Кіріспе
Slaughterhouse Five) – 1972 жылы түсірілген американдық комедиялық-драмалық әскери ғылыми-фантастикалық фильм. Режиссері – Джордж Рой Хилл, продюсері – Пол Монаш. Сценарий авторы – Стивен Геллер, ал сюжеті – Курт Воннегуттың 1969 жылғы осы аттас романы негізінде құрылған. Фильмде Билли Пилигрим рөлін Майкл Сакс ойнайды, ол "уақыттан тыс" және өзінің келесі қозғалысын бақылай алмайды. Сондай-ақ, Рон Лейбман Пауль Лазаро рөлінде және Валери Перрин Монтана Уайлдхак рөлінде ойнайды. Slaughterhouse Five 25-ші Канн кинофестивалінде көрсетілді, онда қазылар алқасының жүлдесін жеңіп алды және «Алтын пальма» сыйлығына иегер атанды. Фильм сонымен қатар «үздік драмалық қойылым» үшін Хьюго сыйлығы мен «үздік ғылыми-фантастикалық фильм» үшін Сатурн сыйлығын жеңіп алды. Майкл Сакс Билли Пилигрим рөліндегі ойыны үшін «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үміткер жаңа актер» номинациясына ұсынылды. Воннегут фильмнің шығуынан кейін жазған «Уақыт пен Тимбукту арасында» кітабының алғы сөзінде былай деп жазды: «Мен Джордж Рой Хилл мен Universal Pictures кинокомпаниясын жақсы көремін, олар менің Slaughterhouse Five романымды күміс экранға тап-тас аударған. Мен бұл фильмді көрер сайын қуаныштан жылаймын, себебі ол мен кітапты жазғандағы сезімдеріммен толық үйлеседі».
Slaughterhouse Five is a 1972 American comedy drama military science fiction film directed by George Roy Hill and produced by Paul Monash, from a screenplay by Stephen Geller, based on the 1969 novel of the same name by Kurt Vonnegut. The film stars Michael Sacks as Billy Pilgrim, who is "unstuck in time" and has no control over where he is going next. It also stars Ron Leibman as Paul Lazzaro and Valerie Perrine as Montana Wildhack. Slaughterhouse Five premiered at the 25th Cannes Film Festival, where it won the Jury Prize and was nominated for the Palme d'Or. The film also won a Hugo Award for Best Dramatic Presentation and the inaugural Saturn Award for Best Science Fiction Film. Sacks was nominated for a Golden Globe Award for Most Promising Newcomer – Male for his portrayal of Pilgrim. Vonnegut wrote about the film soon after its release, in his preface to Between Time and Timbuktu: "I love George Roy Hill and Universal Pictures, who made a flawless translation of my novel Slaughterhouse Five to the silver screen. I drool and cackle every time I watch that film, because it is so harmonious with what I felt when I wrote the book."
