Кіріспе
Grianán Ailigh), кейде Гриан Эли немесе Гриан Форт деп ағылшынша аталады, ол Ирландияның Донегал округіне қарасты Инишовендегі биік Гриан тауының басындағы дөңес. Негізгі құрылым - бұл тас рингфорт, оны біздің заманымыздың VI немесе VII ғасырында Солтүстік Уи Неилл тұрғызған деп санайды; бірақ бұл сайттың форт салынғанға дейін қолданыста болғандығы туралы деректер бар. Ол Айлех корольдігінің ордасы және Гелл Ирландиясының патшалық орындарының бірі ретінде анықталды. Қабырға қалың және биік. Оның ішінде баспалдақпен байланыстырылған үш терраса және екі ұзын өткел бар. Бастапқыда қамалдың ішінде ғимараттар болған. Оның сыртында құдық пен күмбездің қалдықтары бар. 12 ғасырда Айлек патшалығы соғысқа ұшырап, Норманның басып алуынан көп жерінен айырылды. Ирланд әдебиеттеріне сәйкес, рингфортты 1101 жылы Мюнстер патшасы Мюрчертак Уа Бриан негізінен жойды. Тони Нюгенттің айтуынша, Гриананды Генри VIII кезінде басталған және 1829 жылы Католик азаттықпен аяқталған католиктерге қарсы діни қуғын-сүргін кезінде де массалық жартас ретінде қолданған. 1870 жылы күрделі қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Бүгінде бұл жер ұлттық ескерткіш ретінде қорғалып, туристерді қызықтыратын жер болып табылады.
The Grianan of Aileach (,/g//r//iː//n//ə//n// //ə//v// /'/æ//l//j//ə//(//x//)/// GREEnən əv ALyə(kh); Grianán Ailigh ), sometimes anglicised as Greenan Ely or Greenan Fort, is a hillfort atop the high Greenan Mountain at Inishowen in County Donegal, Ireland. The main structure is a stone ringfort, thought to have been built by the Northern Uí Néill, in the sixth or seventh century CE; although there is evidence that the site had been in use before the fort was built. It has been identified as the seat of the Kingdom of Ailech and one of the royal sites of Gaelic Ireland. The wall is about thick and high. Inside it has three terraces, which are linked by steps, and two long passages within it. Originally, there would have been buildings inside the ringfort. Just outside it are the remains of a well and a tumulus. By the 12th century, the Kingdom of Ailech had become embattled and lost a fair amount of territory to the invading Normans. According to Irish literature, the ringfort was mostly destroyed by Muirchertach Ua Briain, King of Munster, in 1101. According to Tony Nugent, the Grianan was also used as a Mass rock during the anti Catholic religious persecution that began under Henry VIII and ended only with Catholic Emancipation in 1829. Substantial restoration work was carried out in 1870. Today, the site is protected as a national monument and is a tourist attraction.
Сипаттама және түсіндіру
Грианан - бұл Суилли және Фойл көлдерінің жоғарғы ағысының арасында орналасқан шағын дөңес тобының батыс шетінде орналасқан. Төбе салыстырмалы түрде биік болмаса да, оның басында көршілес Лондондерри, Донегал және Тайрон округтері орналасқан. Ол Инишовен түбегінің шетінде, Дерридің шіркеулік жерінен солтүстік-батыста орналасқан. Бұл жерлердің тарихы бір-бірімен тығыз байланысты. Айлехтің Гриананы туралы көптеген аңыздар мен тарихи материалдар бар. Ирландиялық жылнамаларда оның 1101 жылы жойылғандығы жазылған. Таудағы басты ескерткіш - XIX ғасырда қалпына келтірілген, бірақ бәлкім, VIII ғасырда салынған тас кашель. Саммит елді мекен ретінде қолданылуы әлдеқайда ертеректе басталған болуы мүмкін. Грианандағы күмбез неолит дәуірінен бастау алған болуы мүмкін. Кашельдің маңында 19 ғасырдың басында жабық құдық табылған. Ирландиялық антиквари Джордж