тіркелді.

1940 жылдар

Enasa компаниясы шығарған алғашқы жүк көлігі, Hispano Fiat 66G моделіне аздап өзгеріс енгізілген Pegaso I болды. Оның 1946 және 1947 жылдары небары бірнеше данасы ғана жасалды (мұның басты себебі соғыстан кейінгі кезеңдегі күрделі тапшылық еді). 1947 жылдың соңында жақсартылған, бірақ әлі де бензинмен жұмыс істейтін Pegaso II (модель коды Z 203) шығарылды және өте қажетті дизельдік модельді күтіп тұрғанда жүздеген данаға жетті. Бұл Pegaso Diesel (Z 202) болды, алдыңғы бөлігінің дөңгелектігі үшін "Mofletes" ("Толық бет") деген лақап атпен белгілі болды. Ол 1949 жылы таныстырылды және әлі де нашар дамыған испандық жүк көлігі нарығында жедел түрде көшбасшыға айналды. Содан кейін Z 701 модельдік арнайы трактор, тіркемелі пойыздар және Z 401 модельдік автобустар да қолжетімді болды. Enasa таңбалары мен жарнамаларында мақтанышпен айтылғандай, олардың барлығы бірге "El camión español" ("Испан жүк көлігі") атанды.

1950 жылдар

Пегасо 1950-ші жылдары шамамен жүз Z 102 спорттық автомобильдерін құрастырды. Автомобильдер көптеген жағынан сол кездегі технологиялық деңгейден озық болды, себебі оларда артқы жағында орналасқан бес жылдамдықты беріліс қорабы және өте қуатты, толығымен алюминийден жасалған DOHC қозғалтқыштары болды. Оларға Touring, Saoutchik, Serra немесе Enasa фирмаларының сәнді кузовтарын таңдау мүмкіндігі ұсынылды. Z 102 1953 жылы сатылымға шығарылған ең жылдам серийлік автомобиль болды және жоғары жылдамдыққа ие болды. 1954 жылы ескі Pegaso дизельді қозғалтқышы жаңартылды, ал Рикарттың тағы бір шедевр туындысы – Pegaso Z 207 жүк көлігі жаппай өндіріске дайын болды, ол 1955 жылдан 1959 жылға дейін осы көліктерге орнатылды. Z 207 моделі V6 қозғалтқышымен және 1960 және 1970 жылдардағы басқа Pegaso жүк машиналарында да қолданылған толқынды металл парақтан жасалған кабинамен жабдықталған. Бұл ерекше толқынды дизайн сол жылдары Испания пейзажының айқын белгісіне айналды. Z 702 – Z 207 жартылай тіркемелік тракторының нұсқасы болды, ал V6 қозғалтқышы артқы жағында орналасқан Z 407 атты моторкоуч прототиптік кезеңнен өте алмады. Pegaso Z 403 Monocasco да техникалық жағынан озық болды – ол 1951 және 1957 жылдар аралығында құрастырылған, дизельді қозғалтқышы орталық бөлігіне орналасқан, шассисіз екі деңгейлі монокок автобусы. Осы жылдары Pegaso компаниясы Seida of Bilbao фирмасының ерекше дизайнымен жасалған Z 404 автобусын немесе қалалық автобус шассиін, сондай-ақ Cenemesa фирмасының электр жабдықтарымен жабдықталған Z 501 троллейбусын да құрастырды. Жолдан өтуге арналған сегментте Pegaso компаниясының алғашқы өнімдерінің бірі 1957 жылы итальяндық Vender фирмасының технологиясына негізделген гусеницалық трактор болды. Содан бері Pegaso компаниясының түпнұсқа гусеницалық тракторлары, бульдозерлері және тракторлары жиі жергілікті EMPRESA белгісімен сатылды және олардың барлығы Барселонадағы Sagrera зауытында өндірілді.

