Кіріспе

Қытайдың ауыр жүк тасығыш зымыраны Long March 5B: 5 May 2020 - Қытайдың ауыр жүк тасығыш зымыраны. Бұл тек қана гиперголалық емес сұйық ұшқыштарды пайдалануға арналған алғашқы қытайлық ұшыру аппараты. Бұл "Ұзақ наурыз" зымыран тобының бесінші нұсқасы. Қазіргі уақытта CZ 5 екі нұсқасы бар: CZ 5 және CZ 5B. Ең жоғары пайдалы жүктемелік қуаты Жердің төменгі орбитасына (CZ 5B үшін) және геостационарлық трансферттік орбитаға (CZ 5 үшін) шамамен тең. Бірінші CZ 5 Wenchang ғарыш ұшыру орбитасынан 2016 жылдың 3 қарашасында ұшырылды және оның пайдалы жүгін оңтайлы емес, бірақ жұмыс істейтін бастапқы орбитаға орналастырды. 2017 жылдың 2 шілдесінде ұшырылған екінші CZ 5 зымыраны бірінші сатыдағы қозғалтқыш проблемасына байланысты сәтсіз аяқталды. Екі жарым жылға жуық уақыттан кейін "Ұзын наурыз-5" сәтті ұшуға оралды. Ол 2019 жылдың 27 желтоқсанында үшінші рет ұшырылды. Бұл эксперименттік "Шицзянь-20" байланыс спутнигін геостационарлық орбитаға жіберді. "Ұзақ наурыз - 5" бағдарламасын ресми түрде 2007 жылы, Қытай үкіметі қаржылай қолдау бергеннен кейін, 20 жыл бойы жүргізілген мүмкіншілік зерттеулері нәтижесінде мақұлдады. Ол кезде жаңа зымыранның Пекинге жақын Тианжин қаласындағы зауытта шығарылатыны күтілді. Бірінші CZ 5 ұшағы 2015 жылдың 20 қыркүйегінде Қытайдың солтүстігіндегі Тяньцзинь портынан Хайнань аралындағы Вэньчан ғарыш ұшыру орнына ұшыру жаттығулары үшін жіберілді. CZ 5 ұшағының алғашқы ұшуы бастапқыда 2014 жылға жоспарланған еді, бірақ кейіннен ол 2016 жылға ауыстырылды. 2016 жылдың 16 тамызында немесе сол уақытта орбитаға ұшырылатын алғашқы CZ 5 зымыранының соңғы өндірісі мен сынағы Тяньцзиньдегі өндірістік қондырғысында аяқталды, ал зымыранының әртүрлі сегменттері көп ұзамай Хайнань аралындағы ұшыру орталығына жеткізілді.

Ертедегі ұшулар

Ұшыру 2016 жылдың 3 қарашасында сағат 10:00 UTC шамасында жоспарланған болатын, бірақ дайындық кезінде оттегі шамы мен қозғалтқыштардың суытуы сияқты бірнеше мәселелер анықталды, бұл үш сағатқа жуық кешіктірді. Ақырғы есептік кезең ұшуды басқару компьютерінде және бақылау бағдарламалық жасақтамасында болған проблемалар салдарынан үш рет тоқтатылды. Ракета ақыры UTC сағат 12:43-те ұшырылды. 2017 жылдың 2 шілдесінде екінші ұшыруда ұшырудан кейін көп ұзамай аномалия пайда болды және ол баламалы, жұмсақ траекторияға ауыстырылды. Алайда ұшудың 45-ші минутында ол зақымдалған деп танылды. Тергеулер екінші ұшудың ақаулық көзі негізгі сатыдағы YF 77 қозғалтқыштарының бірінде (айрықша, тотықтырғыштың турбо сорғысында) орналасқанын анықтады.

Ұзақ науқанның кіріспесі 5В

"Ұзақ наурыз-5" бағдарламасының төртінші ұшуы CZ 5B нұсқасының дебютіне жол ашты. Бұл нұсқада базалық Ұзақ наурыз 5 негізгі сатысы және оның төрт белдеуі ұсталады; алайда CZ 5 екінші сатысы (2 YF 75D қозғалтқышы бар) CZ 5B-ден алынып тасталды. Бұл нұсқа Tiangong ғарыш станциясының құрамдас бөліктері сияқты ауыр Жер орбитасына жүк жіберу үшін қолданылады. 5B нұсқасы болашақта Юаньчжэн жоғары сатысын пайдалана отырып, спутниктік шоқжұлдыздарды іске қосу үшін қарастырылуы мүмкін. 5B нұсқасының ("Y1 миссиясы") алғашқы ұшуы Қытайдың болашақ ғарыш кемесінің ұшқышсыз прототипі мен екінші реттік жүк ретінде икемді үрлегіш жүк қайта кіру көлігін алып барды. Y1 миссиясы 2020 жылдың 5 мамырында сағат 10: 00 UTC-те Хайнань аралындағы Вэньчан ғарыш ұшыру алаңынан ұшырылды. CASC зарядтар Жердің төменгі орбитасына шығарылғаннан кейін ұшыруды сәтті деп жариялады. Ұшудың екіншілік жүк тасығышы, эксперименталды жүк қайтарғыш кемесі, 2020 жылдың 6 мамырында Жерге оралғанда бұзылып кетті. Дегенмен, ұшақтың негізгі жүк-кезге ұшатын ұшақ ұшағының ұшағы 2020 жылдың 8 мамырында сағат 05:49 UTC-те Солтүстік Қытайдың Ішкі Монголия автономды аймағына сәтті қонды. Ол екі күн 19 сағат бойы орбитада жүріп, бірнеше тәжірибелер мен технологиялық тексерулер жүргізді. Y1 миссиясының негізгі кезеңі 1991 жылы Кеңес Одағының Салют 7 ғарыш станциясы мен 1979 жылы АҚШ-тың Skylab ғарыш станциясынан кейін, 2003 жылы Америка Құрама Штаттарының континенттік аумақтарында бақыланатын Колумбия ғарыш шаттлының сәтсіз қайта кіруінен кейін, бақылаусыз қайта кіру үшін ең үлкен нысан болуы мүмкін.

Ғарыш станциясының құрылысы

"Ұзын наурыз 5Б" Tiangong ғарыш станциясының құрылысында жұмыс атқышы болды. Екінші Ұзақ наурыз 5В миссиясы - Қытай ғарыш станциясының алғашқы компоненті - Тяньхэ ядролық модулін ұшыру болды.

Ұшыру статистикасы

"Ұзақ наурыз - 5" тобындағы зымырандар қазіргі уақытта 12 2024 жылға дейін ұшыруды жинақтады. Олардың 11-і сәтті іске қосылды, бірақ бір рет теріске шыға алмады. Бұл - табыстың жиынтық көрсеткіші .