Кіріспе

Екінші Чечен соғысы кезінде Ресейге шабуыл жасау 2005 жылғы Нальчикке шабуыл - Нальчикке исламшылдардың үлкен тобы жасаған шабуыл. 250,000), Оңтүстік Ресейдің Кабардин-Балкар Республикасында (КБР) 2005 жылғы 13 қазанда. Ресей қауіпсіздік күштерімен байланысты бірқатар ғимараттар нысанаға алынды. Келесі күні жалғасқан атыс кезінде кем дегенде 80 адам (142 ресми санақ бойынша), оның ішінде кем дегенде 14 бейбіт адам қаза тапқан. Кем дегенде 240 адам жарақат алды.

Жауапкершілікті талап ету

Рейдтен кейін жаңадан тағайындалған КБР президенті Арсен Каноков бұл оқиғаның жергілікті полиция тарапынан жасалған қатыгездікпен басталғанын ашық мойындады. Нальчик шабуылдары Беслан мектебіндегі тұтқындықтан бір жылдан кейін болды, оған Басбаев да жауапты болды. Ингуш жауынгері, Ингуш Жамааттың басшысы Илияс Горчханов, шабуылдың жергілікті қолбасшыларының бірі болған. Сот 2009 жылдың наурыз айында Нальчик қаласындағы арнайы салынған және қатаң күзеттелген ғимаратта басталып, 2011 жылдың маусым айында жалғасты. 58 адам сотталып жатыр, алғашқы 59 айыпталушының бірі 2008 жылы қамауда болған кезде қайтыс болды. Олар қылмыс, адам қамауға алу, терроризм және заңсыз қару ұстау сияқты түрлі айыптар бойынша айыпталуда. Тоғыз адам заңсыз қару ұстағанын, біреуі "қылмыстық қарулы топтың" мүшесі екенін, ал тағы біреуі "ішінара кінәлі" екенін мойындады. Қалғандары айыптаудың барлығын жоққа шығарады. Сот отырыстары кезінде айыпталушылар төрт-бес топқа бөлініп, темір торларға қамалады және олар әр тордың алдыңғы жағына орнатылған микрофон арқылы сотқа сөйлейді. Сотталғандардың бірнешеуі қамауда болған кезде азап шеккенін мәлімдеді. Сотталушылар сот отырыстарын полиция мен қауіпсіздік күштерідегі жауларына қауіп төндіру үшін пайдаланды. 2011 жылдың ақпан айында айыпталушылардың бірі Кабардино-Балкарияның бұрынғы ішкі істер министрі Хашим Шогеновты "өмірінде" куәлік беру үшін шақыру керектігін айтты. Ол былай деп қосты: "Бұл республикада мұндай адамдар өлтіріледі. Осы процесс аяқталған кезде, Алланы мадақтайық, олардың барлығы жойылады".

Шығындар

Ресей үкіметі мен террористердің құрбандықтар туралы мәліметтері бір-бірінен мүлдем өзгеше. Ресейлік биліктің мәліметінше, 89 шабуылшы қаза тауып, 36 адам тұтқынға алынды, 35 әскери қызметкер және 14 бейбіт адам қаза тапты. 15:40-да CNN телеарнасы Ресейдің Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, шабуылға байланысты 97 адам ауруханаға жеткізілген. Басаевтың кейінірек берген мәлімдемесінде операция кезінде 37 шабуылшы қаза тапқан. Көтерілісшілер федералды күштердің 300-ден астам адам қаза тапқан және жараланған деп есептейді. Өзінің мәлімдемесінде Басаев партизандардың зардап шеккенін операция алдындағы ақпараттың ағып кетуіне байланысты деп айыптады.

Денелер туралы дау

Жаңалықтарда "террористер" деп аталатын өлгендердің кейбірі шын мәнінде атыс кезінде қасақана қаза тапқан бейбіт тұрғындар екені айтылған. Сонымен қатар, рейдке қатысы жоқ жас жігіттердің із-түзсіз жоғалып кеткені туралы хабарлар болды, басқалары рейдтен кейінгі күні ұсталып, кейін өлген көтерілісшілер ретінде таныстырылды. Отбасы мүшелерінің наразылығына қарамастан, денелер босатылмаған. Бір жылдан кейін көптеген туыстары әлі де билік органдарына шабуыл кезінде қаза тапқан 92 адамның мәйітін тиісті түрде жерлеу үшін қайтаруды сұрап жатыр. 2007 жылдың маусым айында үкімет 2006 жылдың 22 маусымында 95 күдіктілердің денелерін өртеп жібергенін мәлімдеді. Туыстары Оңтүстік федералды округтің тергеушілерінің бірі Алексей Савролин мен Оңтүстік федералды округтің бұрынғы прокурорының орынбасары Николай Шепель қабылдаған шешім заңсыз деп санайды.