Дуарнене – Францияның Бретань аймағындағы қала. Балық аулау және консерві өнеркәсібімен танымал, халық саны 15,066. Тарихы, географиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дуарнез (діңгекше айтылуы: dwaʁnəne; «douar» (жер) an «enez» (арал) яки аралдың жері деген мағына береді) – Францияның солтүстік-батысындағы Бретань аймағындағы Финистер департаментіндегі коммуна. Атлант мұхитындағы Дуарнез шығанағының оңтүстік жағалауындағы Пулдавид өзенінің сағасында, Кемперден солтүстік-батысқа қарай орналасқан. 2008 жылғы халық саны 15 066 адамды құрады. 20 ғасырдың ортасынан бері балық шаруашылығының төмендеуіне байланысты жұмыс орындарының жоғалуы салдарынан халық саны азайды. Бірақ қалада балық консервілеу өндірісі (сардина мен скумбрия) әлі де бар, әйтсе де, қаланың аты шыққан сардина балық аулау соңғы жылдары азайды. Дуарнезде туризм саласы дамып келеді, жыл сайын оның әдемі орналасуы мен жылы климаты, сондай-ақ мариналары, теңіз мұражайы, жарыстар мен құмды жағажайлары көптеген туристерді қызықтырады. Дуарнездің жанындағы Тристан аралына жарық кеткенде жаяу өтуге болады. Бұл арал Артур патша дәуіріндегі Тристан мен Изольда аңызымен байланысты.
Douarnenez (, dwaʁnəne; meaning douar (land) an enez (the island) or land of the island), is a commune in the French department of Finistère, region of Brittany, northwestern France. It is located at the mouth of the Pouldavid River, an estuary on the southern shore of Douarnenez Bay in the Atlantic Ocean, north west of Quimper. The population in 2008 was 15,066. It has declined since the mid 20th century because of jobs lost from declines in the fishing industry. But it still has fish canning facilities (sardines and mackerel) although sardine fishing, for which the town became famous, has fallen off in recent years. Douarnenez has a growing tourist industry, with numerous visitors attracted annually to its pleasant location and warm climate, and also because of its marinas, maritime museum, regattas and sandy beaches. The island of Tristan off Douarnenez can be reached by foot at low tide. It is linked to the legend of Tristan and Iseult from the times of King Arthur.
Тарих
Бретон халық мұрасындағы аңыз бойынша, Ys қаласы Дуарнез шығанағының түбінде жатыр деп саналады. Бұл порт сонымен қатар Артур дәуіріндегі Тристан мен Изольттың махаббаты туралы оқиғамен байланысты, және Тристан аралы оның құрметіне аталған. Арал бастапқыда 12 ғасырда негіделген монастырь атымен Сент-Тутуарн аралы деп аталды. Дуарнезде 16 және 17 ғасырларда салынған бірнеше шіркеулер бар, олардың ішінде Плоар шіркеуі (1548–86 жылдары салынған готикалық шпилі), сондай-ақ Сант-Круа, Сант-Элен және Сент-Мишель капеллалары бар.
The legendary city of Ys, of Breton folklore, is believed to lie beneath Douarnenez Bay. The port is also associated with the Arthurian medieval story of Tristan, lover of Iseult, for whom Tristan Island is named. The island was originally named St Tutuarn Island after the priory founded there in the 12th century. Douarnenez has several 16th and 17th century churches, including the Church of Ploaré, which has a Gothic steeple (1548–86), and the chapels of Sainte Croix, Sainte Hélène, and Saint Michel.
Коммуна
Дуарнездің жазба тарихы шамамен 1118 жылы басталады. 1126 жылғы құжатқа сәйкес, Корнуайль епископы Роберт де Локуван Сент-Тутуарн аралын және оған қарасты жерлерді Мармутье аббаттығына бұйырды. Осының нәтижесінде аралда приорлық құрылды. 14 ғасырда арал Тристан деп аталды.
The written history of Douarnenez begins around 1118 when, according to a charter dated 1126, Robert de Locuvan, Bishop of Cornouaille, donated the Island of St Tutuarn and the lands belonging to it to the Abbey of Marmoutier. As a result, a priory was built on the island. In the 14th century, the island became known as Tristan.
