Кіріспе

Кәсіптік көліктерді басқару стратегиясы
Көлік паркін басқару

Көлік паркін басқару – автомобильдер, фургон, жүк көліктері, арнайы көліктер (мысалы, жылжымалы құрылыс машиналары), вилочный жүк көтергіштер және тіркемелер сияқты коммерциялық автокөліктерді басқару болып табылады. Сондай-ақ, жұмыс мақсатында пайдаланылатын жеке көліктер ("сұр парк"), авиациялық техника, мысалы, ұшақтар (ұшақтар мен тікұшақтар), кемелер, теміржол вагондары, генераторлар, бактар, күш беріліс қораптары, қоқыс контейнерлері, теміржол контейнерлері, тіркемелер, экскаваторлар және өз күшімен жұмыс істей алмайтын басқа да жабдықтар сияқты қуатсыз активтерді де қамтиды. Көлік (автомобиль) паркін басқаруға автомобиль лизингі мен қаржыландыру, автомобильдерге техникалық қызмет көрсету, лицензиялау және нормативтік талаптарға сәйкестік, жабдықтау тізбегін басқару, апаттарды басқару және суброгация, автомобиль телематикасы (қадағалау және диагностика), жүргізушілерді басқару, жылдамдық режимін бақылау, жанармаймен қамтамасыз ету, денсаулық пен қауіпсіздікті басқару және автомобильдерді қайта сату сияқты түрлі функциялар кіруі мүмкін. Көлік паркін басқару – көліктің болуына тәуелді компанияларға көлік инвестицияларымен байланысты тәуекелдерді жоюға немесе азайтуға, тиімділікті және өнімділікті арттыруға, жалпы көлік және персонал шығындарын төмендетуге, мемлекеттік заңнамаға (қамқорлық міндеті) 100% сәйкес келуді қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін функция. Бұл функцияларды компания ішіндегі көлік паркін басқару бөлімі немесе сыртқы қызметтер арқылы (аутсорсинг) қамтамасыз ететін провайдер орындай алады. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Еуропадағы коммерциялық автопарктерде тіркелген жеңіл көліктердің саны 15 миллион, ал Солтүстік Америкада – 19,5 миллион құрады. Осы рекордтық тіркеу санына қарамастан, жеңіл көліктер барлық автопарк сатылымының тек 62% -ын құрайды.

Флотты басқару интеграциясының жалпы көрінісі

Көлік паркін басқаруға қатысты функциялар өте тығыз байланысты және көбінесе біріктірілген. Кейбір қызметтер мен өнімдерді жеке-жеке пайдалану мүмкін болғанымен, ең жақсы нәтижеге қол жеткізу үшін әртүрлі функциялардан алынған деректерді біріктіретін кешенді жүйе қажет. Көліктерді қадағалау жүйелері қозғалтқыш диагностикасы, жүргізу әдеттері және геолокация туралы көптеген деректер ұсынады. Бірақ көліктерді қадағалау жүйелерінен тыс, көлік паркінің жұмысына маңызды әсер ететін көптеген басқа деректер де бар. Отын алу туралы мәліметтер, техникалық қызмет көрсету және жөндеу туралы деректер, көлік тіркеу құжаттары, меншік құжаттары, саяхатқа рұқсаттар, көліктер мен жабдықтардың техникалық сипаттамалары, кепілдік шарттары, құрастыру және жеткізу туралы мәліметтер, көлікті анықтау деректері, сондай-ақ жүргізушіге қатысты деректер – көлік паркі саясатын қабылдауы, қажетті қауіпсіздік оқуларын аяқтауы, жұмыс түрлері бойынша демографиялық мәліметтер – барлығы көлік паркі деректерінің жиынтығын құрайды. Көлік паркінің атқаратын қызметтері неғұрлым маманданған болса, интеграцияға қатысатын жүйелер мен деректер саны да соғұрлым артады.

Көлік құралдарын бақылау жүйесі

Флотты басқару жүйелерінің маңызды бөлігі – көлік құралын қадағалау модулі. Бұл модуль көбінесе GPS негізінде жұмыс істейді, бірақ кейде GLONASS немесе ұялы байланыс триангуляциясы платформасы да қолданылуы мүмкін. GPS модульдері көлік құралының орналасқан жері, бағыты және жылдамдығын анықтағаннан кейін, қосымша қадағалау мүмкіндіктері осы ақпаратты автопаркті басқару бағдарламасына жібереді. Деректерді беру тәсілдеріне құрлықтағы және спутниктік байланыс түрлері жатады. Спутниктік қадағалау байланысы қымбатқа түсетінімен, көлік құралын қашық аймақтарда үздіріссіз бақылау үшін өте қажет. Пайдаланушылар өз автопаркінің нақты уақыттағы орналасқан жерін картада көре алады. Бұл көбінесе өрістегі жағдайларға жылдам жауап беруге мүмкіндік береді.

