Натрий сульфиді (Na2S) – химиялық қосылыс, сулы ерітінділерде сілтілік қасиеттері бар. Қауіпті, улы газ – сутек сульфидін бөледі. Қолданылуы, қасиеттері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chemical compound
Натрий сульфиді – Na2S формуласына ие химиялық қосылыс, немесе көбінесе оның гидраты Na2S·9H2O. Сусыз және гидратталған тұздар таза кристалдық күйде түссіз қатты заттар болып табылады, бірақ натрий сульфидінің техникалық сапалары көбінесе полисульфидтердің болуына байланысты сарыдан кірпіш-қызыл түске дейін болады және әдетте кристалдық масса, қабықша түрінде немесе қорытылған қатты күйде ұсынылады. Олар суда жақсы ериді, күшті сілтілік ерітінділер береді. Ауадағы ылғалға ұшырағанда Na2S және оның гидраттары өте улы, жанғыш және жегіш, шіріген жұмыртқа иісімен келгентеген сутек сульфидін бөліп шығарады. Кейбір коммерциялық үлгілер Na2S·xH2O түрінде беріледі, онда Na2S-тің салмақтық үлесі көрсетіледі. Көбінесе қолданылатын сапаларда салмағы бойынша шамамен 60% Na2S болады, яғни x шамамен 3-ке тең. Натрий сульфидінің осы сапалары көбінесе "натрий сульфиді қабықшалары" деп сатылады.
Sodium sulfide is a chemical compound with the formula Na2S, or more commonly its hydrate Na2S·9H2O. Both the anhydrous and the hydrated salts in pure crystalline form are colorless solids, although technical grades of sodium sulfide are generally yellow to brick red owing to the presence of polysulfides and commonly supplied as a crystalline mass, in flake form, or as a fused solid. They are water soluble, giving strongly alkaline solutions. When exposed to moist air, Na2S and its hydrates emit hydrogen sulfide, an extremely toxic, flammable and corrosive gas which smells like rotten eggs. Some commercial samples are specified as Na2S·xH2O, where a weight percentage of Na2S is specified. Commonly available grades have around 60% Na2S by weight, which means that x is around 3. These grades of sodium sulfide are often marketed as 'sodium sulfide flakes'.
Құрылымы
Na2S антифлюориттік құрылымды қабылдайды, яғни Na+ орталықтары CaF2 құрылымындағы фтордың орналасқан жерлерін, ал ірі S2− иондары Ca2+ иондарының орналасқан жерлерін иеленеді.
Na2S adopts the antifluorite structure, which means that the Na+ centers occupy sites of the fluoride in the CaF2 framework, and the larger S2− occupy the sites for Ca2+.
Қолданылуы
Натрий сульфиді негізінен целлюлоза және қағаз өнеркәсібіндегі крафт процесінде қолданылады. Ол суды тазартуда оттегіні жоюшы зат ретінде, сондай-ақ металдарды тұндыру үшін; химиялық фотосуретке қара-ақ фотосуреттерді тондауға; тоқыма өнеркәсібінде ағартушы зат ретінде, күкіртсіздендіруге және хлорды кетіруге; ал тері өнеркәсібінде күнтірілуге арналған экстракттарды сульфиттеуге қолданылады. Химиялық өндірісте сульфондау және сульфометилдеу үшін де қолданылады. Резеңке химиялық заттарын, күкірт бояуларын және басқа да химиялық қосылыстарды өндіруде пайдаланылады. Кенді флотация, мұнайды өндіру, бояу жасау және жуғыш заттар жасау сияқты басқа да салаларда қолданылады. Былғары өңдеу кезінде, әктау процесінде түктерін алу үшін де қолданылады.
Sodium sulfide is primarily used in the kraft process in the pulp and paper industry. It is used in water treatment as an oxygen scavenger agent and also as a metals precipitant; in chemical photography for toning black and white photographs; in the textile industry as a bleaching agent, for desulfurising and as a dechlorinating agent; and in the leather trade for the sulfitisation of tanning extracts. It is used in chemical manufacturing as a sulfonation and sulfomethylation agent. It is used in the production of rubber chemicals, sulfur dyes and other chemical compounds. It is used in other applications including ore flotation, oil recovery, making dyes, and detergent. It is also used during leather processing, as an unhairing agent in the liming operation.
Қауіпсіздік
Натрий гидроксиді сияқты натрий сульфиді де күшті сілтілі және химиялық күйіктерге себеп болуы мүмкін. Қышқылдар онымен жылдам реакцияласып, өте уытты сутек сульфидін бөліп шығарады.
Like sodium hydroxide, sodium sulfide is strongly alkaline and can cause chemical burns. Acids react with it to rapidly produce hydrogen sulfide, which is highly toxic.