Балық аулау порты
Дуарнездің балық аулау тарихы, кем дегенде, галло-рим дәуіріне дейін жетеді, археологиялық қазбалар көрсеткендей, балық Пломарк шатқалында тұздалған. 18-шы ғасырдың соңында және Франция революциясына дейінгі жылдары сардина балықтары жергілікті экономиканың негізгі күші болды; балық аулау өнеркәсібі оларды жинауға және кейіннен өңдеуге негізделген. 20-шы ғасырдың басында портта балық аулау және консервілеу ісі өркендеді. 1920-жылдардағы фабрикадағы әйелдердің, яғни Пенн Сардиннің жақсырақ жұмыс жағдайлары үшін жасаған ереуілдері Дуарнездің Франциядағы алғашқы коммунистік муниципалитеттердің бірі болуының басты себебі болды. Бүгінде консервілеу саудасы жалғасуда, бірақ басым бөлігі басқа порттардан әкелінеді. Дуарнез әлі де кеме жасау және жөндеу орталығы болып табылады.
The fishing history of Douarnenez goes back at least to Gallo Roman times when, as archeological finds demonstrate, fish were salted along the cliffs of Plomarc'h. In the late 18th century and the years before the French Revolution, sardines became the driving force for the local economy; the fishing industry was based on their harvest and, later, processing. By the beginning of the 20th century, there were huge fishing and canning activities at the port. The strikes in the 1920s in favour of better working conditions for the factory women or Penn Sardin were the main reason why Douarnenez became one of the first communist municipalities in France. Today, the canning trade continues, although most of the fish are brought in from other ports. Douarnenez is still a centre of boat building and repair work.
Темір жолдар
Дуарнез өзінің гүлденуі мен кеңеюінің көп бөлігін 19-шы ғасырдың соңында салынып аяқталған темір жол құрылысына қарыздар, ол жолаушылар мен жүк тасымалын қамтамасыз етіп, портты басқа нарықтармен байланыстырды. 19-шы ғасырдың соңынан бастап, Tréboul орталығындағы теміржол стансасынан SNCF Quimper қаласына бағыттарды іске қосты. Бұл маршрут 1884 жылы пайдалануға берілді. 20-шы ғасырдың ортасында көптеген бұрынғы жолаушылар жеке көліктерге ауысып, 1972 жылы жолаушылар пойыздары тоқтатылды. Темір жол арқылы жүк тасымалы мен кемелермен жүк жеткізу 1988 жылы темір жол жабылғанға дейін жалғасты. Ескі жол велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған жолға айналдырылды, бұл айналағы елді мекенді зерттеуге тамаша мүмкіндік береді. "Ютар" деп аталған тарамдық темір жол Дуарнезден Аудиернеге, Pont Croix арқылы салынған. 1894 жылы ашылған бұл темір жол 1936 жылы Ұлы экономикалық дағдарыс кезінде жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайта ашылып, соғыс аяқталғаннан кейін 1946 жылы қайтадан жабылды. Аудиерне мен Pont Croix арасындағы ескі жол Гойен өзенінің бойындағы жаяу жолға айналдырылды.
Douarnenez owes much of its prosperity and expansion to the construction of railways at the end of the 19th century, which provided services for passengers and goods, connecting the port to other markets. from the end of the nineteenth century. From the railway station at the centre of Tréboul, the SNCF operated a service to Quimper. The route began operations in 1884. In the mid 20th century, many former passengers had shifted to privately owned vehicles and passenger trains were discontinued in 1972. Goods traffic and shipping by rail continued until the railway was closed in 1988. The old line has been converted into an cycling and walking track, providing an excellent means of discovering the surrounding countryside. The so called Youtar was a small gauge railway out of Dounarnenez to Audierne via Pont Croix. Inaugurated in 1894, it was shut down in 1936 during the Great Depression. It was reopened during the Second World War and was finally closed after the war in 1946. The old track between Audierne and Pont Croix has been converted into a footpath along the River Goyen.
