Франсис Генри Уолш: Оңтүстік Австралияның премьер-министрі

Кіріспе

Австралия саяхатшысы
австралиялық саяхатшы

Фрэнсис Генри Уолш (6 шілде 1897 – 18 мамыр 1968) – 1965 жылдың 10 наурызынан 1967 жылдың 1 маусымына дейін Оңтүстік Австралияның 34-ші премьер-министрі болды, Австралия Еңбек партиясының Оңтүстік Австралия бөлімшесін өкілдік етті.

Ерте өмір

Сегіз баланың бірі болған Уолш Оңтүстік Австралияның О'Халлоран төбесінде ирландтық католик отбасында дүниеге келді. Christian Brothers колледжінде білім алғаннан кейін, Уолш он бес жасында мектепті тастап, тас қалаушы болып жұмыс істеді, бұл оның кәсіби одақ қозғалысына деген қызығушылығын тудырды. Уолш Оңтүстік Австралия тас қалаушылар қоғамының және ұлттық тас қалаушылар ұйымының президенті, сондай-ақ Оңтүстік Австралия Біріккен сауда және еңбек кеңесінің мүшесі болып қызмет етті. Осының ішінде тас қалаушы ретінде жұмысын жалғастырып, 1925 жылдың 29 желтоқсанында үйленді.

Парламент

1938 жылғы штаттық сайлауда Уолш алғаш рет Митчамның консервативті бекінісінде Еңбек партиясынан бақ сынады. Либералдық және Ауылдық Лиганың (LCL) өкіліне ұтылғанмен, жоғары лауазымдағы ALP өкілдеріне өте ұсыныс беріп, Гудвудтағы (1956 жылы Эдвардстаунмен алмастырылған) Еңбек партиясының сенімді мандатына ие болды. Уолш 1941 жылдың наурыз айында парламентке енді. Ұзақ жылдар бойы оппозиция жетекшісі болған Роберт Ричардс 1949 жылы зейнеткерлікке шыққанда, оның орынбасары Мик О'Халлоран жетекшілікке келді. Бұл лауазымға ешкімнің ниеті болмағандықтан Уолш оның орынбасары болып сайланды. Оңтүстік Австралияда Еңбек партиясы 1933 жылдан бері оппозицияда болды. Сэр Томас Плейфорд басқаратын LCL Оңтүстік Австралияны экономикалық өркендеу кезеңінде басқарды және «Плеймандер» деп аталатын сайлау жүйесіндегі теңсіздік арқасында билікті сақтап қалды, онда ауылдық аймақтар заң шығарушы органда пропорционалсыз түрде көп өкілдік етті. Осы кезде Оңтүстік Австралияның көптеген Еңбек партиясы саясаткерлері билікті жеңу үмітін жоғалтқан және оппозиция жетекшісінің орынбасары лауазымын алғыссыз, аз төленетін жұмыс деп есептеді. 1955 жылы Еңбек партиясының жарылуынан кейін Уолш пен О'Халлоран католиктік Демократиялық Еңбек партиясына (DLP) қосылу туралы көптеген ұсыныстарды қабылдамады. Олардың қарсылығы DLP-нің Оңтүстік Австралия саясатында Виктория және Квинслендтегідей ықпалды болуына жол бермеді. 1960 жылы О'Халлоранның күрт қайтыс болуынан кейін Уолш Дон Данстанды аз айырылыммен жеңіп, Еңбек партиясының жетекшісі болып сайланды. Ол О'Халлоранның LCL-мен ынтымақтастықты қадағалауын, оларды сынаудан гөрі бағалауын жалғастырды және Плейфордпен достық қарым-қатынас сақтады, ол оған әкешелік сезіммен қарады. Дегенмен, Уолш LCL-дің үш онжылдық билігін аяқтауға белсенді күш жұмсады. «Плеймандер» жүйесі штаттық масштабтағы сайлау кампаниясын жүргізуді мүмкін етпейтінін білген ол LCL-дің шешімді округтеріне назар аударуға шешім қабылдады. Уолш 1962 жылы штаттық Еңбек партиясының жетекшісі ретінде алғашқы сайлауын өткізді. Екі партиялық дауыс беру бойынша Еңбек партиясы шешуші жеңіске жетіп, дауыстардың 54 пайызын алды. Австралияның басқа барлық аймақтарында бұл Еңбек партиясының толық жеңісіне жеткілікті болар еді. Алайда, «Плеймандер» жүйесіне байланысты Еңбек партиясы көпшілікке екі орын жетпейтін 19 орынды жеңіп алды. Биліктің тағдыры екі тәуелсіз саясаткердің қолында болды, олар сайлаудан кейін бір аптадан соң Плейфордты қолдады. Уолш губернатор сэр Эдрик Бастианнан оны премьер-министр етіп тағайындауды сұрады, өйткені ол халықтың басым көпшілігінің дауысын алғанын айтты. Бірақ бұл әрекет сәтті болмады. Дегенмен, бұл сайлау «Плеймандер» жүйесінің қаншалықты бұрмаланғанын көрсетті. Аделаида штат халқының үштен екі бөлігін құраса да, ауылдық аймақтың дауысы Аделаидадағы дауыстан екіден он есеге дейін құнды болды.

