Кіріспе

Есептеулік қаржы — қаржы саласындағы маңызды мәселелерді шешуге бағытталған қолданбалы компьютерлік ғылымның бір саласы. Кейбір анықтамалар бойынша, бұл қаржыда қолданылатын деректер мен алгоритмдерді зерттеу, сондай-ақ қаржылық модельдерді немесе жүйелерді іске асыратын компьютерлік бағдарламалардың математикасы. Есептеулік қаржы математикалық дәлелдемелерден гөрі практикалық сандық әдістерге басымдық береді және экономикалық талдауға тікелей қолданылатын техникаларға назар аударады. Бұл математикалық қаржы мен сандық әдістердің арасындағы пәнаралық сала. Басты екі бағыты — қаржы құралдарының нақты бағасын тиімді және дәл есептеу, сондай-ақ кездейсоқ уақыт қатарларын модельдеу.

Тарих

Есептеулік қаржының ғылым ретінде қалыптасуы 1950 жылдардың басына, Гарри Марковицке байланысты. Марковиц портфельді таңдау мәселесін орташа дисперсияны оңтайландыру есебі ретінде қарастырды. Бұл сол кездегіге қарағанда күшті компьютерлік қуатты қажет етті, сондықтан ол жуықтап шешуге арналған пайдалы алгоритмдерді әзірледі. Математикалық қаржы да осы оймен басталды, бірақ қатынастарды қарапайым жабық түрде беру үшін қарапайым шарттар жасап, оларды бағалау үшін күрделі компьютерлік ғылымды қажет етпейтіндей болып дамыды. 1960 жылдары Эд Торп және Майкл Гудкин (Гарри Марковиц, Пол Самуэльсон және Роберт С. Мертонмен бірге жұмыс істеді) сияқты хедж-фонд менеджерлері арбитраж саудасында компьютерлерді қолдануды алғашқылардың бірі болып бастады. Академиялық ортада, Эуджин Фама сияқты зерттеушілер тиімді нарық гипотезасын қолдау үшін қаржы деректерінің үлкен көлемін талдау үшін күрделі компьютерлік өңдеуге мұқтаж болды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында «ракета ғалымдары» деп аталған жас сандық мамандар тобы Уолл-стритке келді және жеке компьютерлер әкелді. Бұл есептеулік қаржы қолданыстарының саны мен әртүрлілігінің өркендеуіне әкелді. Көптеген жаңа әдістер оптимизация және уақыт қатарларын талдау сияқты дәстүрлі есептеу экономикасы салаларынан емес, сигналды өңдеу және сөзді танудан шықты. Бұл қаржыда қолданылатын есептеу әдістерінің екінші маңызды кеңеюіне, сондай-ақ жеке компьютерлерден мейнфреймдер мен суперкомпьютерлерге көшуге әкелді. Соңғы 20 жылда есептеулік қаржының саласы қаржының барлық саласына кеңіп, мамандарға деген сұраныс күрт өсті. Сонымен қатар, есептеулік қаржы бағдарламалық жасақтамасын және қызметтерін ұсынатын көптеген мамандандырылған компаниялар пайда болды.