Дуарнез бүгінде
Қала орталығы жарты аралдың ең жоғары бөлігінде орналасқан, шығысында Росмеур порты, ал батысында Порт-Ру порты жатыр. Порттардан қалаға көтерілетін тік, тар, тас төселген көшелер соңғы ғасырда көбінесе өзгермеген. Олар қызықты орындардың көптеген нұсқаларын ашады, соның ішінде ескі шіркеулер, қала алаңындағы «Халль» немесе жабық базар, және бұрын жергілікті балықшылар тұрған дәстүрлі үйлерді қамтиды. Басты алаңда жергілікті базар орналасқан және бұл бөлшек сауда, банк және жергілікті экономиканың орталығы болып табылады. Мұнда бірнеше қонақүйлер мен мейрамханалар, сондай-ақ пошта және туристік ақпараттық орталық та бар. Росмеур портының теңіз жағалауындағы жолдың бойында теңіз тағамдарына мамандандырылған кафелер мен мейрамханалар орналасқан. Сауда порты, соның ішінде балық өңдеу және консервілеу мекемелері, жарты аралдың солтүстік жағында орналасқан. Тристан аралы жарты аралдан тыс жерде орналасқан, бірақ су тасқыны кезінде жаяу өтуге болады. Бұл аймақта сонымен қатар жартасты жартастармен қоршалған тыныш құмды жағажай – Плаж-де-Дам да бар. Порт-Рху кемелердің зиратымен және Порт-Музей немесе Музейлік Портпен танымал, бұл ашық ауадағы музей, онда келушілер 20 ғасырдың басына жататын бірнеше балық аулау кемелерін көруге болады. Онда теңіз, оның тарихы және қиындықтары туралы көрмелер бар инновациялық жабық музей де бар. Ағыстың арғы бетінде орналасқан Требульде де демалыс қайықтарына арналған порт бар. Жағалау бойында кафелер мен креперлер орналасқан. Лес-Сабль-Бланк – кең құмды жағажай, бұл аймақтың басты тартымдылықтарының бірі.
The town centre is located at the top of a peninsula, with the Port of Rosmeur on the eastern side and Port Rhu to the west. The steep, narrow cobbled streets which climb up to the town from the harbors have changed little over the past century. They reveal a wide range of places of interest, including old chapels, the Halles or covered market at the town square, and traditional houses once inhabited by local fishermen. The main square has the local market and is the center of other retail shopping, banking, and the local economy. A number of hotels and restaurants are located here as well as the post office and the tourist office. The road along the sea front at the Port of Rosmeur is lined with cafés and restaurants specialising in seafood. The commercial harbour, including some of the fish processing and canning facilities, is at the northern end of the peninsula. Tristan Island is located off the peninsula but can be reached by foot at low tide. The Plage des Dames, a quiet sandy beach surrounded by rocky cliffs, is also in this area. Port Rhu is noted for its boat cemetery and for its Port Musée or Museum Port, an open air museum where visitors may go on a number of fishing vessels dating to the early 20th century. It includes an innovative indoor museum with exhibits on the sea, its history and challenges. Tréboul, situated on the other side of the estuary, also has a harbour for pleasure boats. The shore is lined with cafés and creperies. Les Sables blancs, a wide, sandy beach, is one of the main attractions.
Спорт және іс-шаралар
Дуарнез су спортына құмарлар үшін тамаша орын. Бұдан өзге, қаланың жанында атпен жүруге, теннис ойнауға, жаяу серуендеуге, велосипед тебуге, петанк және гольф ойнауға қолайлы жағдайлар бар.
Douarnenez is a haven for water sports enthusiasts. In addition, there are facilities for horse riding, tennis, walking, cycling, petanque and golf, all within a short distance of the town.
