Кіріспе
Америкалық саясаткер (1952–2023)
Шила Иветт Оливер (14 шілде, 1952 – 1 тамыз, 2023) – 2018 жылдан бастап 2023 жылы қайтыс болғанға дейін Нью-Джерси штатының екінші вице-губернаторы қызметін атқарған американдық саясаткер. Демократиялық партия мүшесі Оливер Нью-Джерси вице-губернаторы болған алғашқы афроамерикандық әйел және Нью-Джерсиде штаттық деңгейде сайланған алғашқы түрлі терілі әйел болды. 1990 жылдары Оливер Шығыс Оранж мектеп округінің білім беру кеңесінде қызмет етіп, ақырында округ президенті болды. Оливер 2004 жылдан 2018 жылға дейін Нью-Джерси Бас Ассамблеясында 34-ші сайлау округін өкілдік етті және 2010 жылдан 2014 жылға дейін Ассамблея спикері болды. Оливер Бас Ассамблея спикері болған алғашқы афроамерикандық әйел және АҚШ тарихында штаттық заң шығару органына жетекшілік еткен екінші афроамерикандық әйел атанды. 2013 жылғы ерекше Сенат сайлауында ол кандидаттыққа түсіп, Кори Букер жеңіске жеткен демократиялық праймеризде төртінші орынды иеленді. 2017 жылғы Нью-Джерси губернаторы сайлауында Оливер демократ Фил Мерфидің кандидаттық жұптасы ретінде таңдалды. Мерфи/Оливер жұбы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Оливер 2018 жылдың 16 қаңтарында вице-губернатор ретінде қызметке кірісті. Вице-губернатор қызметі кезеңінде Оливер сондай-ақ Нью-Джерси Қоғамдық істер департаментінің комиссары болып жұмыс істеді. Мерфи мен Оливер 2021 жылы өздерінің лауазымдарына қайта сайланды. 2023 жылдың 31 шілдесінде Оливерге денсаулыққа қатысты жағдай орын алды, ол ертесіне қайтыс болды.
Ерте өмір және білім
Шила Иветт Оливер 1952 жылдың 14 шілдесінде Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында дүниеге келген. Ньюаркта өскен Оливер – афроамерикалық. 2018 жылдың 6 мамырында Оливер Линкольн университетінен гуманитарлық ғылымдарының докторы құрметті дәрежесін алды. Оливер жоғары оқу орнында да сабақ берді, Эссекс округі колледжінде және Колдуэлл университетінде қосымша оқытушы болып жұмыс істеді. Ол 1996 жылдан 1999 жылға дейін бір мерзімге Ессекс округінің таңдалған кеңесінің үшінші округінен өкіл болып сайланды, бірақ 1999 жылдың маусым айындағы Демократиялық партияның ішкі сайлауында екінші мерзімге түсе алмады. 1997 жылы Оливер Шығыс Оранж қаласының мэрі лауазымына кандидат болды, бірақ Демократиялық партияның ішкі сайлауында Роберт Л. Боузерге шамалы айырмамен жеңіліп қалды.
Нью-Джерси штатының Ассамблеясы (20042018)
2003 жылы партиялық келісімдер аясында Оливер және қазіргі Ассамблея мүшесі Питер С. Игллер 2003 жылғы маусымда 34-ші округтен Бас Ассамблеяға өту үшін партия қолдаған кандидаттар ретінде таңдалды. Губернатордың орынбасары лауазымына алғашқы рет үміткер болған Оливер, 2003 жылы алғашқы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, алты рет қатарынан Ассамблеяға қайта сайланды. Оның сайлануы оны Нью-Джерси Бас Ассамблеясының спикері қызметін атқарған алғашқы афроамерикандық әйел, Нью-Джерси тарихында Ассамблея спикері болған екінші әйел (біріншісі – 1965 жылы қызмет еткен Марион Вест Хиггинс) және осы лауазымды иеленген екінші африкалық америкалық (біріншісі – 1974 жылы алғаш рет қызмет атқарған С. Говард Вудсон) етті. Ел көлемінде ол Калифорниялық Карен Басстан кейін штат заң шығарушы органына жетекшілік еткен екінші афроамерикандық әйел атанды. Сол кездегі Ассамблея мүшесі Джозеф Крайан, Оливерді спикерлікке қайта тағайындауға қарсы төңкеріс жасауға әріптес демократтарды көндіруге тырысқандары сәтсіз аяқталды. Оливер 2011 жылы сенатор Николас Сакко, Эссекс округының басшысы Джозеф Н. ДиВинченцо және Оңтүстік Джерсидің саяси ықпалды тұлғасы Джордж Норкросспен жасалған келісімге сәйкес, спикер ретінде екінші мерзімге сайланды. Бұл келісімге сәйкес, ол 41 Ассамблея депутатының алдын ала қолдауы болған жағдайда ғана заң жобаларын қарауға келісті. Оливер Ассамблеяда Сауда және экономикалық даму комитетінде, Көлік және тәуелсіз органдар комитетінде, Экономикалық әділдік және тең жұмыспен қамту жөніндегі бірлескен комитетте және Мемлекеттік мектептер жөніндегі бірлескен комитетте жұмыс істеді. 2013 жылдың қараша айында Демократиялық Ассамблея Винсент Приетоны Оливердің орнын басу үшін спикер етіп таңдады, ол 2014 жылдың қаңтарында қызметке кірісті. 2014–2015 жылдарғы Ассамблея сессиясында Оливер Ассамблеяның экс-спикері болып тағайындалды. Кандидат ретінде ол иммиграциялық реформаны және индустриалды аймақтарға федералдық инвестицияларды жақтады. 13 тамызда өткен Демократиялық партияның арнайы алғашқы сайлауында Кори Букер жеңіске жетті, Оливер төрт кандидаттың арасында төртінші орынды иеленді және дауыстардың 4 пайызын алды.
