Кіріспе

Дарчула ауданы () – Судурпашим провинциясының тоғыз ауданының бірі. Халанга (Махакали муниципалитеті) қаласы астанасы болатын ауданның аумағы шамамен және 2011 жылғы мәлімет бойынша 133 274 адам тұрады.

Тарих

Дарчула Катюри билігі кезінде, Катюрилердің құлауынан және мемлекеттің ыдырауынан кейін Кумаонның бір бөлігі болды. Кумаон көптеген шағын княздықтарға бөлінді, ал бұл аймақ Доти патшалығы деп белгілі Катюри княздығының құрамына кірді. 1790 жылы Горкха Дотиді жанектеді және 1885 жылға дейін оны Доти ауданының бөлігі етіп бекітті. 1885 жылдан кейін ол Байтади ауданының құрамына кірді. Байтади мен Дадельдураның бірдей "Бада Хаким" (аудан әкімдері) болғандықтан, бұл екі ауданды бірлесіп Байтади-Дадельдура ауданы деп атады, ол 1956 жылдан кейін Махакали ауданы болып құрылды. 1956 жылы Байтадидің төрт округі (Тумс) бөлініп, Махакали ауданының құрамына кірді. 1956 жылдан 1962 жылға дейін Махакали ауданы үш кіші ауданға бөлінді: Дадельдура, Битади және Чамба. 1962 жылы Чамба жеке ауданға дейін жаңартылып, "Дарчула ауданы" деп аталды.

География және климат

Аудан шығысында Баджанг ауданымен, шығысында және оңтүстігінде Байтади ауданымен, солтүстігінде Қытайдың ТАР-ы Нгари префектурасымен және батысында Үндістанның Питоргарх ауданымен шектеседі. Қали өзенінен Сети өзеніне дейінгі Гималай аймағы Гуранс Гималы деп аталады. Дарчула ауданы Гуранс Гималы аймағына кіреді. Апи Химал және Жеті Бахурани – аймақтың басты тау шыңдары. Аймақта Апи Нампа табиғат сақтау аймағы орналасқан, ол Махакали, Чалуне, Тинкар, Нампа және Калагад өзендерін қамтиды. Аймақтың климаты көбінесе жоғары жауын-шашынмен және ылғалдылықпен сипатталады. Климаттық жағдайлар биіктікке байланысты өзгереді. Дарчула ауданының климаты субтропиктік белдеуден альпілікке дейін әртүрлі. Солтүстік бөлігіндегі альпілік климатты жерлердің көп бөлігі жыл бойы қармен жабылады. Оңтүстік бөлігінде және аңғарларда климат субтропиктік. Орта таулы аймақтарда қоңыржай климат басым. Орташа ең жоғары температура 18,6°C, ал ең төменгі температура 7,7°C. Жауын-шашынның орташа мөлшері 2129 мм құрайды. Жауын-шашынның көп бөлігі мамыр және қыркүйек айлары аралығында жауады. Жылдық жауын-шашынның шамамен сексен пайызы муссон маусымында (маусым мен қыркүйек аралығында) түседі. Барлық аймақтарда жауын-шашынның қарқындылығы өте жоғары, тәулігіне шамамен 1-ден 2 мм-ге дейін жетеді. Биіктігі 300 метрден 5000 метрге дейін ауытқып, оңтүстік шетінде субтропикалық аңғарлар орналасқан, бірақ аймақтың көп бөлігі экологиялық тұрғыдан қоңыржай немесе таулы болып табылады. Дарчуланың төменгі бөлігін кесіп өтетін Гималай тауларының оңтүстік тармағының солтүстігіндегі биік альпілік аңғарларда суық және құрғақ климат орналасқан.

Климаттық аймақтар Биіктік диапазоны (%) Аймақтың үлесі
Жоғарғы тропикалық 300–1000 метр (1000–3300 фут) 4,7%
Субтропикалық 1000–2000 метр (3300–6600 фут) 19,8%
Қоңыржай 2000–3000 метр (6400–9800 фут) 22,2%
Субальпілік 3000–4000 метр (9800–13100 фут) 20,5%
Альпілік 4000–5000 метр (13100–16400 фут) 15,3%
Ниваль 5000 метрден жоғары 17,5%

Әкімшілік

Дарчула ауданы Дарчула аудандық үйлестіру комитеті (Darchula DCC) арқылы басқарылады. Дарчула аудандық үйлестіру комитеті (Darchula DCC) Дарчула аудандық ассамблеясымен сайланады. Дарчула аудандық үйлестіру комитетінің төрағасы – Қарбир Сингх Карки, ал орынбасары – Кришна Сингх Дами. Ішкі істер министрлігіне бағынатын Дарчула аудандық әкімшілік кеңсесі Дарчула аудандық үйлестіру комитетімен бірлесіп, аудандағы бейбітшілік, тәртіп және қауіпсіздікті сақтауға көмектеседі. Аудандық әкімшілік кеңсесінің басшысы CDO деп аталады және қазіргі Дарчула аудандық әкімшілік кеңсесінің (DAO) CDO-сы – Шарад Кумар Похарел.