Жергілікті мәдениет және іс-шаралар
1986 жылдан бері Дуарнез екі жылда бір рет теңіз фестивальдарын өткізіп келеді. Бұл фестивальдерге әлемнің төрт бұрышынан келген дәстүрлі жарыс кемелері қатысады. 2004 жылы рекордтық көрсеткіш тіркеліп, шамамен 2000 желкенді кеме, 17000 теңізші және 30 ел қатысты. Дуарнезде жыл сайынғы фестивальдар мен шаралар да ұйымдастырылады, олардың ішінде регаталар, жергілікті фольклор, кино, маскарад шерулері, гастрономия және спорт түрлері бар. Толық ақпаратты жергілікті туристік кеңседен алуға болады. Дуарнезде туризм дамуда. 2009 жылы 91400 келуші тіркелді, бұл 2005 жылғы көрсеткіштен 2,87%-ға артық. 20 ғасырдың соңынан бері бретон мәдениеті қайта жаңғыруда. «Багад де Дуарнез» – бұл бретондық музыкалық бірлестік, ол сыбызғы және басқа да жергілікті аспаптармен өнер көрсетеді. Дуарнез кинофестивалі бретон мәдениетінің қайта жаңғыруынан шабыт алып, аз ұлт өкілдерінің фильмдеріне арналған.
Since 1986, Douarnenez has organised maritime festivals every two years. These festivals attract all types of traditional sailing, with competitors from the four corners of the earth. In 2004, a record year, there were almost 2000 sailing ships, 17,000 sailors, and 30 participating countries. Douarnenez also has a full programme of annual festivals and events featuring regattas, local folklore, cinema, carnévale processions, gastronomy, and sports. Details are available from the local tourist office. Tourism continues to prosper in Douarnenez. The 91,400 visitors in 2009 represented an increase of 2.87% since 2005. Since the late 20th century, there has been a revival of Breton culture. The Bagad de Douarnenez is a Breton music association that performs with bagpipes and other local instruments. The Douarnenez film festival is partially inspired by the Breton revival, and specialises in films from minorities.
Бретондықтар және олардың мәдениеті
Бретон халқы 4-ші – 6-шы ғасырларда оңтүстік-батыс Британиядан осы аймаққа көшіп келіп, өз тілі мен мәдениетін әкелді. Бритон тілі – бритон тілдер тобына жатады және Корнуолл мен Оңтүстік Англия және Уэльстегі уэльс тілдерімен үлкен ұқсастықтарға ие. Көптеген дәстүрлі әңгімелер мен мифтер де бретон-корнуоллдық текті. 21-ші ғасырдың басында француз тілінде толыққанды білмейтін, егер болса, туған тілі бретон тілінде сөйлейтін адамдардың саны азайып кетті, бірақ 20-шы ғасырдың басында әлі де бірнеше жүз мың адам болған. 20-шы ғасырдың соңында азшылықтар мен олардың тілдеріне қызығушылықтың артуымен Финистерде бірнеше бретон тіліндегі мектептер ашылды. Сонымен қатар, бретон тілінде радио және телеарналар, кітап дүкендері, жергілікті театрлар мен музыка ұйымдары құрылды. Қазіргі уақытта 500 000-нан астам адам бретон тілінде еркін сөйлейді деп есептеледі.
The Breton people migrated to this area from south west Britain in the 4th to 6th centuries, bringing their language and culture. Breton, a Brythonic language, bears great similarities to the Cornish and to Welsh languages of southwest England and Wales. Many of the traditional stories and myths also share a Breton Cornish heritage. In the early 21st century, there are few, if any, native speakers of Breton who are not fully bilingual in French, although there were still several hundreds of thousands at the beginning of the 20th century. With increasing interest in minorities and their languages in the later 20th century, several Breton language schools have been established in Finistère. In addition, Breton language radio and TV stations, bookshops, local theatre and music have been founded. It is estimated that more than 500,000 people are now fluent in Breton.
Бретон тілі
Қалалық әкімдік 2004 жылдың 22 желтоқсанында Ya d'ar brezhoneg арқылы бретон тіліне қатысты тілдік жоспарды бастады. 2008 жылы бастауыш мектеп оқушыларының 7,97%-ы екі тілді білім беретін мектептерде оқыды.
The municipality launched a linguistic plan concerning the Breton language through Ya d'ar brezhoneg on 22 December 2004. In 2008, 7.97% of primary school children attended bilingual schools.
