Кіріспе
Oteiza немесе Oteiza de la Solana (Баск тілінде Oteitza) - бұл ауыл және Испандық муниципалитет Navarra Foral Community, Estella merindad орналасқан, Estella Oriental аймағында, қауымдастықтың астанасынан 51 км қашықтықта, Памплона. 2016 жылы оның халқы 939 адам болды (INE).
Топонимика
Бұрын бұл муниципалитетте баск тілінде сөйленген, сондықтан оның аты "Отеица" баск тілінде аргома, (ағаш) дегенді білдіретін ote немесе ota сөздерімен байланысты. Бастапқыда 18/1986 Форалдық заңмен баск тілінде сөйлейтін аймаққа қосылған, 2017 жылдың маусым айында Наварра Парламенті 9/2017 провинциялық заң арқылы Отейзадан Наварраның аралас аймағына өтуді мақұлдады. Тұрғындар Отеизано немесе Отеизана деп аталады. Олар "киттер" деген лақап атпен танылады.
География
Отейза Памплонадан оңтүстік-батысқа қарай 51 км және Эстелладан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км жерде, теңіз деңгейінен 512 метр биіктікте орналасқан. Аумағы жазық, биік таулы жерлер: Санта-Барбара (581 м), Сан-Бартоломе (520 м) және Сан-Маркос (492 және 507 м).
Тарих
Оның шекарасында Туртумендия мен Флорин археологиялық қоныстары орналасқан. Сондай-ақ, римдік жазулар тізбегін табу туралы хабарлар бар, олардың бірінде бұл аймақтағы қарақшыларға қатысты сөздер жазылған. Рим әскері Сан-Тирсоның мешіті маңында орналасқан. Король Санчо де Пеньялен 1074 жылы Ираше монастырына өзінің жарақаттанушыларының жері мен Сан-Сальвадор шіркеуінің құқықтарын сыйлады. Екі жылдан кейін Ираше абысы Сан-Хуан де ла Пеньяның айырбасына айырбастауды алды. Асыл адам Гарсия Альморавид Наваррерия соғысынан (1276 - 1278) кейін Таҗ оларды тәркілегенге дейін, сол кезде олар 65 жалақы, 13 кахиша және жарты бидай және сол сияқты арпаны құрағанға дейін, осы жердің коллазоларынан жалға алған. Өз кезегінде, Ираше ауылда өзінің шаруаларының печасын байқауды жалғастырды, олармен ол 1315 жылы сотталған сот ісіне қол қойды. Сол ғасырда Памплона соборының клаустриасы өз мерзімінде мұрагерлік иелік етті. Арагон королі Хуан II 1456 жылы азаматтық соғыста көрсетілген қызметтер үшін Корольге берешегі бар пешаны көршілеріне әлсіретті. Отейзада 1786 жылы 458 тұрғын, ал 1857 жылы 1042 адам болды. Оның шіркеуі 1736 жылы Сан-Сальвадорға бағышталған шіркеуді біріктіргеннен кейін Сан-Мигельге арналған болды. 1921 жылы Отейза Ла Соланаға кірді, бірақ орта ғасырдың аяғында ол Эстелья Рибера виллаларымен байланысты болды. Қазіргі дәуірде және 1845 жылға дейін ол қайтадан аңғарда болды, бірақ ауыл ретінде ерекше жағдаймен. Сол жылы жалпы режимдегі муниципалитет болды және көп ұзамай (1852 жылы) Байгорри Отейзаның юрисдикциясына айналды. 1736 жылға дейін екі приход болды, өйткені ол қаржы жағынан құрып кету қаупі төнді. Бұл Сальвадор және Сан-Мигель шіркеулері болды, олар Сан-Мигель прихотына қосылды. 1802 жылы шіркеудің діни қызметкері мен төрт бенефициар болды; біріншісін көршілері ұсынды, ал қалған төртеуін шіркеудің діни қызметкері немесе патша, олар бос болған айға сәйкес. 1847 жылы оның екі мектебі болды: бірі балалар үшін, оған шамамен 40 адам қатысып, екі мың реалды, ал екіншісі қыздар үшін, оған басқа да көптеген адамдар баратын. Сол кезде Отейзада ұн тарту зауыты жұмыс істеп тұрды. 1885 жылы Баррио де ла Плазада аурухананың бар екендігі туралы дәлелдер болды, ол қайыр-садақамен ұсталды. 1920 жылдары мұнда мұнай өңдеу зауыты жұмыс істеді, сондай-ақ Отейзада алкогольсіз сусындар өндірісі болды.
The nobleman García Almoravid enjoyed rents from collazos of the location until they were confiscated by the Crown after the Navarrería War (1276 1278), at which time they amounted to 65 salaries, 13 cahices and a half of wheat and as many barley. In turn, Irache continued to perceive in the village the pecha of his farmers, with whom he sustained a lawsuit that was sentenced in 1315. In that same century the claustría of the cathedral of Pamplona owned inheritances in its term. King Juan II of Aragón weakened in 1456 to his neighbors of the pecha that owed to the Crown by the services rendered in the civil war. Oteiza had 458 inhabitants in 1786, and 1,042 in 1857. Its parochial church was dedicated to San Miguel after incorporating in 1736 the consecrated one to San Salvador. In 1921, Oteiza was already included in La Solana, although in the late Middle Ages it was linked within the villas of the Estellea Ribera. During the Modern Age and until 1845 it was again in the valley, but with its peculiar condition as a village. That year happened to be municipality of common regime and shortly after (in 1852) Baigorri happened to be jurisdiction of Oteiza. It had two parishes until 1736 when, because it was threatened to be financially ruined. These were the churches of El Salvador and San Miguel, which the first was added to the San Miguel parish. In 1802, there was a parish priest and four beneficiaries; the first was presented by the neighbors, and the other four by the parish priest or the king, according to the month in which they vacated. In 1847, it had two schools: one for children, frequented by about 40 and endowed with two thousand reais, and the other for girls, to which many others used to go. At that time, a flour mill was operating in Oteiza. In 1885, there was evidence of the existence of a hospital in the Barrio de la Plaza, which was maintained by alms. In the 1920s, there was an oil mill running and Oteiza also had a soft drinks factory.
Мерекелік мерекелер
1 мамырда Сан-Тирсоның Эрмитажына дәстүрлі қажылық өтеді. Қаланың қамқоршысы - Сан-Мигель, оның мерекесі тамыздың ортасында атап өтіледі.
Киттің аңызы
Осыдан бірнеше жыл бұрын Отейза-де-ла-Соланада Идоя деп аталатын көл болған. Ол қаланың шетінде орналасқан. Жақын жерде мал шаруашылығы бар еді, малдар су ішуге күн сайын баратын. Бір күні кешке қарай бір шаруа жұмыстан үйіне оралды. Ол көлден өтіп бара жатқанда бір нәрсенің қозғалып жатқанын көріп, қатты қорқып кетті. Ол кит көрдім деп қалаға жүгірді. Ауыл тұрғындары қорқып, мылтық, қола, басқа да қару-жарақтарымен бассейнге қарай жүгірді. Біреу мұқият жерге жақындап, оны тексеріп, барлық қатысушыларға оның қарапайым және бақытсыз баск екендігін айтты. Сол кезден бастап Осейжанды киіз аулаушылар деп атау кең тараған .