Дарчула аудандық соты – аудандық деңгейдегі азаматтардың істерін қарастыратын сот.

Әкімшілік Атауы Басшысы Веб-сайты Заң шығарушы Аудандық үйлестіру комитеті Қарбир Сингх Карки мырза Атқарушы Аудандық әкімшілік кеңсесі Дирға Радж Упадхайя мырза Соттаушы Аудандық сот Комал Прасад Ачарья мырза

Бөлім

Аудан тоғыз муниципалитеттен тұрады, оның екеуі қалалық муниципалитет, ал жетісі ауылдық муниципалитет. Олар былай:
SN Жергілікті деңгейдегі бірлік Түрі Халық саны Аумағы Бөлімдер саны 1 Махакали Қалалық 21231 135.11 9 2 Шайлиасихар Қалалық 22060 117.81 9 3 Маликарджун Ауылдық 15581 100.82 8 4 Апихимал Ауылдық 6779 613.95 6 5 Духун Ауылдық 10818 65.35 5 6 Наугад Ауылдық 15874 180.27 6 7 Марма Ауылдық 14956 208.06 6 8 Лекам Ауылдық 14838 83.98 6 9 Вьянс Ауылдық 10347 839.26 6 Дарчула ауданы 132484 2344.61 61

Бұрынғы әкімшілік бөліністер

Бұрын Дарчулада бір муниципалитет және көптеген ауылдық кеңестер болған. Ауылдық кеңестер – ауылдардың жергілікті әкімшілік бірліктері еді. Непалдың 2015 жылғы жаңа Конституциясының талаптарын орындау мақсатында, 2017 жылғы 10 наурызда барлық ауылдық кеңестер таратылып, оларды біріктіру арқылы жаңа бірліктер құрылды.

Демография

2011 жылғы Непал халық санағы бойынша Дарчула ауданының халқы 133 274 адамды құрады. Олардың 96,1%-ы дотели тілінде, 2,4%-ы непали тілінде, 0,5%-ы лепча тілінде, 0,3%-ы бянгси тілінде, 0,3%-ы дарчулели тілінде, 0,1%-ы магар тілінде және 0,2%-ы басқа тілдерде сөйлейді. Ұлттық/касталық құрамы: 64,6%-ы чхетри, 16,7%-ы таулық брахмандар, 5,3%-ы ками, 4,9%-ы такури, 3,1%-ы басқа далиттер, 1,3%-ы лохар, 1,3%-ы саньяси/даснама, 0,7%-ы бяси/саука, 0,7%-ы дамай/доли, 0,7%-ы сарки, 0,1%-ы бади, 0,1%-ы магар, 0,1%-ы таманг, 0,1%-ы тами және 0,2%-ы басқалар. Діні: 98,9%-ы индуист, 0,9%-ы буддист, 0,2%-ы пракрити және 0,1%-ы христиан. Сауаттылығы: 65,2%-ы оқи және жаза алады, 2,4%-ы тек оқи алады, ал 32,4%-ы оқи да, жаза да білмейді. Еркектердің саны 63 609, әйелдердің саны 69 855. Он жылдық өсім 9,40%, жылдық өсу қарқыны 0,90%, әйелдерге шаққандағы еркектер саны (100 әйелге) 91, елден тысқары халық саны 6867, оның ішінде еркектер 5880, әйелдер 987. Үйлердің жалпы саны 22 948, шаруашылықтардың жалпы саны 25 802. Шаруашылықтың орташа мөлшері 5,17. Халық тығыздығы. Қаланың солтүстік-батысында Үндістанның Дхарчула деген шағын қаласы орналасқан. Екі қаланың арасындағы шекара тек номиналды, себебі екі аймақта да тұратын адамдардың дәстүрлері, мәдениеті және өмір салты өте ұқсас. 8989 шаруашылықта 56000-нан астам адам тұрады. Халықтың 58,4 пайызы кедейлік шегінен төменде. Радио Naya Nepal FM 104,5 МГц және Darchula FM – қоғамдық радиостансалар.