Гастрономия
Дуарнездің басты тартымдылықтарының бірі – қаланың төңірегіндегі көптеген тәуелсіз шағын мейрамханалар мен креперилер. Олардың көпшілігі теңіз өнімдеріне маманданған, әдетте балық сорпасы, моллюскалар, краб, лобстер, шағын креветкалар, сардина, мидия және күнінің уловын ұсынады. Дуарнездің дәстүрлі майлы тоқашы – куинь аман Францияның өзінде де, одан тыс жерлерде де танымал болды. Бретон сидрін жеке ішуге болады немесе сидр мен кассистен тұратын "кир бретон" коктейлінің құрамында ішуге болады. Жабық базарда немесе "Les Halles" базарында, әр таңда жаңа балық пен теңіз өнімдерінің кең ассортименті сатылады. Сонымен қатар, тәтті немесе тұзды начинкасы бар крептер немесе жұқа пісірілген кекстер дайындалады. Жергілікті консервілеу фабрикалары сардинаның ассортиментін кеңейте беруде, олар барлық жерде сатылады.
One of the main attractions in Douarnenez are the numerous independent small restaurants and crêperies around the town. Most specialise in seafood, usually offering fish soup, shellfish, crab, lobster, prawns, sardines, mussels, and the catch of the day. Douarnenez's traditional buttery cake, kouign amann, has become famous throughout France and beyond. Breton cider can be drunk either alone or in a kir breton, a cocktail consisting of cider and cassis. At the covered market or les Halles, open every morning, a wide variety of fresh fish and seafood are sold. In addition, a selection of crêpes or thin pancakes are prepared, which can be ordered with either sweet or savory fillings. The local canning factories continue to produce an ever more extensive range of sardines, which are on sale everywhere.
Көлік және қол жеткізу
Дуарнез Ренн, Лориан және Кимпер арқылы Парижден шамамен бес жарым сағаттық жерде орналасқан. Кимпер аймаққа әуе және теміржол байланысы бойынша ең жақсы қызмет көрсететін пункт. Кимперден Парижге (4 сағат) және Францияның басқа да аймақтарына жоғары жылдамдықты пойыздар қатынайды. Кимпер әуежайы Дуарнезден таксимен шамамен 20 минуттық қашықтықта, Парижге рейстері бар. Брест әуежайы Париж мен Лионға, сондай-ақ Англияның Бирмингем және Саутгемптон қалаларына, басқа да бағыттарға қатынайды. Дуарнезге теңіз жолымен де жетуге болады, бірақ тұрақты жолаушылар тасымалы жоқ. Плимут пен Роскофф арасында паром қызметі істейді, Роскофф Дуарнезден жолмен екі сағатқа жуық қашықтықта. Жеке қайықпен келген туристер үшін Дуарнезде тоқтау орындары бар. Кимпер мен Дуарнез арасында тұрақты автобус қатынайды, саяхат шамамен 35 минуттық уақыт алады. Дуарнезде бірнеше қалалық автобус маршруты бар.
Douarnenez is about five and a half hours' drive from Paris via Rennes, Lorient and Quimper. Quimper is the best served destination for air and rail connections to the region. From Quimper, there are high speed trains to Paris (4 hours) and to other parts of France. Quimper airport, about 20 minutes by taxi from Douarnenez, has flights to Paris. Brest airport connects to Paris and Lyon, as well as to Birmingham and Southampton, England, and other destinations. Douarnenez may be reached by sea although there are no regular passenger services. A ferry service operates between Plymouth and Roscoff, the latter less than two hours from Douarnenez by road. Visitors arriving by pleasure boat will find berthing facilities in Douarnenez. Regular coach service is available between Quimper and Douarnenez, taking about 35 minutes. Douarnenez has a number of municipal bus routes.
Көрікті жерлер
Дуарнезге барудың бір жолы – Сардина жолы немесе Chemin de la Sardine. Екіншісі – қала бойынша жүргізілетін экскурсиялық саяхат, онда маршруттың маңызды нүктелерінде орналасқан 19 тақта (француз, ағылшын және бретон тілдерінде) қаланың тарихын және сардина саудасымен тығыз байланысын түсіндіреді. Жазда Дуарнезден шығанақ бойынша қайық саяхаттары ұйымдастырылады, олар солтүстік жағалаудағы теңіз үңгірлерінің көрінісін ұсынады. Үңгірлерді көргісі келетіндер Крозоннан шағын қайықтармен саяхаттап, үңгірлердің ішіне кіре алады. Төмен су кезінде Тристан аралына жаяу өтуге болады, ол қазір көбінесе жұртшылыққа ашық. Аралда порт, маяк, қоршалған бақ, жеміс бақшасы және өнер галереясы бар.
