Кіріспе

Христиандық құдалану, сондай-ақ Киелі кітапқа сәйкес құдалану, адамдардың "некеге дайындалу мүмкіндігіне" ұмтылудағы дәстүрлі христиандық практикасы болып табылады. Ұсыныс жасауға дейін басталатын құдалану дәстүрлі түрде белгілі бір келісімге келгеннен кейін басталып, неке тойымен аяқталады (бірақ қазіргі заманда құдалану белгілі бір келісімге келгеннен бұрын басталып, содан кейін үйлену тойы болуы мүмкін). Христиандық теолог Скотт Крофт құдалануды кездесуден ажыратады, былай деп түсіндіреді: «Құдалану әдетте ер адам әйелдің әкесіне барып, оның ниетін білдіргенде басталады, содан кейін ол әйелмен қарым-қатынасын оның әкесінің, отбасының немесе шіркеудің қадағалауымен жүргізеді, қайсысы тиімдірек болса, соның бірі. Құдаланудың тікелей мақсаты – неке. Ал кездесу, көбірек заманауи тәсіл, ер немесе әйел бір-бірімен достықтан артық қарым-қатынас бастағанда басталады, және олар осы қарым-қатынасты ешқандай бақылаусыз немесе биліксіз жүргізеді. Кездесудің мақсаты неке болуы да, болмауы да мүмкін». Христиандық пастор Патриция Бутсма осы айырмашылықты одан әрі нақтылайды, заманауи кездесу түсінігінен өзгешелігін былай түсіндіреді: «Құдалануда отбасы немесе достармен бірге уақыт өткізуге ынталандырылады, сондай-ақ ата-аналардың немесе тәлімгерлердің қадағалауы мен жауапкершілігі болады». Христиандық құдалану әлі де Гватемала сияқты кейбір христиан елдерінде кең таралған, онда халықтың көп бөлігі Рим католик шіркеуіне жатады. АҚШ-та құдалану 1985 жылдан бері қазіргі уақытқа дейін кең таралған діни емес кездесу мәдениетіне жауап ретінде қарастырылады, онда әртүрлі христиандық қауымдастықтар өздерін таба алады. Діншіл құндылықтардың қажеттілігіне алаңдаған консервативті христиандар құдалану мен романтика үшін маңызды деп санайтын Киелі кітап принциптерін анықтады және 1980 жылдары оларды таратуды бастады. Әртүрлі христиандық конфессияларына жататын шіркеу мүшелері арасында дәстүрлі христиандық құдалану практикасы 1980 жылдары қайта жанданды. Баяндамашы және автор доктор С.М. Дэвис осы философияға қатысты ерекше көзқарас қалыптастырды, ал оның материалдары 1990 жылдардың басынан бері үйде оқытатын ортада танымал болды. Құдалануды жақтаушылар оның нақты әдістермен немесе мінез-құлықпен емес, Киелі кітап принциптерімен анықталатынын айтады. Бұл принциптер Кристина Роджерстің «Кездесуді қалдыр: Некеге жол картасы» кітабында CARE аббревиатурасымен жинақталған:
Некеге берілуге міндеттеме
Жауапкершілік
Діни емес кездесу философиясын қабылдамау
Физикалық шекараларды белгілеу (Ән әндері 2:7)

Дәстүрлі христиандық құдаланудың ерекшеліктері

Жалғыз қыздарға әкелердің қамқорлық жауапкершілігі. Ата-аналардың балаларын некеге барлық жағынан дайындау міндеті, ал жастардың таланттары, білімі, кәсібі және қаржылық тұрғыдан некеге тұруға дейін дайын болуы. Ата-аналардың немесе басқа да лайықты "жауапкершілік серіктестердің" белгілі бір құдалану кезіндегі кеңес беру рөлі. Әртүрлі тәлкеулерді немесе зорлық-зомбылықты – жыныстық, эмоционалдық немесе қаржылық сипаттағысын – азайту үшін құдалануды бақылау. Некенің христиандық қызмет ету мүмкіндігі ретінде маңыздылығын баса назар аудару, емес жеке мүдделерді қанағаттандыру. Некеге дейінгі бос уақытты қоғамда христиандық қызмет етуге арналған уақыт ретінде бағалау, жеке ізденістерге жұмсау емес. Қарым-қатынас дамыған сайын отбасы мен достардың кеңесі мен бағалауының маңыздылығын атап өту. (Ән әндері 1:4) Құдалану кезінде шыншылдыққа және "қалыпты өмірде" бір-бірін жақсы тануға баса назар аудару (ерекше шаралар мен ойын-сауық кезінде жақсы мінез-құлықпен кездесу әдетінен өзгеше). Евангелиялық кеңес бойынша ізеттілікті сақтап, жыныстық тазалықты ұстану.