Пегасо негізіндегі жылжымалы крандар

Сондай-ақ 1950 жылдары ENASA компаниясы IASA, IBESA және LUNA деп аталатын үш жергілікті мобильді кран және жүк машинасы кран фирмаларымен тығыз жұмыс істей бастады. Бірақ, ақырында олардың барлығына өздерінің бизнес серіктестері ретінде үлкен қызығушылық танытатын, ірі мамандандырылған компания қажет болды. ENASA бұл талапқа ең лайықты деп таңдалды, себебі ол ең ұзақ уақыттан бері жұмыс істеп келген өндіруші болатын. Олар көп ұзамай бірнеше түрлі, жаңа арнайы кран тасымалдаушыларын және көбінесе Pegaso дизельдік қозғалтқыштарымен, сондай-ақ қажетті заманауи гидравликалық жүйелермен жабдықталған арнайы кран шассилерін жасап шығарды. Олардың кейбіреулері 6WD осьтерімен, ал басқалары жолдан тыс пайдалану үшін 8WD түрінде жасалды. Осылайша, ENASA осы үш испан кран маманына орташа және ауыр тоннажды 6, 8 және 10 дөңгелекті кран тасымалдаушыларын жеткізе бастады, бұл әр кран өндірушінің өз жүк машинасы крандары мен мобильді крандарын өндіруіне мүмкіндік берді. Хуескада орналасқан LUNA ірі кран компаниясы қазіргі таңда өз ассортиментіндегі ең үлкен модельдерді ұсынатын жалғыз фирма болып табылады, ал қалған екеуі тек орташа өлшемді жүк көлігіне орнатылатын крандарды ғана шығарады. Ал қазір құлап кеткен KYNOS KOEHRING Hispania Crane Group – бұл 1952-1974 жылдар аралығында құрылған, табысты бірлескен кәсіпорынның нәтижесі болған, қысқа ғұмырлы кран компаниясы. Ол американдық, ірі кран маманы KOEHRING пен жергілікті испандық, әскери инженерлік және құрылыс компаниясы KYNOS арасындағы серіктестік нәтижесінде құрылды. Олар бірлесіп үлкен мобильді крандар мен алып жүк машинасы крандарының модельдерін жасап, құрастырды, барлығы да көптеген Pegaso компоненттерімен және шассилерімен жабдықталған.