One way to visit Douarnenez is to follow the Sardine Route or Chemin de la Sardine. The latter is a guided walk through the town, where 19 panels (in French, English and Breton) at key points along the route explain its history and special connection with the sardine trade. In the summer, boat trips from Douarnenez travel around the bay with views of the sea caves on the north coast. Visitors to the caves can take one of the trips from Crozon by small boats that take tourists inside the caves. At low tide, it is possible to walk across to Tristan Island which is now increasingly open to the public. The island has a harbour, a lighthouse, a walled garden, an orchard and an art gallery.
Қоршаған аумақ
Батысқа қарай Pointe du Raz және солтүстікке қарай Crozon-ға дейін созылатын жағалауды жаяу аралау арқылы көруге болады. Белгіленген жаяу жолдар келушілерді теңізді көре алатын жартасты шағын шығанақтар мен төбелерге жеткізеді. Дуарнездің шығысында көптеген ұзын, құмды жағажайлар орналасқан. Дуарнезден бірнеше шақырым қашықтықтағы Локронан ерекше танымал орын, ол сақталған Бретон ауылы және көптеген ескерткіштері бар. Сонымен қатар, тарихи қала Кимперде тарихи ғимараттар, тар көшелер, фарфор фабрикалары және қала орталығының қарбаласы бар.
The coast, stretching westwards to the Pointe du Raz and northwards to Crozon, is best visited on foot. Signposted footpaths lead visitors to all the rocky inlets and headlands, providing sea views. A number of long, sandy beaches are located to the east of Douarnenez. A particularly popular spot is Locronan, a few kilometres from Douarnenez, which is a well preserved Breton village with a number of monuments. In addition, the historic city of Quimper has historic buildings, narrow streets, porcelain factories, and the bustle of the city centre.
Климат
Дуарнездің климаты жұмсақ, бірақ жаңбырлы. Басты желдер оңтүстік-батыстан соғады, осының салдарынан, әсіресе қыс айларында, көбінесе жеңіл жаңбыр жауады. Жаз айларында ауа құрғақ болады, орташа температура шамамен және кейде одан да жоғарылайды. Қыста аяз сирек түседі және қар жаумайды дерлік. Осы себепті, саябақтар мен бақшаларда пальма ағаштары өсіріледі. Ақпан және наурыз айларында мимоза ағаштары толық гүл жарады. Көктемде әсіресе күшті толқындар болады. Атлантика мұхитынан соққан желдер кейде дауылдық күшке жетеді. Толық мәліметтер, соның ішінде бұрынғы орташа көрсеткіштер Météo France-тан алуға болады.
Douarnenez enjoys a mild, if rather wet climate. The prevailing winds are from the south west, bringing fairly frequent periods of light rain, particularly in the winter months. The summer months are much drier, with temperatures averaging about and sometimes climbing above It rarely freezes in winter and there is practically no snow. As a result, palm trees have been cultivated in parks and gardens. In February and March, mimosa trees are in full bloom. There are strong tides, particularly in the spring. Winds blowing in from the Atlantic occasionally reach gale force. Details, including past averages, are available from Météo France.
Бретон тілі
2004 жылғы 22 желтоқсанда қалалық кеңес «Я д’ар брезонег» хартасына қосылу туралы шешім қабылдады. 2008 жылғы 8 ақпанда муниципалитет хартаның «2-деңгей» белгісін алды. 2017 оқу жылының басында 134 оқушы мемлекеттік екі тілді оқыту бағдарламасына қабылданды (муниципалитеттегі бастауыш сыныпқа баратын балалардың 11,4 пайызы).
Adhesion to the Ya d'ar brezhoneg charter was voted by the City Council on 22 December 2004. On 8 February 2008 the municipality received the label of "level 2" of the charter. At the start of the 2017 school year , 134 pupils were enrolled in the public bilingual stream (11.4% of children in the municipality enrolled in primary school).