Кіріспе

Ағылшын математигі және компьютер ғалымы (1921–2019)

Конвей Морис Бернерс Ли (19 қыркүйек 1921 – 1 ақпан 2019) – ағылшын математигі және компьютер ғалымы, әлемдегі алғашқы коммерциялық сақталған бағдарламалық электронды компьютер – Ферранти Марк 1-ді жасаған команда мүшесі. Ол 1921 жылы Бирмингемде дүниеге келді және әлемдік желіні (World Wide Web) ойлап тапқан сэр Тим Бернерс Ли мен климаттық өзгерістерді зерттеуші профессор Майк Бернерс Лидің әкесі болды.

Ерте және жеке өмір

Бернерс Ли Корольдік далалық артиллерияның майоры Сесил Бурфорд Бернерс Лидің (1884–1931) және Хелен Лэйн Кэмпбелл Грейдің (1895–1968) ұлы болды. Оның анасы Уинипег, Манитоба қаласынан, дәрігер Джон Сидни Грейдің қызы еді.

Бернерс Ли 2019 жылдың 1 ақпанында 97 жасында дүние салды.

Мансап

Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Кембридждегі Тринити колледжінде математика оқыған кезде Бернерс Ли қарулы күштерге ерікті болып тіл білдірген, бірақ математика және электроника саласында білімі бар мамандар қажет болғандықтан, математикалық трипостың I және II бөліктерін қысқартылған екі жылдық курс түрінде аяқтауға бағытталды. Одан бөлек, ол электроника бойынша бірқатар лекцияларға қатысты. Университетті бітіргеннен кейін, ол электроника инженериясы бойынша қосымша оқудан өтіп, жақын арада Корольдік электротехникалық және механикалық инженерлер корпусына (REME) қосылды. Англияда ол артиллериялық нишандау және іздеу радары жөніндегі жұмыстармен айналысты. Соғыс аяқталғаннан кейін Бернерс Ли Египетке жіберілді, онда ол Морис Кендаллдың «Статистиканың кеңейтілген теориясы» атты кітабымен танысты, бұл кітап оған үлкен әсер етті. Содан кейін ол Каирдегі Бас штабтағы статистика бюросына, Корольдік армияның жабдықтау корпусының №1 статистика бөліміне жұмысқа орналасты. Оның міндеті – барлық түрдегі көлік құралдары мен қосалқы бөлшектер туралы ақпаратты қамтитын шамамен бес миллион 65 бағанды перфокартадан тұратын ірі қондырғыны жабу болды. Бұл олардың 30 карточка теруші әйелмен қоштасуын білдірді. Соңғы жұмыс – 250 мың қызметкер туралы мәліметтерді сұрыптап, тізімдеу, осылайша барлық әскери қызметшілерді үйлеріне қайту үшін кемелерге мінгізу қажет болды. Бұл жұмысты қолмен атқаратын кеңсе қызметкерлерімен жарыс болды, және кеңсе қызметкерлері машиналарды жеңіп шықты. 1953 жылы ол Ферранти компаниясына қосылып, Феррантидің Лондон компьютер орталығында жұмыс істеді. Олар 1954 жылдың 10 шілдесінде Хэмпстедтегі Святого Спасителя шіркеуінде неке қиды. Келесі мәтін – Доминик Уилсонның «Ұйымдық маркетинг» кітабынан алынған үзінді. 1950 жылдары компьютерлерді математикадан басқа салаларда тиімді пайдаланудың қалай болатыны нақты емес еді. Статистикадан басқа, Бернерс Ли операциялық зерттеулер (OR) туралы білім алды және компьютерлік қолданбаларды әзірлеуде өте жақсы екенін көрсетті. Ол деректерді сұрыптау және жаңарту сияқты негізгі деректерді өңдеу әдістерін әзірлеуге жетекшілік етті. 1956 жылы ол әртүрлі компоненттерден, мысалы, мал азығынан өнімдер жасауды жоспарлауға арналған қолданбаны ойлап тапты. 1957 жылы ол машина жүктеу туралы мақала жариялады. 1960 жылдардың соңында Бернерс Ли ИКТ-нің, содан кейін ICL-дің Медициналық даму тобын басқарды. Ол медицинада компьютерлерді қолданудың алғашқы дамуына қатысты, ал оның мәтінді қысу идеялары алғашқы электрондық пациенттік тіркеме жүйесімен қабылданып, пайдаланылды. Бернерс Ли 1970 жылдарды ICL-дің «Жаңа ауқымы» компьютерлері (кейін ICL 2900 сериясы) үшін кезек моделін жасау және пайдаланумен өткізді, бұл жүйенің бағасы мен өнімділігін оңтайландыруға жауапты доктор Джон Пинкертонмен бірлесіп жұмыс істеді. Бұл модель FAST деп аталды, яғни «Жүйелік өтімділік үшін футбол аналогиясы». Әрбір «ойыншының» атқаратын жұмысы құрылғылар мен бір мезгілделік санау деректерін қамтитын жүйелік монитор файлынан алынды. Ол Хьюз бен Мо Норвегияның Тронхеймдегі ғылым және технология университетінде жадты ұлғайту олардың Univac қондырғысының өнімділігіне қалай әсер ететінін болжағанда үлкен қолдау алды. Модельді бір минуттық аралықта өтімділікті болжау үшін де пайдалануға болады, шыңдар операциялық жүйенің тұрақсыздығынан туындайды деп есептелді. Ол 1986 жылы зейнеткерлікке шықты.