1960 және 1970 жылдар

1960-1970 жылдары Пегасо Испанияның керемет экономикалық дамуымен (сонымен аталған «испан кереметі») бірге дамып, ондаған мыңдаған Пегасо жүк көліктері мен автобустары испандық жолдарда және қалаларда жүрді, және ең бастысы, Испания экономикасын Еуропалық экономикалық қауымдастықпен байланыстыру үшін TIR контейнерлік тасымалымен шекарадан өтті. Пегасоның сол кездегі флагманы – жартылай тіркемелерге арналған 2011 тракторы болды. Пегасо сол кезде барлық типтегі коммерциялық көліктерді сатты: қатарында 8x4 қатты шассилі, 6x4 жартылай тіркемелі тракторлар, 6x6 жолдан тыс жүк тасымалдаушылар және әскери бронетранспорттық құралдар, голланд нарығына арналған бес осьті 10x4 арнайы түрлендірілген шасси, үш осьті тіркемелі автобустар болды; барлығы Пегасоның өзіндік қозғалтқыштарымен жабдықталған. 1961 жылы итальяндық Viberti фирмасының дизайны негізінде Пегасо Monotral автобустары мен микроавтобустарының өндірісі басталды, бұл екі онжылдық бойында Пегасо шассисіз жаңа модельдерінің көптеген түрлерін тудырды. Серияның алғашқысы – сәтті шыққан 6030 N автобусы, еден астында көлденең орналасқан қозғалтқышпен және бір доңғалақты артқы осьпен жабдықталған, осылайша ол өте жеңіл, бірақ толық ұзындықтағы көлік болды. 1961 жылы Пегасо француз троллейбус өндірушісі Vétra фирмасымен келісімге келіп, Vétra технологиясы негізінде 8010 үлгісіндегі Пегасо троллейбусын испан нарығына шығарды. Бірақ бұл жоба сәтсіз аяқталды, себебі Испанияға Лондондағы көліктердің бірнеше ондаған BUT бірліктері әкелінді, және тек бір Пегасо 8010 Seida корпусымен салынды. 1963 жылы Сеида неміс Kässbohrer фирмасынан Setra шассисіз автобустарын жасауға лицензия алды. Олар Пегасо қозғалтқыштарымен және басқа да механикалық бөліктерімен жабдықталды және Setra Seida S14 және Pegaso 5070 деген екі атаумен сатылды. Бағасы жоғары болғанына қарамастан, бұл автобустар испан нарығында сәтті сатылып, Пегасоның өзіндік Monotral модельдерімен және басқа да стандартты шассилі автобустармен жақсы бәсекелесті. Бұл Пегасоның негізгі OEM бизнесі болды; сонымен қатар, ол теміржол вагондары мен маневрлік локомотивтерге қозғалтқыштар сатты және Barazábal фирмасына (Витория қаласында орналасқан, өздігінен жүретін крандарға арналған арнайы шассилер өндірушісі) жүріс бөліктерін және кабина компоненттерін жеткізді, сондай-ақ IASA, IBESA және LUNA сияқты фирмаларға да қызмет көрсетті. Теміржол секторындағы OEM бизнесінің ерекшелігі – 1964 жылы Пегасо қозғалтқыштарын Астурияда Ferrocarril de Langreo фирмасы пайдаланатын экс-New Haven Railroad Mack вагондарына орнату болды. 1968 жылы Enasa фирмасы S.A.V.A. фирмасын сатып алды. Бір жылдан кейін, British Motor Corporation фирмасының дизайны негізінде жасалған Sava жеңіл көліктерінің барлық қатары Пегасо деп қайта аталды. 1972 жылы кең, модернистік текшелі кабинасы бар ауыр жүк көліктерінің жаңа толық түрлері шығарылды. Осыдан бастап, 2080 модельдегі және кейін 2181 модельдегі тіркемелі тракторлар испандық автожолдардағы негізгі жұмыс көлігіне айналды. Әскери саласында, алғашқы тактикалық жүк көлігі 1963 жылғы 4x4 Pegaso 3020 болды, ол 1970 жылы 3045 және 6x6 3050 модельдерімен ауыстырылды. Кейінгі жетілдірілген модельдер, 3046 және 3055, испан армиясында басымдыққа ие болды, ал 3046 Мысыр армиясымен де үлкен келісімшартқа (10 000 данаға дейін) ие болды. 3046 испандық орман өрт сөндіру бригадаларында да кеңінен қолданылды, онда оны түсініксіз себептермен «Egipcio» («Мысырлық») деп атады. Барлық дөңгелекті жүк көліктеріне байланысты, Пегасо 1970-ші жылдардың соңында төрт бронетранспорттық модель шығарды: 4x4 әуе десанттық 3545 BLR, 4x4 амфибиялық 3550 VAP, өте сәтті 6x6 3560 BMR және оның туындысы 3562 VEC, барлығы испан армиясында көптеп пайдаланылды. 1975 жылы Enasa және Allis Chalmers фирмалары арасындағы келісімге сәйкес, Пегасо қозғалтқыштары бар Allis жүк тиегіштері мен балауыз тракторлары «Pegaso Allis» деген атпен Испанияда өндірілді. Бұл кәсіпорын бірнеше жыл ғана созылды, бірақ соңында Пегасоға итальяндық Fiat Allis құрылыс техникасының Испаниядағы дилері болуға мүмкіндік берді.

1990 Iveco компаниясын сатып алу

Daimler Benz және MAN компанияларының бірлескен иелігіне өту жобасы соңғы сәтте сүретке түскеннен кейін, Iveco 1990 жылы Enasa компаниясын сатып алды. Ол кезде Pegaso ұсыныстарына Ekus (жеңіл жүк көлігі, іс жүзінде Volkswagen LT және MAN VW G модельдерінің қайта брендтелуі), Mider (орта салмақты), Troner (ауыр салмақты), Trakker (жолсыз жүретін) және Podium (қалалық және қалааралық автобустар) модельдері кірді. 1989 жылы Барселона автокөлік көрмесінде Франсиско Подадера есімді дизайнер жасаған Pegaso Solo 500 футуристикалық концепт жүк көлігі таныстырылды.

Өлім

Pegaso көліктерінің көп бөлігі Iveco компаниясы сатып алғаннан кейін көп ұзамай нарықтан түсіп қалды. 1994 жылдың 12 шілдесінде соңғы Pegaso Troner Мадридтегі (Barajas) зауыттың конвейерінен шықты; соңғы Pegaso двигателі 1995 жылы жасалды; Iveco Pegaso тауар белгісін пайдалануды тоқтатқан жоқ, оны көбінесе қосалқы бренд ретінде қолданады.