Петри 1830 жылдары алғаш рет Айлечтің Грианнаны зерттеді. Бұл кезде кашель жай қираған күйде қалды. Ол төбе мен ескерткіштің сипаттамасын береді. Таудың шығыс жаққа көтерілуі біртіндеп, бірақ шыңның ішінде дөңгелек пішінде аяқталады. Ежелгі жол табиғи таудың екі қыртысы арасынан басталып, тау басына жетеді. Кашельді үш концентрикалық қамал қоршап тұрды. Петридің айтуынша, осы типтегі басқа ескерткіштер сияқты, бүкіл төбе көптеген басқа қамалдармен қоршалған болуы мүмкін. Бұған ешқандай физикалық немесе тарихи дәлел жоқ. Қалған қамалдар топырақ пен таспен жасалған және дөңестің табиғи пішінін, түзу емес дөңгелек үлгімен ұстанады. Олар бір-бірінің үстіне көтеріліп, тегістелген террасалар жасайды. Төбедегі дөңестің сыртқы шеңберіндегі дөңгелектің ішкі жағында шамамен , екінші жағында шамамен және үшінші жағында шамамен бар. Қазіргі уақытта ішкі жағалау өте төмен, тозған және шөппен қапталған, бірақ оның бүкіл контурында ізденуге болады. Қалған екі банк те осындай жағдайда, бірақ ұзақ бөлімдер үшін олардың ізін табу мүмкін емес. Ішкі қамал мен кашельдің арасында жолдың ені азаяды және оңға біршама бұрылады. Бұл "жолды" екі жағынан да қабырғалар бекітіп бекіткен. Зерттеу кезінде осы қабырғалардың негіздері ғана қалды. Петридің жер бедерінің картасында кіреберіске дейін алып баратын тас сызығы көрсетілген. Олар қазір жоқ. Кашельдің қираған жерлері диаметрі 1,5 м2 аумақты қоршап тұрған дөңгелек қабырға ретінде сипатталады. Қабырғаның биіктігі және ені шамамен 2 м-ден 2 м-ге дейін өзгерді. Петридің айтуынша, ол бастапқыда екі-төрт есе жоғары болған. қабырғаның ішкі жағында қалыңдығы террасалардың болуына байланысты болды. Террасаға кіреберіс қақпасының екі жағында баспалдақпен жетуге болады. Құлаған тас басқа баспалдақтарды да жауып тастаған. Петридің айтуынша, қабырғаның басына шығып тұрған үш-төрт осындай терраса болған. Есік қақпасының екі жағында қабырғаның ішінде "галереялар" бар. Олардың нақты мақсаты белгісіз және олар кіреберіспен байланыспайды. Бұл екі қабырғалық жол, біреуі оңтүстікке, екіншісі солтүстік-шығысқа қарай қақпаға қарай жүреді, бірақ қысқа тоқталады. Оңтүстік өткелдің солтүстік шетінде оның батыс қабырғасында кішкентай ойыс бар. Солтүстік өткелдің оңтүстік шетінде орындық тасы бар. Қазіргі дөңес қамалы 1874-1878 жылдардағы қалпына келтіруден кейін едәуір өзгерді, бірақ ескі құрылыстың көп бөлігі сақталып қалды. Қайта қалпына келтіру кезінде құлап қалған қамалдың түпнұсқалық құрғақ тас тас қабырғасының бөліктері сақталғаны анықталды. Жұмысшылар қашалды қимылсыз қалдырған жерлерін ыстық ыстықпен таңбалап, құлаған тасты осы іргетасқа салу үшін пайдаланды. Олар бұл тастарды "Мердок О'Брайен патша 1101 жылы алып тастаған" тастар орнына сол аймақтан басқа тастармен толықтырды. Кашельдің ішкі диаметрі солтүстікке қарай оңтүстікке және шығысқа қарай батысқа қарай 23,6 метр. Кіреберіс есігінің ұзындығы, ені және биіктігі метр. Қалпына келтіру жұмыстары жүргізілгенге дейін қақпаның кіреберісі өз орнында болған жоқ. Ол кең және биік болды. Ол фортқа шығыстан кіреді. Кіреберіс жолдың екі жағындағы кішкене ойықтар толтырылған. Олар есік қақпасының екі жапырағын қабырғаға қарсы қаптап, бір-біріне жақындататын. Ішкі бөлме үш террасадан тұрады, оларға жоғарыда аталған баспалдақтар арқылы кіруге болады. Сыртқы қабырғасы құрғақ тастан жасалған. Есік қақпасының екі жағында қабырғаның ішінде "галереялар" бар. Олардың нақты мақсаты белгісіз және олар кіреберіспен байланыспайды. Бұл екі қабырғалық жол, біреуі оңтүстікке, екіншісі солтүстік-шы...
