Кіріспе
Канадалық бизнесмен, өнер жинаушы және қайырымдылық жасаушы
Альфред Роберт Бадер, CBE (28 сәуір, 1924 – 23 желтоқсан, 2018) – канадалық химик, бизнесмен, қайырымдылық жасаушы және құнды өнер туындыларын жинаушы. 1998 жылғы Chemical & Engineering News жүргізген сауалнама бойынша, ол C&EN тарихының 75 жылында "Химия саласына ең үлкен үлес қосқан 75 ең көрнекті тұлғаның" бірі деп есептелді.
Алғашқы жылдар
Альфред Бадер 1924 жылғы 28 сәуірде Венада (Австрия) дүниеге келген. Оның әкесі Альфред Бадер чех еврейінің ұрпағы. Оның әкесінің әкесі Мориц Риттер фон Бадер – азаматтық инженер, Суэц каналының құрылысында жұмыс істеген және Исмаилиядағы Австрия консулы қызметі үшін император Франц Йозефтен рыцарь атағын алған. Оның үлкен әпкесі Марион графша Сереньимен бірге болып, католик дінінде тәрбиеленді. Оның асырап алған анасы Австрияда қалып, 1942 жылы Терезинштадт концлагерінде қайтыс болды. Бадер Эбботт стипендиясының қолдауымен Гарвард университетінде оқыды. Гарвардта ол әйгілі органикалық химия ғалымы Луи Физермен бірге кинондардың қайта құрылуы және Хукер тотығу процесіндегі аралық заттарды дамыту бойынша жұмыс істеді. Каталог көлемдік тұрғыдан өскен сайын компания да дамыды. 1962 жылы Aldrich Chemicals және Metal Hydrides Inc. компаниялары арасындағы 50:50 серіктестік аясында Альфред Бадер Альфа Инорганикс компаниясын құрды, ол Aldrich компаниясының органикалық химиялық заттарын органикалық емес зерттеу химиялық заттарымен толықтыруды мақсат етті. Бұл бірлескен кәсіпорын 1967 жылы таратылды. Тағы да басқа бірлескен кәсіпорындар құрылды. Ал 1965 жылғы 20 желтоқсанда Альфред Бадер Химия Корпорациясы Aldrich компаниясына сатылды. Алғашында Ralph N. Emanuel, Ltd. деп аталған британдық еншілес компания 1959 жылдан 1969 жылға дейін Эмануэль және Бадер отбасыларына тиесілі болды, біртіндеп Aldrich компаниясы сатып алды және 1973 жылы ресми түрде Aldrich Chemical Co. Ltd. деп өзгертілді. Aldrich сондай-ақ 1971 жылға дейін Германияның Хайденхайм қаласында орналасқан Heidenheimer Chemisches Laboratorium (HCL) компаниясының бақылау үлесіне ие болды. 1987 жылғы мәліметтерге сәйкес, Aldrich компаниясы сатқан химиялық заттардың 35%-ы өз өндірісінде шығарылды. Күтпеген корпоративтік өзгерістер кезінде Бадер 1992 жылы компанияның директорлар кеңесінен шығарылды, ол кеңесші төраға атағынан айырылды, бірақ компания акцияларының ең ірі иегерлерінің бірі болып қалды.
Өнер жинаушы
Бадер: "Мен табанды коллекционермін. Бұл, мүмкін, бір дерт, ол сегіз жасымда маркалармен, он жасымда суреттермен, жиырмада картиналармен, ал отыздан бастап сирек химиялық заттармен жинаудан басталды". Өмір бойы коллекционер болған Бадер өзін өнер тарихын зерттеуге және көптеген құнды картиналарды жинауға арнады. 1961 жылы ол Марвин Клицнермен бірге Милуокиде Альфред Бадер көркемсурет галереясын құрды. Оның коллекциясынан шығармалар «Олдрич анықтамалығында» да жарияланды, алғашқысы – 1967–68 жылғы каталогтың басылымында Паулюс де Лесирдің «Quill Cutter» туындысы. 1995 жылы Бадер «Химия коллекционерінің оқиғалары» атты автобиографиясын жариялады, онда ол нацистік кезеңдегі босқыннан бастап, химия өнеркәсібінің магнаты мен көркем өнерді білушіге дейінгі өмірін баяндайды. 2008 жылы ол екінші автобиографиясын – «Химия және өнер. Химия коллекционерінің тағы бір оқиғасы» деп жариялады. Альфред Бадер 2018 жылдың 23 желтоқсанында Милуокидегі үйінде дүниеден өтті.