At the 1938 state election, Walsh first stood for Labor in the safe conservative electorate of Mitcham and while losing to the Liberal and Country League (LCL) member, impressed senior ALP figures sufficiently to gain endorsement for the safe Labor seat of Goodwood (replaced by Edwardstown in 1956). Walsh duly entered parliament in March 1941. When longtime Opposition Leader Robert Richards retired in 1949, his deputy, Mick O'Halloran, ascended as leader. Walsh was elected as his deputy when it became clear no one else wanted the job. Labor had by then been in opposition in South Australia since 1933. The LCL, led by Sir Thomas Playford, ruled South Australia through a time of strong economic development and held power thanks to an electoral malapportionment known as the Playmander, in which rural areas were significantly overrepresented in the legislature. By this time, many South Australian Labor politicians had despaired of ever winning power, and considered the Deputy Opposition Leader's post to be a thankless, low paying job. Following the split in the Labor Party in 1955, Walsh and O'Halloran resisted numerous overtures to join the heavily Catholic Democratic Labor Party (DLP). Their opposition ensured that the DLP did not attain the same influence in South Australian politics that it did in Victoria and Queensland. Following the sudden death of O'Halloran in 1960, Walsh was narrowly elected to the Labor leadership ahead of Don Dunstan. He followed O'Halloran's lead of preferring co operation with the LCL to criticizing them and maintained friendly relations with Playford, who treated him in a somewhat avuncular manner. However, Walsh made a concerted effort to end the LCL's three decade grip on power. Knowing that the Playmander made a traditional statewide campaign impossible, he decided to focus on targeting the LCL's marginal seats. Walsh fought his first election as state Labor leader in 1962. Labor won decisively on the two party vote, taking 54 percent of the vote. In nearly every other area of Australia, this would have been enough for a comprehensive Labor victory. However, due to the Playmander, Labor won 19 seats, two short of a majority. The balance of power rested with two independents, who threw their support behind Playford a week after the election. Walsh lobbied the Governor, Sir Edric Bastyan, to appoint him Premier instead, arguing that he had won a clear majority of the popular vote. It was to no avail. Nonetheless, the election showed just how distorted the Playmander had become. Even though Adelaide accounted for two thirds of the state's population, a country's vote was worth anywhere from two to 10 times a vote in Adelaide.