Қайта құру
1835 және 1874 жылдар аралығында дөңес қамал Дерридің Уолтер Бернардтың басқаруымен қайта құру кезеңінен өтті. Бернардтың құрылысына дейін ескерткіштің негізгі қабатының дәлелі ғана болды, ал басқа бөлшектер әлі де бар, олар "жөн ғана қираған" деп сипатталды. Ең жақсы сақталған қабырғалардың биіктігі шамамен 6 фут, ал айқын батер бар және Керридегі Стаиг форты сияқты ішкі жағына қарай еңкейген. Осыдан Бернард дизайн мен масштаб бойынша басқа ескерткішке назар аударатынын қорытындылады: Ирландиядағы Керри округіне жататын Стейги форты - ескерткіштің сәулеті. Бұл оны бастапқы сайттың орналасқан аймағы емес, Керри округіне жататын архитектураға негізделген кашельді қайта құруға итермеледі, ол Донегал округі болды. Бернардтың қайта құруы сайтқа әсер етті, өйткені бұл қазіргі заманғы қайта құру. Қайта құрудың салдарынан инженерлік саланың нашар және шикілігі төмен болды, қайта құрудан 30 жыл өткеннен кейін мемлекеттік қамқорлыққа алынғаннан кейін сайт қирап қалды. Кейінгі тергеу аяқталғаннан кейін, қайта құру кезінде Бернардтың өзі қолданатын сапалы тастың жеткіліксіздігі байқалды. Мемлекет құрылысты жақсартудың жалғыз жолы - Бернардтың үстінен салып қойған құрылысын жақсарту. Бұл дегеніміз, сәулет және біз көріп отырған нәрсе Бернардтың Аилектің Гриананның Керридегі Стаиг фортын қарап жатқан кездегі тұжырымдарынан қандай көрінгені туралы екінші қол есебінен шыққан.
Морфология
Аилхтың Грианны, оның кеңінен сипатталуы бойынша, сақиналық қамал. Нақтырақ айтқанда, бұл көп қабатты кашельдік қырат. Сақиналы фортты, әдетте, дөңгелек, банкі мен арықпен немесе жай ғана тас қамалмен қоршалған кеңістік ретінде сипаттауға болады. Қазық әдетте сонда қазылған материалды қазғаннан кейін қазылған материалды қазғаннан кейін салынады. Сақиналы бекіністердің көлемі мен стилі әр түрлі. Айтпақшы, Aileach сияқты қорғанысты үлгілерде қорғаныс аймағы қоршаудың өзінен әлдеқайда үлкен аумақты алып жатыр. Мэтью Стоут бұл құрылыстарды салған адамдардың дөңгелек формацияны таңдауының көптеген мысалдарын келтіреді. Біріншіден, олардың стратегиялық артықшылықтары болды. Дөңгелек сайттар айналадағы аумақтың кең перспективасын қамтамасыз етті және салынған жағалауға қатысты ең үлкен аумақты қоршауға мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ, тағы да көбірек метафизикалық теорияларды ойлап тапты. Оның пікірінше, дөңгелек формация осы жерді және оның тұрғындарын ата-бабаларының дөңгелек қабірлерімен байланыстырған. Ирландияның барлық қыраттарының үштен бірінде үйінділер немесе қамалдар бар. Аилек те бұған ерекшеленбейді. Оның айтуынша, бұрыштарда зұлым рухтар тұратындықтан, дөңгелек пішінге көбірек көңіл бөлінген. Ол бұл пікірлерін этнографиялық салыстыруларға негіздеген. Рингфорттарда әртүрлі дәрежедегі бай отбасылар тұратын, сондықтан олардың кейбіреулері басқаларына қарағанда таңғажайып. Рингфорттар әдетте басым немесе командалық орындарда болмайды. Бұған тек қана жоғарғы жерлер мекендеуге қолайлы болатын, су бұзылуы нашар аймақтарда салынған сақиналы қамалдар ғана ерекшелік болып табылады. Рафтри үш ескерткішті атады, оларды рингфорт немесе дөңес форт деп жіктеу қиын: Каирцивен; Карейг Айль; және Лауг Гур. Олардың орналасқан жерлері табиғи қорғаныс аймақтары болса да, олар онда су бұру мақсатында салынған болуы мүмкін. Ғимараттардың өздері әскери немесе қорғаныс емес. Олар, әрине, отбасылық шаруашылықтар болған. Тау бекіністерінің ерекшелігі - қорғаныс сипаты. Сондықтан дөңес бекіністер шеңберлі бекіністердің кіші санаты ретінде олардың орналасуы мен құрылыс стилімен анықталады. Hillfort құрамына үлкен төбе аймақтары кіреді, онда саммит бір (біркелкі) немесе бірнеше қамалмен (көпкелкі) жер немесе таспен қоршалған. Оның жақсы мысалы - Инишмордағы Дун Энгс. Оның қорғаныс сипаты, форттың