Кіріспе

Италияның Рим орталығында орналасқан тарихи сарай, Италиядағы Неапольдегі ғимарат. Венеция сарайы немесе Барбо сарайы (paˈlattso veˈnɛttsja), бұрын Санкт-Марк сарайы деп аталған, Италияның Рим орталығында Капитолий төбесінің солтүстігінде орналасқан ірі ерте Ренессанс сарайы. Бүгінде Италия Республикасының меншігіндегі бұл сарайда Венеция сарайының Ұлттық мұражайы орналасқан. Сарайдың негізгі (шығыс) қасбетінің ұзындығы 77 метр, ал биіктігі (мұнараны есептемегенде) шамамен 31 метрді құрайды. Батысқа қарай созылған "Сибо пәтері" бар солтүстік қанатының ұзындығы 122 метрге жетеді. Оның аумағы 1,2 гектарды алып жатыр, ішінде екі бақ пен Киелі Марк базиликасы бар. Сарай қазіргі түрінде 1450 жылдары Киелі Марк базиликасының титулды иегері, 1464 жылдан бастап Папа II Павел ретінде билік еткен кардинал Пьетро Барбо (1417-1471) салған. Барбо, тумысымен венециялық болған, Киелі Марк базиликасының кардиналдары үшін дәстүрлі болғандай, папа ретінде де мұнда тұрып, өнер мен ежелгі заттардың құнды жинағын жинаған. 20 ғасырдың бірінші жартысында бұл сарай фашистік диктатор Бенито Муссолинидің резиденциясы мен штаб-пәтеріне айналды, ол Пьяцца Венецияны толтырған көпшілікке балконынан маңызды сөздерін жеткізген. Бұл үлкен сәулет кешенінің бастапқы құрылымы Киелі Марк базиликасының титулды иегерлері болып тағайындалған кардиналдардың резиденциясы ретінде қарастырылған қарапайым ортағасырлық үйден тұрған. 1469 жылы кеңейтілгеннен кейін ол папалық резиденцияға айналды, ал 1564 жылы Папа IV Пий, Венеция Республикасының қолдауын жеңу үшін, оның қамқоршысы Киелі Марк болғандықтан, ғимараттың бір бөлігі Кибо (немесе Сибо) пәтері ретінде Киелі Марк базиликасының кардиналдарының резиденциясы болып қалатыны шартымен, Римдегі Венеция елшілігіне сыйға берді. Сондай-ақ, Венеция Республикасы ғимаратты күтіп ұстауға және болашақта қалпына келтіруге жауапкершілік алды. Сарайдың негізгі шығыс қасбеті Пьяцца Венецияға қарап тұр, ал Cibo пәтері орналасқан солтүстік қанаты Via del Plebiscito көшесінің оңтүстік жағының бір бөлігін құрайды.

Папа Пауыл II (Пьетро Барбо)

1451 жылы кардинал Пьетро Барбо (1417-1471) меншігінде болғанда қайта салынды, ол 1464 жылдан бастап Папа Евгений IV-нің немересі Папа Пауль II (1464-1471) ретінде билік етті. Ол жартылай жертөле және пианино нобиле ретінде пайдаланылған мезанниннен тұратын бекінілген ғимаратқа айналды. 1455 жылы Пьетро Барбо оның құрылысын белгілеу үшін естелік медаль соқты. Бұл ғимарат Римдегі алғашқы Ренессанс сәулеттік ерекшеліктерін көрсетті, бірақ жалпы көрінісі – қалың, бекінілген ортағасырлық құрылым, тік парапеттері бар. Батыс жағынан ол 336 жылы Папа Маркус құрған және Венецияның қорғаушысы болған Евангелистқа арналған, 833 жылы толығымен қайта салынған және содан бері жиі қайта жаңартылған Сан-Марконың ежелгі базиликасына іргелес орналасқан. Палаццоны салу үшін көптеген тастар жақын жердегі Колизейден алынды, бұл 18 ғасырға дейін Римде кең таралған практика болды. Дизайнның авторлығы дәстүрлі түрде Леоне Баттиста Альбертиге жатады.

Палаццетто

1466-9 жылдар аралығында Папа Пауль II оңтүстік-шығыс бұрышына үлкен шаршы пішіндес үш қабатты, бақты қоршап тұрған, Viridarium ("Жасыл аймақ" / ләззат бақшасы) немесе Palazzetto ("Кіші сарай") деп аталатын келмелі үй қосты. Ғимаратты папа қайтыс болғаннан кейін, 1471 жылы, оның жүрек туысы, Аквилея патриархы Марко Барбо аяқтады. Бұл құрылым 1910 жылы бұзылып, 1911 жылы аяқталуы жоспарланған Витторио Эмануэле II монументінің құрылысына сәйкес, батысқа қарай 100 метрге жылжытылып, ұқсас көлемде қайта салынды, көптеген бастапқы материалдар қайта пайдаланылды.

Биссия мұнарасы

Негізгі блоктың оңтүстік жағындағы үлкен шаршы мұнара шамамен 1470 жылы салынған және ортағасырлық, одан бұрынғы, кішігірім құрылысты ішіне алады. Ол Torre della Biscia ("Biscia Tower" ("Жылан мұнарасы")) деп белгілі, бұл атау, мүмкін, қабырғалардың ішінде сақталған ежелгі мүсіннің пішініне байланысты немесе Пьетро Барбо сатып алған жердің иесі атымен, Torre di Carlo Muto (Карло Муто мұнарасы) деп те аталады.