Премьер-министр

Еңбек партиясы 1965 жылғы сайлауда Плеймендерді жеңіп, алғашқы дауыс берудің 55 пайызын алды. Алайда, Плеймендердің күші соншалықты зор болды, Еңбек партиясы LCL-ге 18 орынға қарсы 21 орын ғана жеңіп алды, нәтижесінде тек екі орындық қағаз жүзіндегі аздық көбілікке ие болды. Көптеген басқа штаттарда Еңбек партиясының көрсеткіші үкімет құруға жеткілікті болар еді. 69 жас 330 күндік Уолш осылайша Премьер-министр болып тағайындалған ең қарт адам, сондай-ақ 32 жылдан бері Оңтүстік Австралияның алғашқы Еңбек партиясының Премьер-министрі және осы лауазымды атқарған алғашқы католик атанды. Ол сонымен қатар өзінің Қаржы министрі және Иммиграция министрі болып та қызмет етті. Уолш өзін тәжірибесіз үкіметтің басшысы ретінде тапты, себебі қазіргі АЛП парламентарийлерінің ешқайсысы бұрын министр болып қызмет етпеген. Бұл оған LCL-ді сынауға үйренген адамдарға жауапты министрлік портфельдерді сеніп тапсырудан басқа амал қалдырмады. Оның Премьер-министрлік мерзімі мемлекеттік білім беруге жұмсалатын қаражатты арттырумен және әлеуметтік көмек және аборигендер мәселелері саласындағы маңызды заңдарды қабылдаумен ерекшеленді, бірақ осы өзгерістердің көп бөлігін оның орынбасары және Бас прокуроры Дунстан басқарды – кабинет мүшелерінің ең жасы (ол 50 жасқа дейінгі жалғыз министр және 60 жасқа дейінгі үш министрдің бірі болды). Әлеуметтік консерватор Уолш мұндай реформалардың кейбіреулеріне жеке қарсы болған болуы мүмкін. Шындығында, ол Дунстанға деген наразылығы мен сенімсіздігін жасырмады; оның ең жақын серігі Суландыру министрі Дес Коркоран болды. Дегенмен, ол осыған қарамастан келісуге мәжбүр болды. Уолш бұқаралық ақпарат құралдарымен, әсіресе теледидармен қарым-қатынас жасауда ешқашан жайлы сезінбеді, ал Премьер-министр болып тағайындалуы бұл қиындықтарды одан әрі күшейтті. 1965 жылға дейін ол күрделі сөздерді дұрыс емес контексте қолдануымен танымал болды, ал оның сөздері көбінесе сөздердің жаңылысуымен толы болды. Уолш журналистерді, Хансард хабаршыларын, саяси одақтастарын және қарсыластарын өз сөздерімен жиі шатастыратын. Мысалы, Уолш бірде парламентте: «Осылайша, мырза спикер, үкімет бұл аурулы мүлік сияқты әрекет етті. Ол жеткілікті серпімді емес. Үкімет толық бейжайлыққа ұшырады». Уолштің бұқаралық ақпарат құралдарымен қарым-қатынасы Дунстанмен салыстырғанда өте өзгеше болды, ол кейінірек Премьер-министр болып тұрғанда БАҚ-пен қарым-қатынас жасау шебері екенін дәлелдеді. Уолштің БАҚ-пен қарым-қатынасындағы қиындықтары 1966 жылдан кейін одан әрі айқын болды, сол жылы Плейфорд LCL басшысы қызметінен зейнеткерлікке шықты және оның орнын 37 жастағы Стил Холл басты. Холлдың жастығы Уолштан өте өзгеше болды, ол Плейфордтан гөрі прогрессивтірек болды. Экономиканың нашарлауымен және сайлау нәтижелерінің нашарлауымен бірге, жергілікті АЛП саясаткерлері Еңбек партиясы Уолш Премьер-министр болып тұрғанда қайтадан сайлана алмайды деген қорытындыға келді. Қалай болғанда да, Уолш келесі сайлауға қатыса алмас еді; сол кездегі Еңбек партиясының ережелері депутаттардың 67 жасқа келгенде зейнеткерлікке шығуын талап етті. Сонымен қатар, 1966 жылғы федералды сайлауда Еңбек партиясы Оңтүстік Австралияда 11,8 пайыз дауыс жоғалтты. Егер бұл көрсеткіш штаттық сайлауда қайталанса, Еңбек партиясының орындары 10-ға дейін азаюы мүмкін еді. Келесі сайлауға дейін ең көп дегенде екі жыл бар екенін білген Оңтүстік Австралияның Еңбек партиясының саясаткерлері өздерінің тағдырын өзгерту үшін жылдам әрекет ету керек деген шешімге келді. 1967 жылғы қаңтарда жағдай шиеленістің шыңына жетті, ол кезде федералды Еңбек партиясының ықпалды тұлғасы Клайд Кэмерон Уолшке жас адамға жол ашу үшін зейнеткерлікке шығу туралы асыл шешім қабылдағаны үшін алғыс айтты. Бұл Уолш үшін жаңалық болды, ол мұндай шешім қабылдамаған еді. Бастапқыда ол қарсылық көрсеткенімен, екі аптадан кейін зейнеткерлікке шығуын жариялады, бірақ Дунстаннан бұрын Коркоранды Премьер-министрлік лауазымына тағайындауға тырысты. Алайда, бұл Дунстанның үш дауыспен Еңбек партиясының жетекшісі, содан кейін Премьер-министр болып сайлануына кедергі келтіре алмады. Уолш 1968 жылғы сайлауда парламенттен кеткеннен кейін екі айдан кейін қайтыс болды және оған мемлекеттік жерлеу рәсімі жасалды. Достары мен жаулары «мейірімді, жомарт және қарапайым» деп санаған Уолш ұзақ жылдар бойы парламенттік қызмет еткені және кәсіби одақтар мен жұмысшы отбасыларын қолдағаны үшін мақталып, бірақ ол жиі маңызды саяси мәселелерге зиян келтіретін ұсақ-түйек мәселелерге бейімділігі үшін партияластарын ашуландыратын.

