Кіріспе

Куба үкіметіне қарсы қарулы көтеріліс 1959-1965 жылдар аралығында.

Эскамбрай көтерілісі – 1959-1965 жылдар аралығында Эскамбрай тауларында болған қарулы жанжал. Осы кезеңде бірнеше көтерілісші топтар Фидель Кастро басқаратын Куба үкіметіне қарсы күресті. Куба үкіметі көтеріліске қарсы әскери операцияны «Тоздыларға қарсы күрес» (langes, немесе LCB) деп атады. Көтерілісшілердің құрамында Куба революциясы кезінде Батистаға қарсы Кастромен бірге соғысқан бұрынғы Батиста әскерлері, жергілікті шаруалар және бұрынғы партизандар болды. Нәтижесінде, 1965 жылы Куба үкімет күштері барлық көтерілісшілерді таратты.

Басталуы

Көтеріліс 1959 жылы Куба революциясы жемісті аяқталғаннан кейін дерлік бірден басталды. Оны бұрын Батистаға қарсы күрескен, бірақ Куба революциясының социалистік бағытын және одан кейінгі Кеңес Одағымен тығыз байланысын қабылдамаған бұрынғы партизан жетекшілік етті. Кубаның жерлерін ұжымдастыру саясатына қарсы болған шағын шаруалар да осы сәтсіз көтерілісте маңызды рөл атқарды. Кастроның Кеңес Одағымен байланысы болғандықтан, көтеріліске ЦРУ және Эйзенхауэр әкімшілігі де құпия түрде қолдау көрсетті. Ауылдық шаруаларға Батистаның бұрынғы күштері де көмектесті, бірақ олардың көп бөлігі бұрынғы DRE (13 наурыз қозғалысы) көтерілісшілері болды, мысалы, антикоммунистер Освальдо Рамирес және Команданте Уильям Александр Морган. Олар екеуі де бірнеше жыл бұрын Батистаның "каскитоларымен" (солдаттарымен) осы аймақта шайқасқан (Морган 1961 жылы, қарсылық тоқтағанға дейін атқыланды). АҚШ Рамирес пен Морганды Куба үшін демократиялық балама ретінде қарастырып, ЦРУ оқытқан кубалық эмигранттарды олардың есімдерін жариялау және Кастроға балама екенін тарату үшін жіберді. "Шошқалар шығанағындағы" жеңілістен кейін Освальдо Рамирес Эскамбрай тауларына қайтып оралып, Кастроның елшісі Команданте Фауре Хомонның қарсыласудан бас тарту туралы ұсынысын қабылдамады. Куба үкіметінің басты тактикасы – көтерілісшілердің шағын топтарына қарсы мыңдаған әскерлерді жөнелтіп, оларды қоршауға алу үшін бірте-бірте тарылатын шеңбер құру болды. Кастро Эскамбрай тауларын тазалауға жіберген коммунистік жетекшілерге көтерілісшілерді жоюға бұйрық берілді. Олар "қолынан-қолына тігізгендей" бұталарды шолып, төбелерді антикоммунистік көтерілісшілерден толық тазарту керек болды. "Lucha contra bandidos" (бандиттерге қарсы күрес) контр-көтеріліс күштерінің басшылары Куба Коммунистік партиясының негізін қалаушы мүшесі Команданте Рауль Менендес Томасевич және Лизардо Проэнса болды.

Жеңіліске ұшырау

Олардың азау саны және, әсіресе, жабдықтаманы қоса, сыртқы көмектің болмауы көтерілісшілердің жеңіліске ұшырауына себеп болды. Кастроның олардан әлдеқайда көп санды әскерін пайдалануы нәтижесінде көтеріліс толыққанды түрде басылды. Көтерілісшілердің бір бөлігі ақырында бас берді, бірақ олар дереу ату отрядымен атқыланды. Тек шамалы ғана адам қашуға үлкерді.

Мұра

Бандиттерге қарсы соғыс Батиста әскерлеріне қарсы болған бұрынғы күрестен ұзаққа созылып, оған көбірек сарбаз қатысты. Рауль Кастро 1970 жылы сөйлеген сөзінде, көтерілісте Куба революциялық қарулы күштерінің 500 мүшесі қаза тапқанын мәлімдеді. Көтерілісшілердің және көтеріліске қатысқан басқа да адамдардың (азаматтық тұрғындар мен үкіметті қолдаған жасақтардың) қаза болғандарының саны белгісіз. Барлық қатысушылардың арасындағы қаза тапқандардың саны 1000-нан 7000-ға дейін бағаланады.