Кіріспе

Гандаки провинциясындағы аудан, Непал

Гандаки провинциясының бір бөлігі болып табылатын Сянджа ауданы (;), Непалдың жетпіс жеті ауданының бірі. Ауданның орталығы Сянджа базары (шағын қала) болып табылатын ауданның аумағы -ды құрайды және 289 148 адам тұрады.

1994 жылы Сянджа ауданы БҰҰ-ның Оңтүстік Азиядағы кедейлікті жеңілдету бағдарламасы (SAPAP) аясында миллиондаған долларлық халықаралық инвестиция алды және ұлттық дамудың үлгісіне айналды. Сянджаның моделінің сәттілігі соншалықты жоғары болғандықтан, Непал үкіметі SAPAP-пен бірлесіп, жобаны басқа аудандарға таратып, оны ұлттық дамудың үлгісі етіп бекітті. Бұл жоба Непалдың 45 ауданындағы кем дегенде 200 ауылдық даму кеңесінде (VDC) бастамаға алынып немесе іске асырылды. Бұл ауданда көптеген этностық топтар өкілдері тұрады. Басты топтар – брахман, четри, гурунг және магар. Кали Гандаки А су электр станциясы – Кали Гандаки өзенінде, Кали Гандаки Гаунпаликада орналасқан елдегі ең ірі су электр станциясы. Оның максималды қуаты 144 МВт. Ең ірі және дамыған қаласы – Валинг.

Адамдар мен жерлер

Бұл ауданда түрлі этностық топтар өкілдері тұрады. Басты топтар: брахман, кшетри, гурунг, магар және басқалары. Брахмандар мен шетрилер (кшетриялар) мемлекеттік қызметтерде және үнді армиясында өкілдік еткенімен белгілі. Гурунгтар мен магарлар Ұлыбритания армиясының Гуркхалары мен Үндістан армиясына қатысқандарымен танымал. "Сянгжаға барып, кездейсоқ үйге тас лақтырсаң, ол үй секция басшысына тиесілі болады" деген халық сөзі бар. Сянгжа ауданының орталығы Сянджа базарында орналасқан. Бұл ауданда тарихи маңызы бар жерлер: Сатахун Чанди, Манакамана, Бхиркот Дурбар, Аламдеви, Гахраукалика, Нувакот Дурбар, Чхангчхангди және Калигандаки өзенінің жағасындағы Риди Руру Кшетрасы. Чхангчхангди (Чая Кшетра) Свастхани Врата Катхада, Сканда Пурананың бір бөлігі ретінде, Шива Иесі алып келе жатқанда Сатидевидің соңғы мүшесі түскен жер деп еске алынады. Үш муниципалитет ішінде Путалибазар муниципалитеті шығыс жағында, ал Валинг муниципалитеті батыс Сянгжада, ал жаңа құрылған Чапакот муниципалитеті шығыс-оңтүстікке қарай орналасқан. Валинг – Аандхихола өзенінің жағасында созылған бойлық аңғар. Бір халық аңызы бойынша, Аандхихола өзені Рамаянадағы Шраванның көз жасынан пайда болған деп саналады. Сянгжадағы ең үлкен аңғар – Рамкош. Серуендеуге қолайлы жерлердің қатарында Чандитан – Деви храмы және Путалибазарға көрініс ашатын Хуникот бар.

Жол байланысы

Сянджа, Сиддхартха тас жолы салынғаннан кейін, Батыс Непалдың ең ірі қалаларының екеуі – Похара және Бхайрахуамен байланысты. Тас жол солтүстіктен Кубхиндеден осы ауданға кіріп, оңтүстіктен Палпа ауданының Рамди ауылына дейін созылады.

Су электр қуаты

Қали Гандаки өзенінде салынған Калиганди А су электр станциясы Непалдағы ең ірі су электр жобасы болып табылады, оның орнатылған қуаты 144 МВт. Калиганди А-ға қоса, Аадхихола су электр станциясы және басқа да бірнеше кішкентай су электр жобалары осы ауданда бастау алды. Непалдағы барлық аудандардың ішінде Сянджа – елдегі электр қуатының кесілуі немесе жоспарлы ажыратылуы мәселесінен зардап көрмейтін сирек аудандардың бірі, ал елде күн сайын бірнеше сағат бойы электр қуаты кесіледі.

География және климат

Климаттық аймақ Биіктік диапазоны Аймақтың үлесі Жоғарғы тропикалық 300 – 1000 метр 1000 – 3300 фут 53,6% Субтропикалық 1000 – 2000 метр 3300 – 6600 фут 45,3%

Демография

2011 жылғы Непал халық санағы кезінде Сянджа ауданының халқы 289 148 адамды құрады. Алғашқы тіл ретінде 74,4% непали тілінде, 15,1% магар тілінде, 7,8% гурунг тілінде, 1,7% нэвари тілінде, 0,3% урду тілінде, 0,2% буджел тілінде, 0,1% бхоjpuri тілінде, 0,1% майтхили тілінде және 0,1% басқа тілдерде сөйлейді. Ұлты/кастасы: 30,9% - таулық брахман, 21,5% - магар, 11,5% - четри, 9,0% - гурунг, 8,0% - ками, 4,0% - сарки, 3,7% - дамай/доли, 3,3% - невар, 2,5% - такури, 2,4% - гарт/бхуджел, 0,7% - мұсылман, 0,6% - кумал, 0,6% - саньяси/даснами, 0,3% - маджи, 0,2% - хавас, 0,1% - бади, 0,1% - боте, 0,1% - рай, 0,1% - таманг, 0,1% - басқа тераи, 0,1% - тару және 0,2% - басқалар. Діні: 90,2% - индуист, 7,4% - буддист, 1,3% - бон, 0,7% - мұсылман, 0,2% - христиан және 0,2% - басқалар. Сауаттылығы: 76,5% оқып-жазуды біледі, 1,6% тек оқи алады және 21,8% оқып-жазуды білмейді.

2015 жылғы Непал жер сілкінісі

Аудан 2015 жылдың 25 сәуірінде болған жер сілкінісінен зардап шекті. Кем дегенде бір үй қирады.