Labor finally overcame the Playmander in the 1965 election, taking 55 percent of the primary vote. However, the Playmander was strong enough that Labor only netted 21 seats to the LCL's 18, for a paper thin majority of two seats. In nearly every other state, Labor's margin would have been enough for a landslide majority government. Walsh at 69 years and 330 days of age thus became the oldest person to be appointed Premier, as well as the first Labor Premier of South Australia in 32 years, as well as the first Catholic to hold the post. He also served as his own Treasurer and Minister for Immigration. Walsh found himself the head of an inexperienced government, as no current ALP parliamentarian had previously served as a minister. This left him no choice but to entrust sensitive portfolios to men more used to criticizing the LCL. His term as Premier was marked by increased spending on public education and the implementation of far reaching social welfare and Aboriginal Affairs legislation, although many of these changes were spearheaded by his deputy and Attorney General, Dunstan, by far the youngest member of the cabinet (he was the only minister under 50, and one of only three under 60). The socially conservative Walsh may well have personally opposed some of these reforms. Indeed, it was no secret that he resented and distrusted Dunstan; his closest confidant was Irrigation Minister Des Corcoran. Nonetheless, he felt compelled to go along. Walsh was never comfortable dealing with the media, particularly television, and his ascension as Premier only exacerbated these problems. Even before 1965, he was notorious for using complex words in the wrong context, and his speeches were often peppered with malapropisms. Walsh regularly had journalists, Hansard reporters, and political ally and foe alike bewildered by his statements. To give but one example, Walsh once said in parliament "In this manner, Mr Speaker, the government has acted as if this were a diseased estate. It's not sufficiently elasticated The government is suffering from a complete lack of apathy in the case." His unease with the media was seen in stark contrast to Dunstan, who would prove to be a media relations master throughout his later terms as Premier. Walsh's awkwardness with the media was further highlighted after 1966, the year Playford retired as leader of the LCL and the 37 year old Steele Hall took his place. Hall's youth stood in sharp contrast to Walsh, and he was far more progressive than Playford had been. Combined with a sagging economy and poor polling figures, local ALP heavyweights concluded that Labor could not be reelected with Walsh as Premier. In any event, Walsh would not have been able to stand in the next election; Labor rules of the time required MPs to retire at the age of 67. Additionally, in the 1966 federal election, Labor suffered an 11.8 percent swing against it in South Australia. Had this been repeated at a state election, Labor could have been reduced to as few as 10 seats. Knowing that they had, at most, two years before the next election, SA Labor heavyweights concluded they had to move fast in order to change their fortunes. Things came to a head in January 1967, when federal Labor power broker Clyde Cameron publicly thanked Walsh for making the noble decision to retire to make way for a younger person. This was news to Walsh, who had made no such decision. After initially digging in his heels, Walsh eventually announced his retirement two weeks later, but not before attempting to manoeuvre Corcoran into the Premiership ahead of Dunstan. However, this was not enough to prevent Dunstan from being elected as Labor leader, and hence Premier, by three votes. Walsh died less than two months after he left parliament at the 1968 election, and was given a state funeral. Considered "kindly, generous and unpretentious" by friend and foe, Walsh was praised for his long parliamentary service and his support for unionism and working class families, but he would frequently infuriate fellow party members by habitually becoming obsessed with trivial issues to the detriment of major policy concerns.