Кіріспе
Келесі дәуірдегі дромаеозаврлар туысы:Кесе креда дәуіріндегі буитрераптор (ағылшынша "La Buitrera seizer") - Аргентинаның кесе креда дәуірінде Канделерос формациясында өмір сүрген дромаеозаврлар туысы. Buitreraptor 2005 жылы сипатталған және типтік түрі Buitreraptor gonzalezorum болып табылады. Ол әтеш секілді үлкен, ал басы ұзын, тістері ұсақ екен.
Buitreraptor (meaning "La Buitrera seizer") is a genus of dromaeosaurid dinosaurs that lived during the Late Cretaceous of Argentina at the Candeleros Formation. Buitreraptor was described in 2005 and the type species is Buitreraptor gonzalezorum. It was rooster sized and had a very elongated head with many small teeth.
Ашу тарихы
2004 жылы Аргентинаның Патагония жерінде құмтастан төрт буитрераптор табылды. Бұл экспедицияны Фундацион Феликс де Азара Маймонид университетінің CONICET зерттеушісі Себастьян Апестегуя және Чикагодағы Филд Музейіндегі динозаврлар кураторы Питер Маковикки жүргізді. Buitreraptor - бұл Кенделерос формациясының ертедегі соңғы кредалық кезеңінен, шамамен 98-97 миллион жыл бұрын Cenomanian Turonian дәуірінен, Оңтүстік Америка қазіргі Австралия сияқты оқшауланған континент болған кезде. Бұл табылған жерді атақты "Бюитрера" деп аталатын "құс үйі" деп аталады. Бұл жерде динозаврлар өте сирек кездесетін болса да, жақын маңдағы басқа бір жердің өзінде бұрыннан белгілі ең ірі ет жейтін динозаврлардың бірі - гигант гигантозавр пайда болған. Buitreraptor gonzalezorum Buitreraptor тұқымдасының жалғыз белгілі түрі. Оны Питер Маковикки, Себастьян Апестегуиа және Федерико Агнолин атады. Бұл тұқымның атауы "құсқырлық" дегенді білдіреді, испан сөзі buitre дегенді білдіреді, бұл Ла Буитрераға және латын raptor, "жаулап алушы". Аталған атау Гонсалес ағайындылары Фабиан мен Хорхеге арналған, олар қазба жұмыстарын және қалдықтарды дайындауды жүзеге асырды. Ал 2018 жылы анатомияға қатысты көптеген жаңа мақалалар жарық көрді. Бұларға жаңа үлгілердің сипаттамалары, тұқымның құйрық анатомиясы туралы зерттеу және бірнеше үлгілердің бас сүйегінің жалпы шолулары кіреді.
Сипаттама
Буитрераптор өте кішкентай динозавр болған. 2010 жылы Грегори С. Пол ұзындығын 1,5 метр, салмағын үш килограмм деп есептеген. Буитрераптордың Velociraptor сияқты солтүстік дромаеозаврларға қарағанда кейбір физикалық ерекшеліктері бар. Буитрераптордың жұқа, жазық, өте ұзын мұрны бар, көптеген кішкентай тістері бар, олар ет жыртылатын тісті немесе кескіш жиексіз және саңылаулы, қатты қайталанған және жалпақ. Осыдан бастап, оны алғаш сипаттаған ғалымдар бұл динозавр басқа кейбір дромаеозаврлар сияқты салыстырмалы түрде үлкен жануарларды емес, терісіктер мен сүтқоректілер сияқты кішкентай жануарларды аулаған деген тұжырымға келді. Буитрераптордың алдыңғы аяқтары ұзын және өте ұзын және жұқа үш саусақпен аяқталады. Буитрераптордың қолындағы барлық белгілі бөліктер, буитрерапторда пропорционалды түрде кішірек болатын тырнақ сүйектерін қоспағанда, Deinonychus және Velociraptor дромаеозаридтерінен пропорционалды түрде ұзын.
Эволюция
Буитрераптордан басқа, оңтүстік құрлықтардан басқа белгілі дромаеозаврлар - Оңтүстік Америкадан Neuquenraptor, Austroraptor және Unenlagia (2005 жылы ашылған), Мадагаскардан Rahonavis (бір кезде шынайы құс деп саналған) және Австралиядан анықталмаған дромаеозавр сияқты тістер. Бұл Оңтүстік жарты шарда жасалған жаңалық ғалымдарға дромаэозаврлар тұқымының бұрын ойлағаннан да кең таралғандығын анықтауға көмектесті. Дәлелдер дромаэозаврлардың алғаш рет Юра дәуірінде пайда болғанын көрсетеді, ол кезде барлық құрлықтар бүгінгіден әлдеқайда жақын орналасқан. Буитрерапторды тапқаннан кейін ғалымдар дромаеозавридтер 180 миллион жыл бұрын, Пангеяның бөлінуінен бұрын пайда болған деген болжам жасады. Алайда, басқа палеонтологтар кейінгі зерттеулерде Dromaeosauridae пайда болған уақытты шамамен 160 миллион жыл бұрын деп белгіледі. Ғалымдар бұл мүмкіндігін дромаеозавридтер ежелгі континент Лавразиядан пайда болған және солтүстіктегі кредалық кезең кезінде оңтүстік Гондванаға көшіп барған, өйткені Оңтүстік жарты шарда белгілі түрлер солтүстік туыстарымен бөліспейтін ерекше сипаттамаларды алады. Ла Буитрерада құрлықтағы крокодилдер, птерозаврлар, ең ірі белгілі ринхоцефалиандар, аяқты жыландар, игуаниялық кемірушілер, хелидті торғайлар, сүтқоректілер және дипноялық балықтар табылған. Осы бейімделулерге сүйенсек, енлагииндер кішкентай, жылдам жануарларды аулаған болуы мүмкін, бірақ нақты жануарлар белгісіз. Буитрерапторда белгілі бір аң аулау әдістеріне байланысты ерекше белгілер бар. Буитрераптордың модельдері ол олжаны қуып жету үшін үлкен қашықтыққа саяхаттап аң аулаған, бұл Unenlagiidae-дің әртүрлі тұқымдастарының ортақ ұзын аяқты сипатын түсіндіре алады. Буитрераптордың ерекшелігі - оның алдыңғы аяқтары мен қолдары ұзын; ол олжасын ұстап тұру үшін оларға арқа сүйеген болуы мүмкін, ал екінші педаль саусағының иілген тырнағы құрбанды жарақаттаған немесе өлтірген болар еді. Буитрераптордың тістері ет жыртуға қабілетті тістері болмағандықтан ол олжасын тұтас жұтып алған болуы мүмкін; тістер олжаны ұстап тұру үшін ғана жұмыс істеді.