Механикалық диагностика

Көліктік парк басқару жүйесі (FMS) көліктің бортындағы компьютерімен байланысып, пайдаланушыға қажетті деректерді жинақтай алады. Міндетті жүріс және жанармай шығыны сияқты деректер жалпы статистикалық жүйеге біріктіріледі.

Жүргізуші мінез-құлқы

Жоғары дамыған автопаркті басқару және көлік телематикалық жүйелері көлік және автопарк менеджерлері үшін деректерді нақты уақытта толық көлемде жинақтайды. Көлік қадағалау жүйесінен және борттық компьютерден алынған деректерді біріктіру арқылы кез келген жүргізушінің профилін қалыптастыруға болады (орташа жылдамдық, қате жолға бұру жиілігі, тоқтаулар, маневрлердің күші, беріліс таңдауы және т.б.). Бұл деректер қауіпті әдеттері бар жүргізушілерді анықтауға және осы мәселелерді жою үшін оқу курстарын ұсынуға, немесе жүргізушілердің өнімділік көрсеткіштеріне (KPI) сәйкес келетінін қамтамасыз етуге пайдаланылуы мүмкін. Автопаркті басқару қолданбалары жол-көлік оқиғаларын азайтуға көмектеседі.

Географиялық қоршау

Көптеген автопарктерді басқару және көлік құралдарының телематикалық жүйелері активтердің қауіпсіздігін арттыру үшін географиялық қоршауды пайдаланады. Географиялық қоршау GPS немесе активтерді бақылауға арналған қосымшасы бар, интернетке қосылған кез келген құрылғыға карта технологиясын қолдана отырып, белгілі бір орналасқан жерге виртуалды шекара орнатуға мүмкіндік береді. Бұл сондай-ақ пайдаланушыларға шараларды белгілеуге мүмкіндік береді, яғни актив алдын ала анықталған шекараларға кіргенде немесе олардан шыққанда, пайдаланушылар SMS хабарлама, электрондық пошта немесе итермелеу хабарламасы арқылы ескерту алады.

Флотты басқару бағдарламалық жасақтамасы

Автопаркті басқару бағдарламалық жасақтамасы компанияның автопаркіне қатысты барлық аспектілерді басқарудағы нақты міндеттерді орындауға мүмкіндік береді. Бұл міндеттер көлік құралын сатып алудан бастап, оны пайдаланудан шығаруға дейінгі барлық операцияларды қамтиды. Бағдарламалық қамтамасыз ету, мүмкіндіктеріне қарай, жүргізуші және көлік құралы туралы мәліметтерді тіркеу, сатып алу құнын есепке алу, техникалық қызмет көрсетуді жоспарлау, жанармай операцияларын импорттау, бағыттарды оңтайландыру және есептер мен графиктің көмегімен автопарктің жұмысын бағалау сияқты функцияларды орындайды.

Кемелерді басқару

Флотты басқару кемелер теңізде жүрген кезде оларды басқаруды да қамтиды. Кеме флотын басқару шарты әдетте экипажмен камтамасыз ету, техникалық қызмет көрсету және күнделікті жұмыстар сияқты мәселелерді шешетін флотты басқару компанияларына тапсырылады. Бұл кеме иесіне жүктерді іздеуге уақыт береді.

Әуе флотының қауіпсіздігі мен бақылауы

Соңғы уақытта автопаркті басқару саласындағы жаңа жетістіктер көліктерге сымсыз (OTA) қауіпсіздік пен басқару мүмкіндігін қосуға мүмкіндік береді. Автопарк қауіпсіздігі мен басқаруы көлік тоқтағанда немесе жұмыс істемей тұрғандағы қауіпсіздікті, сондай-ақ қозғалып тұрған кезде оны қауіпсіз түрде тоқтату мүмкіндігін қамтиды. Бұл автопарк менеджеріне ұрланған немесе қалыптан шыққан көліктерді қайтаруға, сонымен қатар жоғалған немесе ұрланған жүктің ықтималдығын азайтуға мүмкіндік береді. Автопаркті басқару жүйесіне автопарк қауіпсіздігі мен басқаруын қосу, автопарк картасын басқарушыға жүктің зақымдануы мен жоғалуына қарсы алдын алу шараларын ұсынады.