құрылымынан тыс жерде жерге отырғызылған, шева де фриз деп аталатын тас плиталар жүйесіне байланысты. Аилхтың Гриананы, кіріспе бөлімде сипатталғандай, үш қоршаумен қоршалған, сондықтан ол триваллат. Рингфорттардың нақты тұрғын алаңы ескерткіштің жалпы аумағының 60% -дан азын құрайды. Сол кездегі заңдардағы трактаттарда патшаның басты тұрағы бір қабырғалы қорған болған деп жазылған. Сайттың қорғанысын оның функционалдық аумағын сәйкесінше ұлғайтпай ұлғайту қорғаныстың үлкен қажеттілігін немесе мәртебені көрсетуді көрсетеді. Сондықтан екі қамал (биваль) бар сақиналы қамал мәртебелі символ болып табылады. Грианандағы сияқты тривалл дөңес бекіністерінің сирек болуы оның тұрғындарының маңыздылығы мен мәртебесін, керісінше қорғаныс қажеттілігін көрсетеді. Стоут олардың қорғаныс құрылымдары ретінде практикалық емес екендігіне байланысты олардың символикалық маңыздылығын көрсету үшін бірнеше мысал келтіреді. Жалпы алғанда, олар малдың адасып кетуін болдырмау және жабайы аңдардан қорғау үшін қоршаулардан басқа ештеңе емес еді. Қоршау құралы ретінде олар пайдасыз болды. Олар малдың шабуылдарын болдырмау үшін салынған. Бұл жағдай Аилектің Гриананымен байланысты болмауы мүмкін. Қабырғалар салынған бастапқы құрылым енді жоқ болса да, Аилектің кашельі, айтарлықтай болса да, қорғаныс функциясы аз болғандықтан, патшалық биліктің символы ретінде салынған. Тас құрылымдар мәңгілік және қозғалмайтын болып көрінеді. Кашель қорғаныс үшін емес, панорамалық көрініс үшін осы жерде салынған. Бұл қорғанның көрнекті мәнін қорғаныс террасаларынан патшалық билік пен ықпалдың қоршауына айналдыру ретінде қарастыруға болады. Таулы қамалдар бүкіл Батыс Еуропаға белгілі, бірақ Ирландияның таулы қамалдары жақсы дамымаған және ешқашан континенталды Еуропа мен Ұлыбританияның келт оппидасы деп аталатын стандартқа қол жеткізбеген. Олардың көлемі әртүрлі, бірақ олар бір отбасылық емес, көпбалалы тұрғын үйлер. Кашельдер (тастан салынған сақиналы форттар) топырақтан жасалған үлгілерге қарағанда әлдеқайда кішірек бо...
While the original structure for which the ramparts were built does not exist any more, the cashel of Aileach, while formidable, was probably designed with less of a defensive function in mind but rather it was built as a symbol of royal power. Stone structures appear both eternal and immovable. The cashel was built on this site for the panoramic view rather than for defence. This could be seen as changing the visual emphasis of the ramparts from being defensive terraces to enclosures of royal power and influence. Hillforts are known throughout western Europe but Irish hillforts were not as well developed and never attained the standard of the so called Celtic Oppida of Continental Europe and Britain. They vary in size but are of a communal rather than single family residence. Cashels (stone built ringforts) tend to be much smaller than earthen examples. The average earthen ringfort has an internal diameter of 22 metres in south Donegal; cashels in the same area have an average internal diameter of 20 metres. The Grianán of Aileach, with an average internal diameter of 23.4 metres is larger than the latter and therefore this must be an indication of the wealth and importance of its inhabitants and perhaps it is also an indication of the size of its occupant population. Lacy suggests that the innovative nature of the stone fort of Aileach must have been an unusual site when it was first constructed. The names Garvan, Frigru/ Rigriu are found in many Irish authorities to be the names of the builders of Aileach. These characters are linked to the Formorians and therefore may be nothing more than mythological creations. Lacy believes that the builder may have been Áed Oirdnide, the victor at the battle of Cloíteach.
