Кіріспе

Американдық өнертапқыш және фотограф (1822–1891)

Джон Адамс Уиппл (10 қыркүйек 1822 – 10 сәуір 1891) – американдық өнертапқыш және алғашқы фотограф. Ол Америка Құрама Штаттарында дагеротипия үшін қолданылатын химиялық заттарды өндіруді алғашқылардың бірі болып бастады. Ол астрономиялық және түнгі фотосуреттерді дамытудың негізін қалады. Айдың ерекше алғашқы фотосуреттері үшін жүлде алды және күннен басқа жұлдыздардың суреттерін тұңғыш рет түсірді. Олардың ішінде Вега жұлдызы және 2009 жылға дейін қос жұлдыз деп есептелген Мизар-Алкор жұлдыздық алтылық жүйесі бар еді.

Өмірбаян

Уиппл Массачусетс штатының Графтон қаласында Джонатан мен Мелинда (Граут) Уипплдің отбасында дүниеге келген. Бала кезінде ол химияны ынтамен оқыған, ал дагеротип процесі АҚШ-қа енгізілген кезде (1839–1840) қажетті химиялық заттарды өндіруді алғашқылардың бірі болып бастады. Осы жұмыстан денсаулығы нашарлаған соң, ол фотосуретке назар аударды. 1840 жылдың қысында ол алғашқы дагеротипін жасады, "линза ретінде күн көзілдірін, камера ретінде шам қорабын, ал тақтаның орнына күміс қасықтың тұтқасын пайдаланды". Уақыт өте келе ол Бостондағы белгілі дагеротип суретшісіне айналды. Уиппл мен Блэк студиясы үшін портреттер жасағаннан бөлек, Уиппл Бостон қаласының ішінде және айналасындағы маңызды ғимараттарды суретке түсірді, соның ішінде 1775 және 1776 жылдары генерал Джордж Вашингтон тұрған үйді (шамамен 1855 жылы суреттелген, қазір Смитсонда сақтаулы). Уиппл 1847 жылдың 12 мамырында Бостонда Элизабет Маннға (1819–1891) үйленді. 1847 мен 1852 жылдар аралығында Уиппл және Гарвард колледжінің обсерваториясының директоры, астроном Уильям Кранч Бонд Гарвардтың Ұлы рефракторы телескопын қолданып, айдың ерекше айқын және әдемі суреттерін жасады. Бұл сол кездегі әлемдегі ең ірі телескоп болды, ал олардың ай суреттері 1851 жылы Лондонда өткен Кристалл Палас көрмесінде фотосуреттегі техникалық жетістік үшін жүлде алды. 1850 жылдың 16-17 шілдесінде Уиппл мен Бонд жұлдыздың (Вега) алғашқы дагеротипін жасады. 1863 жылы Уиппл Бостон орталық алаңының түнгі суреттерін түсіру үшін электр шамдарын пайдаланды. Уиппл фотограф ретінде ғана емес, өнертапқыш ретінде де өнімді болды. Ол бояулы дагеротиптер мен кристаллотиптерді (шыныға салынған дагеротиптер) ойлап тапты. Өзінің серігі немесе көмекшісі Уильям Брид Джонспен бірге ол шыны альбумен негативтерінен қағаз баспаларын жасау процесін әзірледі (кристаллотиптер). Оның америкалық патенттеріне "Crayon Daguerreotype" патенті No 6,056 және "Crystallotype" патенті No 7,458 (Виллиам Б. Джонспен бірлескен авторлық құқық) кіреді. Уиппл 1891 жылдың 10 сәуірінде Кембридж, Массачусетс штатында пневмониядан кенеттен қайтыс болды және Уэстборо, Вустер округі, Массачусетс штатында жерленді.