Каподимонте астрономиялық обсерваториясы: тарихы мен ғылыми жетістіктері
Astronomical Observatory of Capodimonte
Капудимонте астрономиялық обсерваториясы – Италияның ең ірі астрофизика институты. Зерттеулер, ғарыш жобалары, планетарий, мұражай мен көне құралдар бар. 🔭🌌📚
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Каподимонте астрономиялық обсерваториясы – Италияның астрономия, астрофизика және ғарыш ғылымдары саласындағы ғылыми зерттеулерді ілгерілетуге, дамытуға және жүргізуге арналған ең маңызды итальяндық институты, Istituto Nazionale di Astrofisica (Астрофизика ұлттық институты, INAF) бөлімшесі. Астрономиялық обсерватория Италияның Неаполь қаласында, Каподимонте төбесінде орналасқан. Обсерваториядан Везувийден бастап Кастель-Сан-Эльмоға, содан кейін Сорренто мен Капри арқылы өтетін Неаполь қаласы мен шығанағының әдемі панорамасын тамашалауға болады. Обсерватория Solar Orbiter және ExoMars миссиялары, гравитациялық толқындарды зерттеу және келесі буынның алып телескопы E-ELT үшін байқау құралдарын әзірлеу сияқты бірнеше маңызды халықаралық жобалар мен зерттеулерге қатысады. Астрономиялық обсерватория Неапольдегі ең көне ғылыми мекеме болып табылады және қоғамда ғылыми мәдениет пен астрономиялық білімді насихаттау және таратуда маңызды рөл атқарады. Осы мақсатта планетарий және 40 см телескоп сияқты бірнеше танысу орталықтары бар, сондай-ақ MuSA астрономиялық аспаптар мұражайында көрсетілген ежелгі астрономиялық аспаптардың маңызды жинағы және Ежелгі кітапханада сақталған сирек және құнды ескі кітаптар бар. Неапольдің астрономиялық обсерваториясы Жозеф Бонапарттың 1807 жылғы 29 қаңтардағы жарлығымен Капонаполи төбесіндегі Сан-Гаудиозо ескі монастырында құрылды. Астроном Джузеппе Касселла – Неаполитен спеколасының алғашқы директоры болды. Жоахим Мурат Неапольдің патшасы болып тағайындалғаннан кейін, ол 1812 жылғы 8 наурызда Каподимонте патша сарайынан шалқары орналасқан Мирадуис төбесінде жаңа обсерваторияның құрылуын бекітті. Астроном Федериго Зуккари және архитектор Стефано Гассе Неаполь Корольдігінің астанасында алғаш рет жобаланған неоклассикалық стильдегі монументалды ғимаратты жасады. 1812 жылғы 4 қарашада жаңа обсерваторияның іргетасы Ішкі істер министрі Джузеппе Зурлоның төрағалығымен өткен салтанатты шарада қаланды. Астроном Франц Ксавер фон Зак «Астрономияның алтын лавасын атқылайтын Везувий» деп атаған жаңа обсерваторияда Фраунгофер экваторлық телескобының 17,5 см объективі сияқты ең озық жаңа телескоптар жинағы болды, сол кезде жасалған ең үлкен телескоп және Мюнхендегі Рейхенбах және Уцшнайдер компаниясы жасаған екі қайталанатын шеңбер болды. 1812 жылы Зуккари Сан-Гаудиозо обсерваториясында астрономиялық кітапхананы да құрды. Төрт жыл ішінде кітап қоры 195-тен 620-ға дейін өсті. Зуккари осы кітаптардың бір бөлігін Берлин астрономы Иоганн Элерт Бодеден, Венадағы Неаполь елшілігінің хатшысы Северо Гарганиден және екі Сицилия королінің Париж кітап сатушылары Борель мен Пичардан сатып алды. 1815 жылдың ортасында Фердинанд I Бурбон Неапольдің патшасы болып қайта тағайындалды және ол астанаға астроном Джузеппе Пиацциді Сан-Франческо ди Паола базиликасының сәулетшісі Пьетро Бьянкидің көмегімен құрылыс жұмыстарын аяқтауды қадағалау үшін шақырды. Жаңа обсерватория 1819 жылдың күзінде аяқталды. Астроном Карло Бриоски 1819 жылғы 17 желтоқсан күні түнде α Кассиопея жұлдызын бақылап, Эст-Купол обсерваториясынан алғашқы байқауын жасады.
The Astronomical Observatory of Capodimonte is the Neapolitan department of Istituto Nazionale di Astrofisica (National Institute for Astrophysics, INAF), the most important Italian institution promoting, developing and conducting scientific research in the fields of astronomy, astrophysics, and space science. The Astronomical Observatory is located in Naples, Italy, on Capodimonte hill, where the splendid panorama of the city and bay of Naples from Vesuvius to Castel Sant'Elmo passing through Sorrento and Capri can be admired. The Observatory is engaged in several relevant international projects and researches, such as Solar Orbiter and ExoMars missions, gravitational waves studies, and observational instruments development for E ELT, the next generation huge telescope. The Astronomical Observatory is the oldest scientific institution in Naples, and plays also an important role to promote and disseminate the scientific culture and the astronomical knowledge in the society. For this purpose it houses some outreach facilities like a planetarium and a 40 cm telescope, and owns an important collection of ancient astronomical instruments exhibited in the MuSA Museum of Astronomical Instruments, and a rare and valuable old books preserved in the Ancient library. The Astronomical Observatory of Naples was established by Joseph Bonaparte with a decree dated 29 January 1807 in the ancient monastery of San Gaudioso on the Caponapoli hill. The astronomer Giuseppe Cassella was the first director of the Neapolitan specola. When Joachim Murat was appointed king of Naples, he approved 8 March 1812 the foundation of a new Observatory on the Miradois hill, a site not far from the royal palace of Capodimonte. The astronomer Federigo Zuccari and the architect Stefano Gasse conceived a monumental building in the neoclassical style, the first to be designed in the capital of the Kingdom of Naples. On 4 November 1812 the foundation stone of the new observatory was laid with a solemn ceremony presided over by Interior Minister Giuseppe Zurlo. Defined by the astronomer Franz Xaver von Zach "The Vesuvius of Astronomy erupting gold", the new observatory was equipped with a most advanced collection of new telescopes, like the Fraunhofer equatorial telescope with an objective of 17.5 cm, the biggest one ever made until that time, and two repeating circle realised by the Reichenbach & Utzschneider Company in Munich. In 1812 Zuccari established also an astronomical library in the san Gaudioso observatory. In four years the collection grew from 195 to 620 books. Zuccari acquired some of these books from the Berlin astronomer Johann Elert Bode, the secretary of Neapolitan embassy in Vienna Severo Gargani, and the Paris booksellers of the King of the Two Sicilies, Borel and Pichard. In the middle of 1815, Ferdinand I of Bourbon was back to being the king of Naples and he called in the capital the astronomer Giuseppe Piazzi to supervise the conclusion of building works with the help of lt=Pietro Bianchi, the architect of Basilica of San francesco di Paola. The new observatory was completed in the autumn of 1819. The astronomer Carlo Brioschi made the first observation from the Observatory est dome in the night of 17 December 1819 observing the star α Cassiopeia.