Хронологиясы
Көптеген сақиналы қамалдар ерте христиан дәуірінен басталған деп кеңінен танылған. Рингфордтардағы табылған заттарға әдетте бірінші мыңжылдықтың екінші жартысына жататын заттар жатады: жергілікті балшықты пайдаланатын және безендірілген немесе безендірілмеген "Souterrain Ware" деп аталатын қолмен жасалған, бөгет пішінді қыш ыдыс; шыны бұрандалар; сүйек, қола және темір шұңқырлар; сүйек және металл бұйымдары. Доктор Бернард кашельдің ішкі бөлігін қазу кезінде тапқан артефактілер жоғарыда аталған типтік заттар тізіміне сәйкес келеді. Расында да, жақында жарық көрген бір басылымда Брайан Лейси оның осы кезеңге сәйкес келетін құрылысының нақты күнін келтіреді. Ол Айлек - ежелгі белгілі бір жердің атауы, сондай-ақ Инис Эогианның Cenél nEógain 'атамекені' патшалығының атауы, қазір Лондондерри графтығындағы Элаг Мор немесе Элагмор (Айлек Мор) деп аталатын жерден алынған деп айтады. 789 жылы Клоитех шайқасында Cenél nEógain солтүстік Уи Неиллдің бүкіл патшалығын толық бақылауға алғаннан кейін, табысты патшалар Гриананға көшіп, оны бұрыннан бар болған таулы бекіністің ішінде сол командалық көріністен көрінетін барлық ландшафттың жаңа игеруінің бейнелі символы ретінде салды. Стоут Ирландияның сақиналық бекіністерінің көпшілігі біздің заманымыздың VII ғасырының басынан бастап IX ғасырдың соңына дейін үш жүз жыл ішінде салынған және салынған деген қорытындыға келеді. Лейси Айлехта 789 жылдан 1050 жылға дейін солтүстік Уи Неилл әулеті өмір сүрген деген қорытындыға келеді. Бұл Ирландияның көптеген жергілікті патшалары викингтер құрған қалаларға немесе маңызды шіркеулік орындарға көшіп барған кезең еді. Бұл уақытта викингтер орнатып қойған үлгі бойынша қалалар ретінде жұмыс істеген сияқты.
Тарату
Тау бекіністерінің морфологиясына сүйене отырып, Рафтери Ирландияда қырық тау бекінісі бар деп есептейді. Алайда Лейсидің айтуынша, Ирландияда әлі елу қамал бар. Көп қабатты қыраттар елдің батысы мен оңтүстігінде ғана болуы мүмкін, ал бір қабатты форттар солтүстік пен шығыста кездеседі. Грианн Аилек осы үлгіге ерекшелік ретінде қарастырылады. Рафтери бұл қарапайым бөлуді одан әрі зерттеу мен табудан кейін бұдан да бүктелген болуы мүмкін деп болжайды. Жалпы, рингфорттардың таралуы әлдеқайда кең, бірақ біз әлі күнге дейін сақталғандардың нақты санын білуден алыспыз. Рингфорт үлестірімі тегіс емес. Рингфорттың тығыздығы төмен аймақтар қарқынды өңделген, жоғары нормаланған аймақтарға сәйкес келеді. Соңғы сегіз ғасырлық егістік кезінде көптеген сақиналы бекіністер жойылған деп болжанады. Осыған байланысты Stout Ирландияда 45 119 ринг-форт бар екенін айтады, олардың 41% 1995 жылдың наурызына дейін анықталды. Жалпы Ирландияның орташа тығыздығы 0,55 шаршы километр. Тығыздық Донегал, Килдэр және Дублинде 0,20/км2-ден төмен, Роскоммон, Лимерик және Слайгода 1,0/км2-ден жоғары. Ең тығыз орналасқан аймақтар - солтүстік Мунстер, шығыс Коннаут/солтүстік-батыс Лайнстер және шығыс Ольстер. Халық тығыздығы төмен аймақтар солтүстік-батыстағы Ольстерде және Лейнстердің көп бөлігінде орналасқан. Донегал - рингфорт концентрациясы төмен аймақ. Сондықтан бұл