Кіріспе

Америка Тәуелсіздік соғысындағы шайқас

Порто Прая шайқасы – 1781 жылдың 16 сәуірінде Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде коммодор Джордж Джонстон басқаратын британдық эскадрилья мен Байи де Суфрен басқаратын француз эскадрильясы арасында болған теңіз шайқасы. Екі эскадрилья да Жақсы Үміт мүйісіне бет алған еді. Британдықтар оны голландтардан басып алуды, ал француздар оны қорғауға және Үнді мұхитындағы француз иеліктеріне көмектесуге ниеттенген. Британдық конвой және оны сүйемелдеген эскадрилья Португалияның Кабо-Верде аралдарындағы Порто Праяға (қазіргі Прая) су толықтыру үшін тоқтағанда, француз эскадрильясы келді және оларды тікелей тоқтаған жерінде шабуылдады. Кездесудің күтпегендігіне байланысты екі флоттың да шайқасқа дайындығы болмады, ал нәтижесіз шайқаста француз флоты британдықтарға қарағанда көп зардап шекті, бірақ ешбір кеме жоғалмады. Джонстон француздарды қууға тырысты, бірақ кемелерінің зақымдануын жөндеу үшін одан бас тартуға мәжбүр болды. Француздар стратегиялық жеңіске жетті, себебі Суфрен Джонстонды озасып, голланд гарнизонын нығайтып, содан кейін Іле де Франсқа (қазіргі Маврикий) сапарын жалғастырды.

Өмірбаян

1778 жылы Франция Америка Тәуелсіздік соғысына қатысты, ал 1780 жылдың соңында Ұлыбритания Голландия Республикасына соғыс жариялады, себебі голландиялықтар француз бен американдықтармен сауданы тоқтатудан бас тартты. Джонстоунға Голландияның Жақсы Ұміт мүйісіндегі колониясын басып алу үшін экспедицияға жетекшілік ету тапсырылды. 1781 жылдың 13 наурызында Джонстон 37 кемеден тұратын флотымен, оның ішінде бес желілік кеме, үш фрегат және көптеген әскер тасымалдау кемелерімен Спитхедтен шықты. Сәуірдің басында флот Португалия бақылауындағы Кабо-Верде аралдарындағы Порто-Прайя бейтарап портына су мен жабдықтар алу үшін тоқтады. Суффрен Индиядағы француз және голланд колонияларына әскери көмек көрсету үшін бес желілік кеме, жеті транспорт және транспортты сүйемелдеуге арналған корветтен тұратын флотқа басшылық етті. 22 наурызда ол адмирал де Грасс басқаратын Солтүстік Америкаға бағытталған флотпен бірге Джонстоунның миссиясы және бірінші болып мүйіске жету мақсаты туралы хабармен жүзіп кетті. Суффреннің кемелерінің бірі, Артезиен, бастапқыда Америкаға жоталанған және суға мұқтаж болғандықтан, француз флоты 16 сәуірде Сантьягоға жақындағанда тоқтап, Суффрен Артезиенге портқа кіруге бұйрық берді.