Папа Пауыл III (Алесандро Фарнезе)

Папа Павел III (Алессандро Фарнезе) (1468–1549, папа ретінде билік етті 1534–1549) Палаццо Сан-Марконы папалық резиденция ретінде кеңінен пайдаланды. 1536 жылы ол Киелі Рим императоры және Италияның титулды королі Карл V-ді (Тунис жеңісінен кейін қайтып келген кезде) шіркеудің экуменикалық кеңесін өткізу туралы талқылау үшін Палаццо Сан-Маркоға шақырды. Мақсаты – протестанттардың діни ағымдарына жауап беру болды, бұл 1545 жылы Трент соборына әкелді. «Папа Карл V-ді барлық құрметпен қарсы алды» және кездесу сәтті аяқталды, соның нәтижесінде «барлық патриархтарды, архиепископтарды, епископтарды және аббаттарды 1537 жылдың 23 мамырында Мантуяда жалпы кеңес үшін жиналуға шақыратын папалық бұйрық жарияланды». Императорды құрметпен қарсы алу үшін Палаццоның солтүстік-шығыс бұрышында Антонио да Сангалло кішінің (1484–1546) жобасы бойынша триумф аркасы салынды. Павел III Кампидолиода (Капитолий төбесінде) «Павел III мұнарасы» деп аталатын «күшті қорғаныс мұнарасын» салды. Ол мұнарадан қаланың барлық бөлігін көруге мүмкіндік берді (1886 жылы бұзылды). Осы мұнараға қауіпсіз және жеке жолмен жету үшін ол мұнарадан Палаццеттоның оңтүстік-шығыс бұрышының жоғарғы қабатына дейін виадукт (Сент-Марк аркасы немесе Пассетто деп белгілі) салдырды. Бұл Ватикан мен Сант-Анжело бекінісін байланыстыратын сарайдың қорғаныс жүйесін қайталайды. Кейіннен ол Микеланджелоның жобасы бойынша «құлаған ғимараттардың жиынтығы және атылу орны» болған Кампидолионың (Астананың) өзін қайта жаңартып, көркейтті.

Папа Пьос IV

1564 жылы Папа Пий IV ғимараттың көп бөлігін Венеция Республикасына елшілігі үшін және дәстүр бойынша әрқашан венециялық болатын Сан-Марко титулярлық кардиналына беруге рұқсат берді.

Кейінгі тарих

Кампоформио келісімінен (1797) кейін Австрия жойылған Венеция Республикасының орнына келген соң, сарай Австрия империясының меншігіне өтті және 1916 жылға дейін Ватикандағы австриялық елшінің резиденциясы ретінде қызмет етті. Италия Австрия-Венгриямен соғыста болған кезде ғимаратты басып алды. Фашистік кезеңде Муссолини сарайды үкіметтік және жеке резиденциясы ретінде пайдаланды. Ол сарайдың балконынан көп рет халыққа сөз сөйледі, мысалы, Эфиопияны жаулап алғаннан кейін немесе Италияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде. Ол жоғарғы қабатты жеке пәтерлерге айналдыру үшін ірі жұмыстар жүргізді, әйелі Ракеле Муссолини, балалары және сүйіктісі Клара Петаччи үшін тұрмыстық жағдай жасады. Ахилл Стараченің кеңесімен Муссолини кеңсесіндегі шамды түнде жандырып қоятын, өзін жұқпалы, мемлекеттік істерге толыққанды берілген адам ретінде көрсету үшін – «ешқашан ұйықтамайтын адам» имиджін қалыптастыру үшін, осы туралы үгіт-насихат таратылды. Фашистік режимнің соңы осы Венеция сарайында, Паппагалло залында болды: граф Гранди ұсынған тәртіптік қаулы арқылы Муссолинидің билігін патшаға беруді талап ететін сарай төңкерісі орын алды. Фашизмнің Ұлы кеңесінің дауысы Муссолиниді азшылықта қалдырды, бұл патшаға оны қызметтен босатуға және тұтқындауға мүмкіндік берді.

Қазіргі

Ғимаратта орналасқан Museo nazionale del Palazzo di Venezia мұражайында негізінен қыш ыдыстар, гобелендер және ерте христиан дәуірінен бастап ерте Ренессансқа дейінгі мүсіндер қойылған. 1910 жылы Виктор Эммануэль II монументінің тұрғызылуына байланысты Италия үкіметі Пьяцца Венеция алаңын кеңейтіп, алаңның қарсы бетінде сары кірпіштен Палаццо Венецияның дәл көшірмесін салды. Бұл ғимаратта қазір Assicurazioni Generali di Venezia кеңселері орналасқан. Сондай-ақ, осының салдарынан Пьяццаның оңтүстік жағын жапқан Венеция Палаццеттосы бұзылып, Палаццодан оңтүстік-батысқа қайта орнатылды. 2010 жылдың соңында ғимараттың ішінде Муссолинидің аяқталмаған, "жоғары құпия" бункері табылған.