Көлікті қашықтан сөндіру жүйелері

Көлікті қашықтан тоқтату жүйелері пайдаланушыларға қашықтан қозғалтқышты іске қосуды болдырмауға, көліктің қозғалысын тоқтатуға және жұмыс істеп тұрған көлікті тоқтату немесе баяулатуға мүмкіндік береді. Қашықтан тоқтату диспетчерге немесе басқа уәкілетті қызметкерге көліктің берілісін төмендету, газ педалін шектеу немесе тежегіш жүйесінен ауаны шығару арқылы көлікті біртіндеп баяулатуға мүмкіндік береді. Кейбір жүйелер жүргізушіге көлікті тоқтату туралы алдын ала хабарлайды. Көлікті тоқтатқаннан кейін, кейбір жүйелер тежегіштерін құлыптайды немесе қозғалтқышты белгілі бір уақыт аралығында қайта іске қосуға жол бермейді. Көлікті қашықтан тоқтату жүйелерін қашықтықтан жұмыс істейтін дабыл және төтенше жағдай туралы хабарлау жүйесімен біріктіруге болады. Төтенше жағдай туғанда, жүргізуші панельдегі дабыл түймесін басу арқылы немесе жүк көлігінің жанында болса кілт тақташасының дабыл түймесін пайдалану арқылы шұғыл ескерту жібере алады. Содан кейін тасымалдаушы немесе басқа бекітілген ұйым диспетчерге немесе басқа уәкілетті қызметкерге жағдайды бағалауға, жүргізушімен байланыс орнатуға және/немесе көлікті тоқтатуға мүмкіндік беру үшін қашықтан хабарлана алады.

Флотты ауыстыру және өмірлік циклды басқару

Көлік құралдары мен жабдықтарды уақтылы алмастыру – бұл активтердің өмірлік циклін, шығындар туралы мәліметтерге, пайдалану деңгейіне және жасына сүйене отырып болжау қабілетін талап ететін процесс. Ұйымдар шығындарды азайту стратегиясы ретінде жаңа автопаркті пайдалануға бейім, осыған байланысты ескі автопарк сатылып, жаңа автопарк күтіліп тұрады. Қаржыландыру мәселесі де маңызды, себебі көптеген ұйымдар, әсіресе мемлекеттік органдар, көлік құралдарын қолма-қол ақшамен сатып алады. Кездейсоқ сипаттағы және дәстүрлі түрде қолма-қол ақшамен қаржыландырудың жеткіліксіз деңгейі көптеген ұйымдарды ескі автопаркке ие болуға алып келді. Автопаркті алмастыруға арналған қаржының жетіспеуі ескі көлік құралдарына техникалық қызмет көрсету шығындарының өсуіне де себеп болуы мүмкін.

Қамқорлық міндеті

Ұлыбританияда 2008 жылдың сәуірінде корпоративтік кінәлі өлтіру туралы заң күшейтілді, ол компания директорларымен қатар, бизнесте пайдаланылатын көлік құралдарына байланысты жол апаттарында қаза болған жағдайда олардың жүргізушілерін де қамтиды. Полиция енді әрбір жол апатын "заңсыз өлтіру" ретінде қарастыратынын және тергеу кезінде компанияның құжаттары мен компьютерлерін тәркілеуге құқылы екенін мәлімдеді. Олар қызметкерлеріне нақты саясат пен нұсқаулар бермеген компания директорларына қарсы қудалау шараларын қолданады. Өкінішке орай, Ұлыбританияда көптеген кәсіпорындар өздерінің қамқорлық міндеттерін орындамай отыр. Атап айтқанда, компания директорлары қамқорлық міндеттерін орындамағандықтары үшін және жүк көліктерінің жүргізушілеріне заңмен белгіленген уақыттан артық жұмыс істеуге рұқсат бергені үшін қудалауға түсуі мүмкін. Еуроодақ ережелерін бұзса, 300 фунт стерлингке дейін айыппұл салынуы, 1500 фунт стерлингке дейін кепілдік төлемі талап етілуі немесе сотқа шақыру мүмкін. Директорлар мен бизнес иелері жеке меншіктегі көліктердің, бизнестік сапарлар үшін пайдаланылса, компанияға тиесілі көліктермен бірдей қарастырылатынын білмейді. Директорлар заң бойынша осы көліктердің жолға жарамдылығын және тиісті сақтандырылуын қамтамасыз етуге тең жауапкершілікте. Кез келген компанияның, көлік санына және меншік иесіне қарамастан, бизнестік көлік операцияларының барлық аспектілерін қамтитын "Жұмында жүргізу" саясаты болуы өте маңызды. Бизнес мақсатында жүргізетін әрбір қызметкер осы саясатқа қол қоюға міндетті. Осылайша директорлар қудалану және бас бостандығынан айыру жазасынан қашу қаупін азайта алады.