Сюжет
Илиум қаласында, Нью-Йорк штатында, орта жастағы Билли Пилгрим "уақыттан қол үзгенін" мәлімдеп редакторға хат жазады; ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бельгиядағы жау тылында жас жігіт болып өзін табады, онда ол және басқа американдық әскерлер немістерге тұтқынға түседі. Әскери тұтқын Пол Лазаро Биллиге ашуланып, оны өлтіруге ант етеді; лагерде Лазаро Биллиге шабуыл жасайды, бірақ оны үлкен Эдгар Дерби тоқтатады. Билли мен Дерби арасында достық қарым-қатынас орнайды. Америкалықтар соғыс аяқталғанша Дрезденге көшіріледі және оларға көшбасшы сайлау тапсырылады. Лазаро өзін ұсынғанда, Билли Дербиді ұсынады, ал Лазаро бас тартқаннан кейін Дерби бірауыздан сайланады. Дрезденде тұтқындар «Бесінші қасапхана» деп аталатын қасапханаға орналасады. Кешкі аспаздық кезінде дабыл естіледі және тұтқындар паналауға жүгіріп кетеді; Дрезденге бомбалау шабуылы басталады, оның барысында Билли 100 000 адам қаза тапты деп санайды. Тұтқындар сыртқа шығады және немістер оларды қираған орындарда аман қалғандарды іздеуге мәжбүрлейді, тонау жазаланатынын ескертеді. Дерби билеген мүсінді тауып алып, қалтасына салады және нацистердің оқ ату отряды тарапынан атқыланады. Соғыстан кейін Билли бай Валенсияға үйленеді, оның әкесі оптометрия мектебінің иесі, және Билли осы саламен айналысады. Олардың Роберт және Барбара есімді екі баласы болады. Роберт қиын жасөспірімге айналады, бірде католик зиратын бүлдіргені үшін полицияға ұсталады. Билли Робертті босату үшін полицияға пара береді. Билли мен оның қайнағасы Лайонель Мербл оптометриялық конгреске жеке ұшаққа отырып кетеді. Билли терезенің сыртында шаңғы маскасы киген адамдарды көреді, содан кейін ұшақ жол жүзінде құлайды деп сезеді, және осылай болады. Лайонель қаза табады, бірақ Билли тірі қалған күйде ауруханаға жеткізіледі. Ауруханаға бара жатқан Валенсия бірнеше апатқа ұшырайды, соның салдарынан оның машинасының шығарынды трубасы зақымданып, көміртек газынан уланудан қайтыс болады. Билли ауруханадан шығарылып, Барбараның қарсылығына қарамастан, жалғыз өмір сүруді жөн көреді. Роберт түзеліп, Вьетнам соғысына қатысуға тіркеледі. Билли жалғыз қалғанда, оны киноактриса Монтана Уайлдхакпен бірге Тральфамадор планетасына алып кетеді. Тральфамадорлықтар «төртінші өлшемде» өмір сүреді және Биллиге ғаламның кездейсоқ сәттерден тұратынын үйретеді; адам өлгенде, ол өмірінің басқа сәтіне оралады, ал жақсы сәттерге назар аудару және жаман сәттерді елемеу оның міндеті. Тральфамадорлықтар Билли мен Монтананың ұрпақ жалғастыруына үміттенеді. Билли мен Монтана ғашық болып, бала туады, Монтана оны Билли кіші деп атайды. Жерде Билли Барбарамен Тральфамадордың бар екендігі туралы пікірталас тудырады; Билли, өткенге де, болашаққа да саяхаттай алатындықтан, өлімі туралы көрінеді, онда ол Тральфамадор туралы сөйлеген кезде қарт Лазародан атқыланады.
Музыка
Slaughterhouse Five – Гленн Гулд музыкасын жазған екі көркем фильмнің біріншісі; Бахтың F минорындағы #5 концерті, BWV 1056, және D мажордағы #3 концерті, BWV 1054, Колумбия студиясында Колумбия симфониялық оркестрімен жазылды. Кейбір үзінділер бұрынғы жазбалардан алынған, ал екеуінде басқа да орындаушылар қатысты, олардың ішінде Рудольф Серкин фортепианода, ал Касалс Г мажордағы #4 Бранденбург концертін, BWV 1049, III Presto дирижерлік етті. Фильмде музыка тым аз қолданылғандықтан, саундтрек альбомына Дуглас Лидидің синтезделген үш дискілік альбомынан – «Entropical Paradise» – атмосфералық үзінділер қосылды. Бахтың төртінші Бранденбург концертінің соңғы бөлімінің ұзақ орындалуы басты кейіпкер Дрезден қаласын алғаш рет көретін киномонтажға сүйемелдейді.
Марапаттар
Фильм 1972 жылы Канн кинофестивалінде қазылар алқасының жүлдесін, сондай-ақ Хьюго және Сатурн сыйлықтарын жеңіп алды. Хилл мен Геллер өздерінің кәсіби одақтарынан сыйлыққа ұсынылды. Сакс "Алтын глобус" сыйлығына кандидат болды.