аймақта Айлехтің көлемі мен ауқымындағы дөңес қалмақ табу өте сирек. Солтүстік-Батыс Ольстердің барлық сағаларының тығыздығы шаршы километрге 0,16 құрайды. Солтүстік-батыс Ольстер барлық Донегал және Лондондерри мен Тайронның батыс бөліктерін қамтиды. Дерривег, Синий Стакс, Слив Лига және Инишовен аймақтарында ринг-форттар жоқ. Ринг-көсемдер Лондондерри мен Тайронның ұқсас биік аймақтарында, соның ішінде Сперрин тауларында және Ро өзенінің батысында сирек кездеседі. Бұл аймақтарда жаппай батпақтар мен жұқа тау жыныстары болғандықтан, олар аз қоныстанған. Оңтүстік-батыстағы Донегал сияқты қоныстар болды. Ринг-форттар Дерривег тауларының шығыс беткейлерінде, Роу өзені аңғарында және Морн өзені алабында кездеседі. Кейбір ерте христиандық қоныстар болса да, аймақтар тұтастай алғанда, Моурн және Фойл өзендерінің аңғарлары ауыл шаруашылығына өте қолайлы болғанына қарамастан, рингфорттармен салыстырмалы түрде аз қоныстанған. Жер асты қоныстарының басқа түрлері де аймақта аз таралған, бірақ бірнеше жер асты қоныстары табылған. Солтүстік-батыс Ольстер ерте христиан дәуірі бойы халық тығыздығы төмен болды. Барретт Донегалдың оңтүстігіндегі қорғандарды тексерді. Ол Глен-Хедтен Лох-Экске дейін және округ шекарасынан оңтүстікке қарай Бундоранға дейінгі аймақта 124 қорғанды анықтады. Отыз екі рингфорт кашельді, ал 15% бивалатты. Қақпаны салушылар 30 метрден төмен жерді қолданбай, 30 мен 60 метр аралығында жерді таңдады. Топырақ сапасы елдi мекендер тығыздығының басты анықтауышы болып табылады. Қоңыр топырақ пен сұр қоңыр подзольді топырақтар Донегал шығанағының батысындағы жерлердің шоғырлануын түсіндіреді. Сент-Джонс түбегіндегі қоңыр топырақ пен подзольдік топырақтар да көп жерлерді өзіне тартты. Діни орындардың орналасуы, негізінен, рингфорттармен сәйкес келеді.
Функция
Тау бекіністерінің қызметін түсіндіретін теориялар олардың қорғаныс орындары ретінде қолданылуынан бастап салтанатты қоршауларға дейін. Аилектің Гриани осы екі мақсатқа да, одан да көп функцияларға да қызмет еткен болуы мүмкін. XIX ғасырдағы бірқатар жазушылар Птолемейдің Ирландия картасында Регия (немесе патшалық орын) деп белгіленген екі орынның бірі Гриананмен сәйкестендірілуі мүмкін деп болжады. Бұл жердің өзі ежелгі. Кейбір ерте мәтіндерде Айлек Ирландиядағы ең көне ғимарат ретінде бейнеленеді. Бұл қамалдың қызметін анықтаудың ең жақсы жолы оның атын анықтау. Грианн Аилектің орны өзінің ұзақ тарихында көптеген атаулармен белгілі болды: Аилек; Аилек Нейд; Аилек Фригринн, Аилек Имчелл; Грианн Аилих және Корольдер Аилек. Айлек сөзі ұзақ уақытқа созылған, ол Ирландия мен Шотландияда кездеседі. Петри мен Лейси екеуі де бұл ескі ирланд тіліндегі "Айл" сөзінен алынған қосымша сөзден шыққан деп болжайды, бұл жартас, тас немесе тас тас дегенді білдіреді. Лейсидің айтуынша, сондықтан Айлек - тас немесе тас орын дегенді білдіреді. Петри бұдан да әрі қарай бұл сөздің "тастан жасалған үй" немесе "тұрғын үй" деген мағынаны білдіретінін айтады. Осыған ұқсас, Лейси сөздің этимологиясы "Али Теах" деген сөзден шыққан болуы мүмкін деп болжайды. Алайда, Лейсидің негізгі аудармасы, бастапқыда