2017 жылғы сайлау
2017 жылдың шілдесінде Демократиялық партияның губернаторлық үміткері Фил Мерфи Оливерді 2017 жылғы Нью-Джерси губернаторы сайлауында өзінің серігі ретінде таңдағанын жариялады. Мерфи мен Оливер республикашыл үміткерлер – вице-губернатор Ким Гуадагно мен Вудклиф-Лейк қаласының мэрі Карлос Рендоны жеңіске жетті. Мерфи Оливерді Қоғамдық істер департаментінің комиссары лауазымына тағайындайтынын да хабарлады, бұл Нью-Джерси Конституциясының бір ережесіне сәйкес, губернаторға Нью-Джерси Сенатының келісімінсіз вице-губернаторын кабинеттік лауазымға тағайындауға рұқсат береді. Нью-Джерси заңнамасы кандидатқа бір уақытта екі сайлауға түсуге мүмкіндік береді, бірақ бір адамның бір уақытта екі лауазымды атқаруына жол бермейді. Оливер Нью-Джерси вице-губернаторы болып сайланғаннан бөлек, 2017 жылы Бас Ассамблеядағы өкілдігіне қайта сайланды. Оливер 2018 жылдың 9 қаңтарында Ассамблеядағы өкілдігінен бас тарды, ал оның орнын Бритни Тимберлейк иеленді.
Қызмет мерзімі және қайта сайлануы
Оливер 2018 жылдың 16 қаңтарында вице-губернатор болып ант берді. Ол штат тарихындағы екінші вице-губернатор атанды. Оливер сонымен қатар Нью-Джерси штатының вице-губернаторы болып тағайындалған және штаттық деңгейде сайланған алғашқы афроамерикандық әйел болды. Вице-губернатор қызметін атқару кезінде Оливер Нью-Джерси штатының Қоғамдық істер департаментінің комиссары болып жұмыс істеді. Комиссар ретінде Оливер тұрғын үй бағдарламаларын және жергілікті билік органдарының қызметтерін қолдауға баса назар аударды, сондай-ақ жаңару жобаларына көмек көрсетті. Қызметін уақытша губернатор ретінде атқару кезінде Оливер қарттар мен мүгедектерге күтім жасайтын адамдарға көмек көрсету, мектептерде қаржылық сауаттылықты оқыту, еңбекақыны қорғау және жасөсперімдердің әділдігін қалпына келтіру сияқты бірнеше салаға қатысты заңдарға қол қойды. Ол 2021 жылдың 5 қазанында вице-губернаторлыққа республикалық кандидат Дайан Алленмен пікірсайыс жүргізді. 2021 жылдың 2 қарашасында Мерфи мен Оливер Джек Чиаттарелли мен Дайан Алленнен 51 пайызға 48 пайыз есебімен жеңіліп, қайта сайланды. Өмірінің соңына дейін Оливер 2025 жылғы губернатор сайлауында Мерфидің орнын басатын мүмкін кандидат ретінде қарастырылды.
Өлім және жерлеу
2023 жылдың 28 шілдесінде Оливер губернатор Мерфи Италияда демалыста болған кезде штаттан тыс кеткендігіне байланысты губернатор міндетін атқарушы болып тағайындалды. Бірақ 31 шілдеде ол денсаулыққа қатысты мәселеге тап болып, Ливингстондағы Куперман Барнабас медициналық орталығына жатқызылды. Нью-Джерси Сенатының президенті Николас Скутари оның орнына губернатор міндетін атқарушы болды. Оливер келесі күні, 2023 жылдың 1 тамызында 71 жасында дүние салды. Оливердің қазасына байланысты Мерфи Нью-Джерсиге ерте оралды және мемлекеттік мекемелердегі туларды 4 қыркүйекке дейін бір айға жартылай түсіріп ілуге бұйрық берді, бұл құрмет белгісі болды. Мерфидің кеңсесі сондай-ақ Оливердің 12 тамыздағы Қасиетті Жүректің соборлық базиликасындағы қоғамдық жерлеу рәсіміне дейін Нью-Джерси штатының мемлекеттік үйінің ротондасында және Эссекс округінің тарихи сотында жатқанын хабарлады. Көптеген демократ және республика саясаткерлері Оливерге құрмет көрсетті, ал өкіл Фрэнк Паллоне оны "барлық мағынада жол ашқан" және "әрдайым дұрыс үшін күрескен" деді. Губернатор Мерфи жасаған мәлімдемесінде Оливер Нью-Джерсиді басқаруға көмектесетін "идеалды серіктес" екенін айтты және Оливерді өзінің үміткері етіп таңдауы – өміріндегі ең дұрыс шешім болғанын жеткізді.