хронология бөлімінде айтылған Аилек Морда шыққан Аилек атауынан кейін, сенімдірек болып көрінеді. Атауы сол аймақтың жартасты табиғатынан шыққан болуы мүмкін немесе тас кашельдің өзін сипаттау болып табылады. Грианан деген сөздің мағынасы - күн сәулесі жауған жер. Ертедегі ирландтар оны көзқараспен орынды білдіретін орын деп түсіндірді. Бұл сөз осы жерде талқыланып жатқан Гриананды сипаттау үшін қолданылған болса керек. Бұрынғы теория бойынша, бұл сөз "күн ғибадатханасы" дегенді білдіреді. Бұл теория дәлелденген жоқ. Бұл сөз әрқашан бейнелі мағынада, яғни мәртебелі үйді немесе сарайды білдіретінін көрсететін көптеген дәлелдер бар. Мүмкін, егер осы мағынада түсіндірсек, бұл патшаның алдында болған адам әрқашан күн сәулелі жерде болады дегенді білдіреді. Есімнің этимологиялық тұрғыдан бөлінуінен шығатын ең жақсы қорытынды - бұл "Күндіз көрініс тасты сарай" дегенді білдіреді. Тарихи кезеңде, VI ғасырдың ортасынан бастап, Айлехтің Грианнаны әрқашан солтүстік Уи Ниллдің астанасы ретінде қарастырылады, бұл династия Тоғыз Баудың Ниаллдан тараған. Ол XII ғасырға дейін солай болды. Алайда, 1050 жылы жойылғандықтан, ол елорданың атауы ғана болды. Бұл жерде Аилек патшалары өздерінің тұсауын кию рәсімдерін өткізген. Патрик қамалға батасын беріп, сол жерде көптеген патшалар мен дін қызметкерлерінің пайда болатынын алдын ала айтқан бейнелі тас қалдырған. Бұл тас қамалдан табылмады. Дерридегі Белмонт Хаус мектебінде сақталған, Сент-Клумб тасы деп аталатын тастың тұсаукесер тасы деп есептеледі. Тастың бір жағында екі метрлік екі аяқ белгісі ойылып салынған. Алайда бұл пікірді растайтын дәлел жоқ. Грианн Аилх солтүстік-батыстағы Донгельдің зайырлы орталығы болды, ал Дерридегі шіркеулік қоныс діни орталық болды. Олар бірлесіп аймақтың саяси орталығы ретінде қызмет етті. Аилектің саяси және стратегиялық маңызы соншалық болды, ол өзінің өмір сүрген кезінде кем дегенде үш рет шабуылға ұшыраған. 674 жылы Ирландия патшасы Финснехта Фледах қалмақты қиратты. Мүмкін, бұл қашалды салуға дейін осы жерде тұрған бұрынғы төбе бекінісі шығар. 937 жылы Мюрчертач мак Неиллдің тұсында викингтер бұл жерді қиратты. Бұл кезеңде викингтер Лох-Свилли мен Лох-Фойлға қоныстанған. 1006 жылы Брайан Бору, Cenel Conail және Cenel Eogain аумақтары арқылы жүріп, Айлехке келген болуы мүмкін. 1101 жылы Мюнстердің тағы бір патшасы Мюрчертак Уа Бриан Инишовенге келді, ол аймақты тонап, талқандады. Ол 1088 жылы Домнал Уа Локланның Кинкораны қиратып, қиратуына кек алу үшін Айлектен Грианды жойды. Бұл ерекше төбе бекінісінің негізгі қызметі патшалық астана болған кезде, Ирландиядағы жалпы ринг-бектер einzelhöfe деп аталатын жалпы еуропалық қоныстану үлгісінің жергілікті нұсқасы ретінде жұмыс істеді: шашыраңқы жеке шаруа қожалықтары. Алайда, қыраттар жеке отбасылық емес, қоғамдық маңызы бар. Кейбір рингфорттар өмір бойы тек мал қоралары ретінде немесе үй шаруашылығының ешқандай функциясы жоқ болған болуы мүмкін. Алайхтың патшалық бекініс ретінде қызмет етуін тоқтатқаннан кейін немесе сол кезде қолданылғандығы күмәнді. Кіреберіс малға өте төмен және тар. Кіреберісінің тарлығы қорға...